15 Μαΐου 2009

Η μάχη του κέντρου και οι αποκλεισμοί των προαστίων

Αν και εξελίσσεται καθημερινά, το βιώσαμε ξεκάθαρα στα γεγονότα του Δεκεμβρίου, μας το υπενθύμισαν οι κινητοποιήσεις για τα πάρκα που ακολούθησαν, το έθεσε το νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο της κυβέρνησης για την Αττική: Η σχέση της εξουσίας, αλλά και του κινήματος, με το κέντρο και τα προάστια παίρνει άλλα χαρακτηριστικά καθώς οξύνεται η αντιπαράθεση σε όλα τα επίπεδα.

Από τη μια μεριά υπάρχει η προσπάθεια της αστικής τάξης να «σχεδιάσει» τη νέα μητροπολιτική Αθήνα υπό το βάρος της αποτυχίας της να υλοποιήσει, να συντηρήσει και να προωθήσει τα σχέδιά της από την προηγούμενη μεγάλης κλίμακας σχετική απόπειρά της, τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Από την άλλη, η εμφάνιση κινημάτων πόλης, όπου το παραμικρό τοπικό ζήτημα αρκεί για να προκαλέσει αυξημένες αντιστάσεις και να επιφέρει σημαντικές πολιτικές συνέπειες με βάση τα συσσωρευμένα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι.

Εν τω μεταξύ, αναμένεται η προσθήκη στον ιστό της πόλης εξαθλιωμένων αγροτών από την περιφέρεια στη βάση μείωσης του αγροτικού πληθυσμού, περισσότερων μεταναστών με βάση το ρόλο του κέντρου υποδοχής που έχει αποδώσει η Ε.Ε. στην Ελλάδα αλλά και όσων πλέον δεν θα βρίσκουν δουλειά στην ύπαιθρο και, τέλος, η μετακίνηση εργατών και εργαζομένων από την περιφέρεια με βάση το κλείσιμο βιομηχανικών και τουριστικών υποδομών λόγω της οικονομικής κρίσης. Τα παραπάνω, εκτός από το ότι θα οξύνουν περισσότερο την αντίθεση μεταξύ κέντρου και περιφέρειας, θα οξύνουν και την αντίθεση ανάμεσα στο κέντρο της πόλης και τα προάστια, αν και παραμένει ασαφές το ποιος θα υποδεχτεί ποιον.

Η επέκταση της πόλης που σηματοδοτεί το νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο που παρουσιάστηκε πρόσφατα στην ουσία σηματοδοτεί έναν ακόμα ταξικό διαχωρισμό: Από τη μία η όπως όπως κάλυψη των νέων στεγαστικών αναγκών που θα δημιουργηθούν από τη μετακίνηση επιπλέον πληθυσμού στην Αθήνα, η περαιτέρω τσιμεντοποίηση ελεύθερων χώρων για οικιστική δόμηση και δημιουργία υποδομών και από την άλλη προστασία των περιοχών φιλέτων όπου ήδη κατοικούν η αστική τάξη και ανώτερα στρώματα στη βάση της δημιουργίας προστατευμένων ζωνών αμιγούς κατοικίας.

Ο ταξικός αυτός διαχωρισμός, όσον αφορά και τη χωροταξική του διάσταση, μπορεί να πάρει διάφορες εκφράσεις σε συνάρτηση με τα χαρακτηριστικά της εκάστοτε αστικής τάξης που τον υλοποιεί. Σε μια πιο ωμή έκφρασή του πρόσφατα στην Αργεντινή, στο Μπουένος Αϊρες, οι πλούσιοι έχτισαν ένα τείχος προκειμένου να «προστατέψουν» τη συνοικία τους από τους φτωχούς. Τελικά το «τείχος της διχόνοιας», όπως ονομάστηκε, σταμάτησε να κατασκευάζεται ύστερα από μεγάλες αντιδράσεις οι οποίες ανάγκασαν την κυβέρνηση να παρέμβει και να μιλήσει για απόπειρα επιβολής κοινωνικού απαρτχάιντ.

Εν τω μεταξύ, συνεχίζεται ακάθεκτο το χτίσιμο του τείχους του μίσους που ορθώνει το Ισραήλ για να «προστατευτεί» από τους Παλαιστίνιους. Είναι ειρωνεία το γεγονός ότι ένα από τα διακυβεύματα της παγκοσμιοποίησης ήταν η κατάργηση των συνόρων και των διαχωριστικών φραγμών ανάμεσα σε χώρες, άτομα και τάξεις, ενώ το ένα τείχος μετά το άλλο συνεχίζουν να υψώνονται σε διάφορα σημεία του πλανήτη. Αυτά που υποτίθεται έπεσαν το '90 αλλά πλέον ορθώνονται πιο ταξικά από ποτέ στην προσπάθεια της εκάστοτε εξουσίας να δημιουργήσει τους ιδιωτικούς, υψηλής ποιότητας, χώρους κατοικίας της, αποστειρωμένους από οποιαδήποτε εξωτερική -κοινωνική- ενόχληση και αδιαφορώντας εάν λίγο πιο δίπλα κατοικούν άνθρωποι που στερούνται βασικών αναγκών.

Αλλά ας δούμε κάποια θέματα που ήδη σηματοδοτούν τη σχέση του κέντρου με το κίνημα και την άρχουσα τάξη στην Ελλάδα, ξεκινώντας από το Δεκέμβρη. Από τα γεγονότα του Δεκέμβρη δεν έλειψαν οι συμβολισμοί σε διάφορα επίπεδα, και μπορούμε να πούμε ότι το κίνημα πέτυχε τόσο με την αποκάλυψη του πολιτικού και ιδεολογικού ρόλου διαφόρων μηχανισμών και θεσμών του συστήματος όσο και με την πλήρη απομυθοποίηση και γελοιοποίησή τους από τη μεριά της νεολαίας και όχι μόνο. Μια πληθώρα από δράσεις, η συνθηματογραφία και συνθηματολογία που αναδείχτηκε μέσα από αυτές, ο χλευασμός των επίσημων εορταστικών εκδηλώσεων του κράτους και των δήμων συνιστούν μια ευρύτερη αποδόμηση των θεσμών στη συνείδηση των νέων ανθρώπων. Αυτή κατά βάση πραγματοποιήθηκε στο κέντρο της πόλης που ήταν και το κεντρικό σημείο των εξελίξεων, τόσο της δολοφονίας, των γεγονότων που ακολούθησαν όσο και των εορταστικών εκδηλώσεων που προωθούσε ο δήμος στην προσπάθειά του να ξεχαστούν τα όσο προηγήθηκαν και να επανέλθει η πόλη στους συνήθεις ρυθμούς της.

Ενας τέτοιος συμβολισμός υπήρξε και η προσπάθεια του κράτους να αποσοβήσει με κάθε μέσο ένα δεύτερο κάψιμο του χριστουγεννιάτικου δέντρου του Δήμου Αθηναίων στην πλατεία Συντάγματος. Ηταν, αν θέλετε, μια μάχη την οποία το κράτος ήθελε πάση θυσία να κερδίσει για να δηλώσει την παρουσία του στο κεντρικότερο σημείο της πόλης, δύο βήματα από το Κοινοβούλιο, για το ποιος έχει τον έλεγχο την κατάστασης στο κέντρο της Αθήνας. Γι' αυτό και έβαλε μια διμοιρία να το φυλάει μέρα-νύχτα, παρά τις εντυπώσεις που αφήνει μια τέτοια κίνηση που «αντιβαίνει», κατά μία έννοια, στο εορταστικό κλίμα που προσπαθούσε να συντηρήσει.

Παρ' όλα αυτά, η μάχη του δέντρου δεν ήταν παρά μια επιμέρους μάχη. Η βασική μάχη ήταν αυτή της κατάκτησης του κέντρου, του σημαντικότερου δημόσιου χώρου της πόλης και αυτού που αντανακλά την πολιτική εξουσία και διοίκηση της χώρας. Ηταν αυτή που έχασε προς στιγμή το σύστημα και προσπάθησε με τη βία και την καταστολή να ξανακερδίσει. Εδώ μπορούμε να παρατηρήσουμε μια διαφορά σε σχέση με το κέντρο χωρών άλλων αστικών τάξεων που έχουν καταφέρει να το διατηρήσουν αμιγώς τουριστικό και τόπο κατανάλωσης. Εξεγέρσεις ξεσπάνε στα προάστια και περιορίζονται σε αυτά, ενώ το κέντρο παραμένει αποκλεισμένο και μη προσβάσιμο σε τέτοια φαινόμενα. Εδώ, αντίθετα, κάθε πορεία στο κέντρο σηματοδοτούσε και ένα γεγονός με μεγάλη απήχηση, που έσπαγε το παραπάνω κλίμα και εμπόδιζε το κέντρο μιας καπιταλιστικής πόλης να δρα σαν τέτοιο. Λαός και νεολαία υπεράσπισαν στην πράξη το δικαίωμά τους να διαδηλώνουν σπάζοντας την τρομοκρατία και διεκδικώντας το κέντρο.

Ισως, επίσης, επειδή το κέντρο της πόλης συμπυκνώνει όλες τις αντιθέσεις στην κοινωνία, οι αντιδράσεις για το κόψιμο των δέντρων στο πάρκο της Πατησίων πήραν την έκταση που πήραν, συνεπικουρούμενες και από τον απόηχο του Δεκέμβρη. Η τοπική εξουσία, μέσω του δημάρχου, θέλησε να περάσει το μήνυμα ότι δεν θα διστάσει πουθενά, ακόμα και με παράνομες ενέργειες, σύμφωνα με τους δικούς τους νόμους, και κατέβασε τα ΜΑΤ ενάντια στους κατοίκους που πήγαν να ξαναφυτέψουν το πάρκο. Η αντίθεση σε όλο της το μεγαλείο: ΜΑΤ φυλάνε το ψεύτικο δέντρο, ΜΑΤ χτυπάνε κατοίκους που πάνε να φυτέψουν αληθινά δέντρα είτε στην Πατησίων, είτε στο Πεδίο του Αρεως παλιότερα, είτε πιο πρόσφατα στο πάρκο της Ζωοδόχου Πηγής. Για να μη θυμηθούμε την αντίδραση της άρχουσας τάξης μπροστά στο κάψιμο χιλιάδων στρεμμάτων δασικών εκτάσεων στην Πάρνηθα, την Ηλεία και την υπόλοιπη χώρα...

Η μάχη λοιπόν για το κέντρο θα συνεχιστεί πιο έντονα. Τα νέα μέτρα που πάρθηκαν για την αύξηση της αστυνόμευσης, η επαναδραστηριοποίηση των καμερών παρακολούθησης, οι ολοένα αυξανόμενες πιέσεις για την απομάκρυνση των πανεπιστημίων από το κέντρο εντάσσονται και σε αυτό το πλαίσιο. Από την άλλη, θα έχουμε τις αντιδράσεις από τα προάστια ενάντια σε όλα αυτά που προωθεί η άρχουσα τάξη με βραχίονα το νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο, οι οποίες θα είναι πιο έντονες, πιο πολιτικές και ριζοσπαστικές. Ήδη, τα πρώτα δείγματα από τον αγώνα ενάντια στους νέους αυτοκινητόδρομους και όσα προωθούνται στον Υμηττό το αποδεικνύουν.

Προλεταριακή Σημαία 619, 9/5/2009

Δεν υπάρχουν σχόλια: