Με αφορμή την 21η Μάρτη, μερικές σκέψεις για το ζήτημα των μεταναστών

Η 21^η Μάρτη είναι η παγκόσμια ημέρα κατά του ρατσισμού. Όχι ότι προβλέπεται να αλλάξει κάτι την ημέρα αυτή. Απλά το επίσημο αστικό «εορτολόγιο» φροντίζει να «αποκαθιστά» και να «ξορκίζει» τις χαώδεις ανισότητες, τις ανείπωτες καταστροφές, τον αβάσταχτο πόνο και το φριχτό θάνατο που σκορπά καθημερινά ο καπιταλισμός σε όλη την υφήλιο. Στην περίπτωση των μεταναστών, δυστυχώς, ισχύουν και τα τέσσερα αυτά δεινά.

Η μετανάστευση και το δράμα των μεταναστών έγιναν τραγούδι, εξιστορήθηκαν σε βιβλία, αναπαραστάθηκαν σε ταινίες. Τίποτε απ’ όλα αυτά δεν μπόρεσε να «ξορκίσει το κακό», να δώσει ανακούφιση, να βάλει ένα τέλος. Γιατί το δράμα αυτό έχει τις ρίζες του βαθιά μέσα στην κοινωνία αυτή. Είναι μια από τις αντανακλάσεις της απίστευτης αδικίας χάρη στην οποία επιβιώνει ο καπιταλισμός, της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, της βαθιάς ταξικής διαίρεσης αυτού του κόσμου. Και αυτές τις ρίζες ο καπιταλισμός φροντίζει να τις ποτίζει καθημερινά, να τους δίνει όλο και μεγαλύτερο έδαφος. Γιατί για να επιβιώσει η ανισότητα ως αντίληψη και η αδικία ως πρακτική πρέπει να αναπαράγονται σε διάφορα επίπεδα, ώστε να νομιμοποιούν την κυριαρχία του κεφάλαιου πάνω στην εργατική τάξη, του ιμπεριαλισμού πάνω στους λαούς κ.ο.κ.

Η φετινή 21^η Μαρτίου, λοιπόν, πέφτει σε μια περίοδο όπου το καπιταλιστικό σύστημα αναζητά διέξοδο από τη βαθιά κρίση στην οποία έχει περιέλθει. Και μέσα σε αυτήν την αναζήτηση εντάσσεται και η επίθεση στα δικαιώματα και τις κατακτήσεις της εργατικής τάξης, στο δικαίωμα στη σταθερή και πλήρη δουλειά, σε αξιοπρεπείς μισθούς, στη μόρφωση, την ασφάλιση και την περίθαλψη. Η επέκταση της ανεργίας, ως μοχλός αυτής της επίθεσης, έχει ήδη αρχίσει να δείχνει τις «δυνατότητές» της, καθώς εντείνει την ανασφάλεια και την αβεβαιότητα. Και αυτά τα δύο στοιχεία, πάνω στο έδαφος της αποσυγκρότησης της εργατικής τάξης, αποτελούν τον ιδανικό «σπόρο» για να φυτρώσουν τα πιο μαύρα «λουλούδια». Εξάλλου, σε αυτό το έδαφος πάτησαν όλο το προηγούμενο διάστημα οι κήρυκες του μίσους προς τους μετανάστες, οι ρατσιστικές αντιλήψεις και οι φορείς τους, λιγότερο ή περισσότερο ακραίοι. Ωστόσο, σήμερα η κατάσταση αποκτά ολοένα και πιο γοργά το χαρακτήρα του επείγοντος. Διότι η επέκταση της ανεργίας μετατρέπεται σε επέλαση και τόσο το εργατικό κίνημα όσο και η Αριστερά δεν είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις παράπλευρες συνέπειες.

Υπάρχουν σήμερα αρκετές οργανωμένες προσπάθειες με αναφορά στους μετανάστες. Το ετήσιο αντιρατσιστικό φεστιβάλ στην Αθήνα έχει ήδη συμπληρώσει 13 χρόνια ζωής, ενώ αντίστοιχα φεστιβάλ γίνονται πλέον σε πολλές επαρχιακές πόλεις, αλλά και σε δήμους της Αθήνας. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι το ζήτημα των μεταναστών έχει απασχολήσει σε σημαντικό βαθμό το κίνημα και την Αριστερά της χώρας. Ωστόσο, μια τέτοια ερμηνεία θα ήταν επιφανειακή και λαθεμένη. Κι αυτό γιατί θεωρούμε πως οι προσπάθειες αυτές, στη συντριπτική τους πλειοψηφία όχι μόνο δεν απαντάνε στο πρόβλημα αλλά ως ένα βαθμό συμβάλλουν στη συσκότισή του, στη σύγχυση και στον αποπροσανατολισμό.

Και για να γίνουμε πιο ξεκάθαροι θέλουμε να θέσουμε ποιο είναι κατά τη γνώμη μας το ζήτημα που χρειάζεται απάντηση σε σχέση με τους μετανάστες. Το ζήτημα, λοιπόν, που πρέπει να απασχολεί το εργατικό κίνημα σχετικά με τους μετανάστες, σε ό,τι αφορά την παραμονή τους στη χώρα, είναι το πώς θα νιώσουν και θα λειτουργήσουν ως αυτό που πραγματικά είναι: οργανικό κομμάτι της εργατικής τάξης αυτής εδώ της χώρας. Αντίστοιχα, το ζήτημα για τους έλληνες εργάτες είναι πώς θα καταφέρουν να εντάξουν στις γραμμές του εργατικού κινήματος τους μετανάστες που δουλεύουν στη χώρα.

Και εδώ αρχίζουν τα προβλήματα: Πώς θα καταφέρει μια αποσυγκροτημένη τάξη, ένα αποδιοργανωμένο εργατικό κίνημα που δεν καταφέρνει να οργανώσει την πάλη του απέναντι σε βασικές, «στοιχειώδεις» προκλήσεις του κεφάλαιου, να τοποθετηθεί στο «ευαίσθητο» αυτό ζήτημα; Πώς θα μπορέσει να νιώσει τον μετανάστη ως σύμμαχο, συνάδελφο, συναγωνιστή και όχι ως ανταγωνιστή, που «ρίχνει τα μεροκάματα» ή «μας κλέβει τις δουλειές»;

Και δεν θέλουμε να θέσουμε το ερώτημα από την αντίστροφη πλευρά, γιατί θεωρούμε ότι η κύρια ευθύνη βαραίνει τους έλληνες εργαζόμενους, το κομμάτι που «υποδέχεται», το κομμάτι που τυπικά και ουσιαστικά έχει καλύτερους όρους να οργανώσει την πάλη της εργατικής τάξης, το κομμάτι που μπορεί από πιο ασφαλή θέση να διεκδικήσει. Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι οι μετανάστες δεν έχουν να συμβάλουν σε αυτήν την υπόθεση. Το αντίθετο, μάλιστα. Και το σημαντικό είναι ότι οι μετανάστες αποτελούν αμιγώς εργατική τάξη και μάλιστα σε νεαρή ηλικία, στοιχεία που μόνο θετικά μπορούν να σημάνουν με το πολιτικό και οργανωτικό τους κέρδισμα στο εργατικό κίνημα.

Απέναντι σε αυτά τα ζητήματα δείχνει να μην απαντά κανείς. Η πληθώρα των οργανώσεων με αναφορά τους μετανάστες είναι εγκλωβισμένη σε μια ανθρωπιστικού χαρακτήρα, αντιρατσιστική δράση, η οποία δεν δείχνει να μπορεί ή να θέλει να θέσει το ζήτημα στην ταξική του βάση. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και σημαντικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ, ή ακόμη και της αστικής τάξης, αισθάνονται άνετα και υπερθεματίζουν δράσεις τέτοιου χαρακτήρα. Ούτε βέβαια είναι τυχαίο ότι για τις οργανώσεις αυτές ως κύριοι εχθροί των μεταναστών ορίζονται οι διάφορες φασιστοσυμμορίες και οι διάφοροι «ελληνάρες» που κατά καιρούς αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει και σήμερα είναι ακόμη πιο αμείλικτο: πώς θα μπορέσει το εργατικό κίνημα και η Αριστερά να προετοιμάσουν τις αντιστάσεις τους απέναντι στην έξαρση φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας που θα καλλιεργηθούν από τους διάφορες καλοθελητές του συστήματος με πολλαπλά γι’ αυτό οφέλη; Είναι αρκετός ο διαχωρισμός αντιρατσιστής-ρατσιστής («συνειδητοποιημένος»-«ασυνείδητος») για να ερμηνεύσει την επέκταση τέτοιων φαινομένων και σε πλατύτερα στρώματα εργαζομένων; Και ως πότε θα θεωρούν κάποιοι ως «υπέρτατη αντιρατσιστική πάλη» το πετροβολητό με τις διάφορες φασιστοσυμμορίες;

Η περίπτωση της Κωνσταντίνας Κούνεβα, όπως και οι περιπτώσεις εκατοντάδων ακόμη μεταναστών που διεκδικούν οργανωμένα το δικαίωμά τους στη δουλειά, στο πλευρό των ελλήνων εργαζομένων και ως ίσος προς ίσο, είναι ένα παράδειγμα για το πώς ένας μετανάστης εντάσσεται στην υπόθεση του αγώνα της εργατικής τάξης.

Προλεταριακή Σημαία 21/3/2009