«Λαϊκές Δημοκρατίες»: η ώρα της αυτοκριτικής

Στα τέλη Σεπτεμβρίου διεξήχθησαν τα περιβόητα "δημοψηφίσματα" στις περιφέρειες της Ουκρανίας που έχουν καταληφθεί από το ρωσικό στρατό και τους ρωσόφωνους αυτονομιστές (Ντονιέτσκ, Λουγκάνσκ, Χερσώνα, Ζαπορίζια). Βάζω τον όρο σε εισαγωγικά, γιατί όποιος παρακολούθησε στοιχειωδώς τη διαδικασία είδε ότι επρόκειτο για μια επίφαση δημοκρατίας, ακόμα και για τα συνήθη αστικοδημοκρατικά δεδομένα. Η πλειοψηφία του πληθυσμού έχει εγκαταλείψει τις περιοχές, η κάλπη κυκλοφορούσε από σπίτι σε σπίτι συνοδεία ενόπλων, ενώ ο ρωσικός στρατός ασκούσε την αναμενόμενη τρομοκρατία στα πλαίσια του κατοχικού του ρόλου. Ερώτημα ήταν η ένταξη αυτών των περιοχών στη Ρωσική Ομοσπονδία και το αποτέλεσμα ήταν συντριπτικό υπέρ του "ΝΑΙ". Με τον πλήρη έλεγχο (στρατιωτικό και οικονομικό) που είχε επιβάλει το ρωσικό κράτος στις εν λόγω επαρχίες, η εξασφάλιση του θετικού αποτελέσματος ήταν μια εύκολη υπόθεση.

Το αποτέλεσμα δεν εξέπληξε κανέναν διεθνώς. Ούτε εμάς, ούτε όμως και τους θιασώτες των λεγόμενων "Λαϊκών Δημοκρατιών" του Ντονμπάς. Αναφέρομαι σε εκείνες τις οργανώσεις (ΛΑΕ, Σύλλογος Γ. Κορδάτος, Εργατικός Αγώνας, Λαϊκή Δράση, Όμιλος Επαναστατικής Θεωρίας κ.α.) και τις "προσωπικότητες" της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς που μέχρι και πριν λίγους μήνες είχαν αναφορά στο εγχείρημα του Ντονμπάς, θεωρώντας αφενός πως βρίσκεται στην κατεύθυνση της ανεξαρτησίας και του σοσιαλισμού, αφετέρου σε μια σωστή "τακτική" συμμαχία με τη Ρωσία.

Δε θα κάνω εκτενή αναφορά στα μυθεύματα που καλλιεργούσαν επί χρόνια οι παραπάνω. Εξάλλου, η οργάνωσή μας έχει τοποθετηθεί αρκετές φορές πάνω στο ζήτημα. Θα αναφέρω μόνο το εξής: μια από τις τελευταίες νομοθετικές πράξεις της "ΛΔ Ντονιέτσκ" στα τέλη Μαΐου ήταν η κρατικοποίηση του εφοπλιστικού κεφαλαίου που κατασχέθηκε στο λιμάνι της Μαριούπολης. Αυτή η κίνηση αναζωπύρωσε τις αυταπάτες και προβλήθηκε πολύ από σάιτ των συγκεκριμένων χώρων.

Κανένας από όλους αυτούς μέχρι σήμερα δεν έχει τοποθετηθεί στα σοβαρά επί της εξέλιξης των δημοψηφισμάτων και της τύχης των λεγόμενων Λαϊκών Δημοκρατιών. Οι πιθανές εξηγήσεις είναι οι εξής: είτε είναι ικανοποιημένοι από την προσάρτηση των περιφερειών, είτε δεν έχουν να δώσουν καμία πειστική απάντηση. Αν ισχύει το πρώτο, τότε μάλλον οικοδομείται σοσιαλισμός σε επαρχίες της σημερινής Ρωσίας! Επειδή μάλλον ισχύει το δεύτερο, η πιο έντιμη στάση θα ήταν μια ειλικρινής και δημόσια αυτοκριτική, η οποία όμως δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα. Και δεν έχει γίνει, επειδή θα αποδομούσε την ιδεολογική-πολιτική κατεύθυνση στη βάση της οποίας έχουν συγκροτηθεί. Θα έδειχνε ότι τόσο καιρό καλλιεργούσαν αυταπάτες, η διάψευση των οποίων τους εκθέτει, τους προκαλεί απογοήτευση. Ακόμα χειρότερα, θα έδειχνε τον ανοιχτό φιλορωσισμό που διακατέχει κάποιες από αυτές.

Μπορεί το ζήτημα του Ντονμπάς να φαντάζει μακρινό, αλλά θέτει ξανά και ξανά το ίδιο πολιτικό ζήτημα: οι λαοί έχουν ανάγκη από προστάτες; Μπορεί να αναπτυχθεί αυτόνομο επαναστατικό κίνημα, που να θέτει στην ημερήσια διάταξη το ζήτημα της ανεξαρτησίας; Ή μήπως πρέπει να βασιστούμε στη "βοήθεια" κάποιου ιμπεριαλιστή; Το ερώτημα αυτό τίθεται επαναλαμβανόμενα σε όλους τους λαούς των εξαρτημένων χωρών, όπως και στα υπόδουλα έθνη που δεν έχουν καταφέρει ακόμα να φτιάξουν δικό τους κράτος. Την προηγούμενη εβδομάδα είδαμε τους Κούρδους της Συρίας και του Ιράκ να μακελεύονται για άλλη μια φορά από τον τουρκικό στρατό, με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία να δίνουν συναίνεση στην επίθεση. Βλέπουμε ότι η απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα παίρνει χαρακτήρα ζωής και θανάτου. Δεν προσπερνιέται εύκολα.

Ευτυχώς, οι αυταπάτες για τις λεγόμενες Λαϊκές Δημοκρατίες δεν κυριάρχησαν στην ελληνική Αριστερά. Όμως, εξακολουθεί να κυριαρχεί σύγχυση σε σχέση με τον εξαρτημένο χαρακτήρα της χώρας μας και τη διέξοδο για το λαό. Η ανάπτυξη του αντιπολεμικού-αντιιμπεριαλιστικού κινήματος είναι μεγάλη ανάγκη σήμερα και πρέπει να γίνει σε σωστές βάσεις.

ΥΓ1: Δε θέλω να κουνήσω το δάχτυλο σε καμία οργάνωση της ουκρανικής Αριστεράς, που παρεμβαίνει μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες τα τελευταία χρόνια. Αυτό που σίγουρα δείχνει η εμπειρία της Ουκρανίας είναι πως αν μια κομμουνιστική οργάνωση δεν έχει χτίσει όρους μέσα στο λαό, το ξέσπασμα ενός πολέμου μπορεί πολύ εύκολα να την οδηγήσει στην ουρά αστικών και ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Ότι η μετατροπή ενός άδικου πολέμου σε δίκαιο δεν είναι απλή υπόθεση.

ΥΓ2: Εντέλει, η προσάρτηση των τεσσάρων περιφερειών ίσως να μην είναι η πιο σοφή κίνηση για το επιτελείο Πούτιν. Θεωρώντας τις ως ρωσικές περιοχές, δε μπορεί ούτε να τις εγκαταλείψει στρατιωτικά, ούτε να τις ανταλλάξει με μια συμφωνία «ουδετερότητας» της Ουκρανίας (το μείζον διακύβευμα του πόλεμου). Μάλλον προσπαθεί να επιδείξει μια «νίκη» στο εσωτερικό του, ως αντιστάθμισμα για την αποτυχία της πρώτης φάσης του πολέμου. Θα φανεί εν καιρώ.

ΓΓ