Αυτή είναι η φωνή μου! Του Ζαχίρ Ατχαρί*

Από Προλεταριακή Σημαία 645, 10/7

Τον Αύγουστο του 2005 υπογράφηκε μια τριμερής συμφωνία ανάμεσα στη Νορβηγία, το Αφγανιστάν και την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ με στόχο την εθελοντική επιστροφή των Αφγανών προσφύγων από την Νορβηγία. Ήταν όμως φανερό ότι η νορβηγικές αρχές θα την χρησιμοποιούσαν για βίαιες απελάσεις. Από την πρώτη στιγμή που υπογράφηκε αυτή η συμφωνία ξεκινήσαμε τις διαμαρτυρίες και τις διαδηλώσεις αλλά δεν έγινε τίποτε. Εκείνη την περίοδο όσοι ζητούσαν πολιτικό άσυλο έπαιρναν αρνητικές απαντήσεις και οι υποθέσεις τους είχαν κλείσει. Το 2006 η νορβηγική κυβέρνηση άρχισε να σχεδιάζει πτήσεις τσάρτερ προς το Αφγανιστάν. Μετά από αρκετές διαδηλώσεις σταμάτησαν να μας αγνοούν τα ΜΜΕ και οι αρχές. Η πρώτη πτήση τσάρτερ προγραμματίστηκε για τα τέλη του Ιούνη 2006. Ξεκινήσαμε απεργία πείνας σε τρείς πόλεις λίγο διάστημα πριν την πτήση τσάρτερ. Η απεργία πείνας κράτησε 26 μέρες. Και συγκλόνισε όλη την νορβηγική κοινωνία. Οι αρχές μας υποσχέθηκαν ότι θα επανεξετάσουν όλες τις υποθέσεις για τις οποίες είχε απορριφθεί η αίτηση πολιτικού ασύλου. Δυο μέρες όμως μετά το τέλος της απεργίας πείνας απέλασαν δυο πρόσφυγες, ο ένας εκ των οποίων ήταν σοβαρά άρρωστος.

Στη διάρκεια της υπόλοιπης χρονιάς διοργανώσαμε συναυλίες αλληλεγγύης, ανοιχτές εκδηλώσεις, θεατρικές παραστάσεις και διαδηλώσεις. Περίπου 250 πρόσφυγες απελάθηκαν το 2006. Το 2007 αποφασίσαμε να κάνουμε την πορεία για το πολιτικό άσυλο. Η πορεία ήταν μια συμβολική πράξη αμφισβήτησης της κυβέρνησης. Ήταν μια φανερή πορεία 650 χιλιομέτρων μιας παλιάς ιστορικής διαδρομής όπου συναντηθήκαμε με πολύ κόσμο στη διάρκεια της. Κι αυτό γιατί ισχυρίζονταν ότι όλοι οι Αφγανοί που είχαν απορρίψει την αίτηση τους για πολιτικό άσυλο κρύβονταν. Η πορεία συμβόλιζε και το μακρινό μας ταξίδι από το Αφγανιστάν στην Ευρώπη. Έτσι ερχόμαστε.

Ήταν μια αξέχαστη εμπειρία και για τα 45 άτομα που συμμετείχαν συνεχώς αλλά και για όλους τους Νορβηγούς ακτιβιστές που ήταν είτε συνεχώς είτε κατά διαστήματα μαζί μας στην πορεία. Γνωρίσαμε πάρα πολύ κόσμο στο δρόμο και είχαμε μεγάλη συμπαράσταση και όταν πια φθάσαμε στο Όσλο, το γεγονός αυτό ήταν από τα πιο σημαντικά θέματα στη χώρα. Οι Νορβηγοί είχαν διχαστεί. Οι μισοί μας υποστήριζαν και οι άλλοι ήταν εναντίον μας.

Η πορεία ξεκίνησε στις 19 Μάη του 2007 από το Τροντχάιμ και ολοκληρώθηκε στις 16 Ιούνη στο Όσλο. Την πρώτη μέρα που σταθήκαμε έξω από το κοινοβούλιο δηλώσαμε ότι δεν πρόκειται να φύγουμε από εκεί γιατί δεν έχουμε κάνει κανένα έγκλημα και δεν πρόκειται κρυφτούμε. Μετά από τρεις μέρες διαδηλώσεων και διαπραγματεύσεων, στις 21 Ιούνη μας συνέλαβαν. Τους μισούς τους απελευθέρωσαν και τους υπόλοιπους τους απέλασαν στο Αφγανιστάν.

Συνεχίσαμε τον αγώνα. Οι νορβηγοί διχάστηκαν. Στήσαμε κάποιες σκηνές σε ένα άλλο πάρκο στο κέντρο της πόλης και ξεκινήσαμε τη λειτουργία της «Ακαδημίας Ασύλου» για να δείξουμε ότι ήταν εφικτή μια άλλη πολιτική για τους πρόσφυγες. Οι πιο γνωστοί καθηγητές Πανεπιστημίου στήριξαν το κάλεσμα μας και ήρθαν εκεί να μας διδάξουν ιστορία, διαχείριση συγκρούσεων, ανθρώπινα δικαιώματα, δικαιώματα των γυναικών κλπ. Αυτό τελείωσε στις 28 Αυγούστου.

Ένας σκληρός αγώνας που κράτησε από το 2005 μέχρι το 2007. το αποτέλεσμα άξιζε τον κόπο. Η πολιτική της Νορβηγίας άλλαξε. Πολλοί Αφγανοί κατάφεραν να πάρουν βίζα και να μείνουν στη χώρα. Ακόμη κι εκείνοι που τους είχαν απορρίψει πολλές φορές. Το καλύτερο όμως ήταν οι δεσμοί με τον κόσμο. Η γνώμη του κόσμου για το Αφγανιστάν έχει αλλάξει. Πριν από την απεργία πείνας και την πορεία του ασύλου ο κόσμος στη Νορβηγία νόμιζε ότι όλοι οι Αφγανοί ήταν σαν τους Ταλιμπάν και τους μουλάδες.

Μια κοπέλα που έκανε μεταπτυχιακό για το ναζισμό, μετά την πορεία του ασύλου μου είπε ότι όταν επισκέφθηκε τον χώρο που γινόταν η απεργία πείνας την πρώτη μέρα περίμενε να δει πολλούς Αφγανούς με μακριές γενειάδες και τουρμπάνια. Ξαφνιάστηκε όταν διαπίστωσε ότι οι Αφγανοί μοιάζουν με όλους τους συνηθισμένους ανθρώπους. Αυτή η άποψη άλλαξε και αυτό είναι θετικό. Σε μια τηλεοπτική συνέντευξη – σε ζωντανή σύνδεση ο δημοσιογράφος με ρώτησε: Είστε βουδιστής ή χριστιανός; Του απάντησα ότι είμαι κομμουνιστής. Έπρεπε να δείτε πως γούρλωσαν τα μάτια του.

Η απεργία πείνας και η πορεία του ασύλου αποτελούν παράδειγμα για το πώς μπορεί να πετύχει ένας αγώνας που θεωρείται ακατόρθωτος.

Τα αιτήματα μας ήταν:

Μη μας στέλνετε πίσω στον πόλεμο

Αφήστε μας να μορφωθούμε

Σήμερα πια η κατάσταση είναι και πάλι δύσκολη. Η συμφωνία έχει αλλάξει και πάλι.

* Το κείμενο αποτελεί το ενημερωτικό μήνυμα που έστειλε ο Ζαχίρ Ατχαρί στους διοργανωτές της προβολής του ντοκιμαντέρ « Αυτή είναι η φωνή μου»/ ‘This is my voice’ των Νορβηγών Sverre Pedersen, Johannessen Line και Anwar Saab που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα στο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ στην Θεσσαλονίκη την Παρασκευή 25 του Ιούνη. Την προβολή οργάνωσαν οι εκδόσεις «Εκτός των Τειχών» και προλόγισε η Γιάννα Χουβαρδά. Το ντοκιμαντέρ , διάρκειας 31 λεπτών, παραγωγής του Στούντιο Regin AS, πρώτο-προβλήθηκε τον Ιούνιο του 2009 στο φεστιβάλ μικρού μήκους ταινιών στο Γκρίμστατ στην Νορβηγία και στο Διεθνές Φεστιβάλ στο Γκέτεμποργκ στην Σουηδία. Παρουσιάζει μια πρωτοφανή κινητοποίηση όχι μόνο για την Νορβηγία αλλά και για όλη την Δυτική Ευρώπη, που οργάνωσε μια ομάδα Αφγανών πολιτικών προσφύγων.

Την άνοιξη του 2007, πενήντα Αφγανοί πολιτικοί πρόσφυγες , που απειλούνταν με απέλαση από τις Νορβηγικές αρχές αποφασίζουν να πραγματοποιήσουν μια μεγάλη πορεία από το Τροντχάιμ στο Οσλο , στην δρόμο των παλιών προσκυνητών, με σκοπό να κινητοποιήσουν την κοινή γνώμη της χώρας. Η κάμερα παρακολουθεί αυτήν την διαδρομή από την αρχή ως το τέλος, την επαφή των προσφύγων με τους Νορβηγούς, το κίνημα αλληλεγγύης και τις ελπίδες και διαψεύσεις των αγωνιζόμενων ξεριζωμένων νέων από το Αφγανιστάν . Ψυχή της κινητοποίησης ο Ζαχίρ Ατχαρί , που πέτυχε να δώσει πρόσωπο και φωνή στους Αφγανούς πρόσφυγες, λυρικά κείμενα του οποίου κατακλύζουν το ντοκιμαντέρ.

Οι νεαροί Αφγανοί επέλεξαν να αντιστρέψουν ένα παλιό θρησκευτικό έθιμο και διαμέσου αυτής της αντιστροφής να πετύχουν μια μαζική ευαισθητοποίηση της νορβηγικής κοινής γνώμης. Για αιώνες πολλοί θρησκευόμενοι προσκυνητές από την χώρα αλλά και από υπόλοιπες περιοχές της Βόρειας Ευρώπης περπατούσαν με τα πόδια από το Όσλο μέχρι το Τροντχάιμ. Σκοπός τους να προσκυνήσουν το πιο σημαντικό θρησκευτικό σημείο στα μεσαιωνικά χρόνια σε όλη την Βόρεια Ευρώπη, τον καθεδρικό ναό Nidaros, έδρα για αιώνες της νορβηγικής αρχιεπισκοπής που είναι αφιερωμένος στον Αγιο Ολαβ, ιδρυτή της νορβηγικής χριστιανικής εκκλησίας και βασιλιά της χώρας στις αρχές του δέκατου αιώνα. Οι Αφγανοί σύγχρονοι ικέτες επέλεξαν να κάνουν ανάποδα την διαδρομή με κατεύθυνση το Όσλο και πιο συγκεκριμένα το κοινοβούλιο της χώρας. Αίτημα τους η παροχή πολιτικού ασύλου και το σταμάτημα των απελάσεων/ επανα-προωθήσεων στο Αφγανιστάν που είχε ξεκινήσει η νορβηγική κυβέρνηση. Την πετυχημένη μετάφραση και τον υποτιτλισμό της ταινίας έκαναν ο Χρήστος Μάης και ο Γιώργος Αθανασιάδης