Το πραγματικό ζήτημα που έχει τεθεί είναι το ποιός ποιόν

Από την Προλεταριακή Σημαία 17/4

Χαρές και πανηγύρια στα κυβερνητικά επιτελεία. Ξεφαντώνουν τα κάθε λογής παπαγαλάκια και οι απολογητές του συστήματος για τη «βοήθεια» που -«επιτέλους»- η Ε.Ε. «προσφέρει» στη χώρα μας. Μόνο που η αλήθεια βρίσκεται ακριβώς στον αντίποδα των όσων προβάλλονται.

Το διεθνές πλαίσιο του ζητήματος

Αυτό που πριν απ' όλα χρειάζεται να διευκρινιστεί είναι πως αυτά που συμβαίνουν στη χώρα μας αποτελούν εκφράσεις της γενικότερης κατάστασης στον κόσμο (και εννοείται με βάση τις ελλαδικές ιδιαιτερότητες). Της συνολικής κρίσης του συστήματος η οποία και συντίθεται από την οικονομική κρίση και τη διαδικασία αναδιάταξης δυνάμεων που συντελείται στους καιρούς μας.

Σε σχέση μ' αυτό να αναφερθούμε εδώ σε συντομία έστω (μια και έχουμε κιόλας αναφερθεί αναλυτικά σ' αυτά με άλλες ευκαιρίες) σε ορισμένα σημαντικά ζητήματα. Η επίθεση σε εργατική τάξη και συνολικά στους λαούς όχι μόνο θα συνεχιστεί αλλά και θα διευρύνεται συνεχώς και θα βαθαίνει. Αυτό συνδέεται με την επιδίωξη του κεφαλαίου επαναθεμελίωσης των ταξικών σχέσεων και σε βάση απολυτοποίησης της κυριαρχίας του πάνω στην εργατική τάξη. Συνδέεται με την εκστρατεία επανακατάκτησης-επαναποικιοποίησης του κόσμου από τις ιμπεριαλιστικές μητροπόλεις. Ταυτόχρονα αυτή η επίθεση παίρνει όλο και περισσότερο μορφές συσσώρευσης πρωταρχικού χαρακτήρα, καθώς συνδέεται με τη ζητούμενη εκτίναξη-διέξοδο του συστήματος από την κρίση.

Σε παράλληλη τροχιά εξελίσσεται ένας όλο και πιο λυσσαλέος ανταγωνισμός ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και σε όλα τα πεδία. Εδώ βρίσκεται η εξήγηση για το «παράδοξο» -και παρά την κρίση- να προωθούνται πολιτικές στον χρηματοπιστωτικό τομέα που τροφοδοτούν τη δημιουργία μιας νέας φούσκας.

Η κερδοσκοπική τάση του χρηματιστικού κεφαλαίου είναι η μια πλευρά του φαινομένου και όχι η κύρια. Το κύριο βρίσκεται στον «πόλεμο κεφαλαίων» που έχει ξεσπάσει. Στις προσπάθειες του κάθε ιμπεριαλιστικού σχηματισμού να υπεραξιώσει τα δικά του «χαρτιά» σε βάρος αυτών που διαθέτουν οι ανταγωνιστές του. Ο πόλεμος των αγορών βρίσκεται πίσω από τις ακολουθούμενες πολιτικές «προστατευτισμού» των ιμπεριαλιστικών σχηματισμών, παρά τις διακηρύξεις για την αναγκαιότητα διαφύλαξης της «ελευθερίας των συναλλαγών» και τις αποκηρύξεις του… προστατευτισμού.

Η όξυνση του ανταγωνισμού για το ξαναμοίρασμα του κόσμου βρίσκεται πίσω από τις έγχρωμες «επαναστάσεις», τις απαντήσεις «αποχρωματισμού» τους, τα πραξικοπήματα, τις επεμβάσεις. Η αναζήτηση στρατηγικής, στρατιωτικής υπεροχής (ή εξισορρόπησης για άλλες δυνάμεις) βρίσκεται πίσω από συνεννοήσεις «αποκλιμάκωσης της έντασης», συμφωνίες περιορισμού και ελέγχου των πυρηνικών όπλων κ.ά. Αυτό που πραγματικά έχει να αντιμετωπίσει η ανθρωπότητα είναι η κούρσα των εξοπλισμών, η τερατώδης αύξηση των στρατιωτικών δαπανών (πρώτα και κύρια των ΗΠΑ), τα προγράμματα αναβάθμισης των στρατηγικών όπλων, η συγκρότηση δυνάμεων ταχείας επέμβασης, η επέκταση των στρατιωτικών βάσεων.

Ολα αυτά, και άλλα που δεν αναφέραμε, οδηγούν σε ένα βασικό συμπέρασμα. Από αυτήν την κρίση, το σύστημα, τόσο ως σύνολο όσο και ως κάθε δύναμη ξεχωριστά, δεν θα βγει όπως μπήκε σ' αυτήν. Η νέα διάταξη, η νέα «ιεραρχία» δυνάμεων που θα προκύψει μέσα απ' αυτά δεν θα 'ναι ούτε η χτεσινή ούτε η σημερινή.

Ταυτόχρονα είναι καθαρό πως τέτοιου είδους ζητήματα δεν λύνονται (δεν λύθηκαν ποτέ) σε βάση συνεννόησης και στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Θα απαντηθούν (όταν, όσο, όπως) στη βάση σκληρότατου ανταγωνισμού σε όλα τα πεδία, έως και σε επίπεδο αναμετρήσεων. Αυτό το γνωρίζει ήδη κάθε ιμπεριαλιστική δύναμη και απέναντι σ' αυτό το δεδομένο αναπροσαρμόζει τη στρατηγική της και αναζητεί απαντήσεις στο αποφασιστικής σημασίας ζήτημα των συμμαχιών στρατηγικού χαρακτήρα.

Η κατάσταση, όπως διαμορφώνεται, δεν συγχωρεί κανενός είδους αυταπάτες. Ούτε για το χαρακτήρα των εξελίξεων, ούτε για τη διάρκειά τους, ούτε για το ποιοι είναι οι δρόμοι αντιμετώπισής τους από τη μεριά των λαών. Είμαστε σε μια περίοδο όξυνσης της ταξικής πάλης σε όλα τα πεδία και σε όλες τις μορφές και εκφράσεις της. Το πραγματικό ζήτημα που τίθεται και με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο είναι ποιος ποιον.

Ανάμεσα στο κεφάλαιο και την εργατική τάξη.

Ανάμεσα στον ιμπεριαλισμό και τους λαούς.

Ανάμεσα στους ιμπεριαλιστές μεταξύ τους και με ό,τι συνέπειες συνεπάγεται για τους λαούς ο ανταγωνισμός τους.

Ποιος χρωστάει σε ποιον

Έκφραση όλων αυτών αποτελεί και το ελληνικό πρόβλημα και εννοείται στη βάση των ιδιαιτεροτήτων μιας χώρας εξαρτημένης και με μέσο επίπεδο καπιταλιστικής ανάπτυξης.

Περί χρέους. Καταρχάς μια παρατήρηση γενικού χαρακτήρα. Χρειάζεται να είναι κατανοητό ότι κανείς στον κόσμο δεν περιμένει την (συνολική) εξόφληση κανενός χρέους από καμιά χώρα σε κανέναν οφειλέτη. Η εξήγηση βρίσκεται στο ότι το «εικονιζόμενο» παγκόσμιο χρέος υπερβαίνει στο πολλαπλάσιο την πραγματική δυνατότητα του κόσμου να το… εξοφλήσει. Στην πραγματικότητα πρόκειται για «εγγραφές» που η κύρια σημασία τους έγκειται στη δέσμευση των «οφειλετών» απέναντι στους «δυνάστες» τους ή αλλιώς έχουν την έννοια μιας υποθήκης.

Η ουσία βρίσκεται στις πραγματικές ροές όπως -στη συγκεκριμένη περίπτωση- εκφράζονται με τόκους, επιτόκια, ετήσια τοκοχρεολύσια κ.λπ. ή αλλιώς στο «κούρεμα» αυτών των υποθηκών. Στην ίδια βάση δεν συμφέρει η χρεοκοπία κανενός (η στάση πληρωμών) στο βαθμό που κάτι τέτοιο θα μπορούσε να έχει αλυσιδωτές αντιδράσεις γενικότερης κατάρρευσης. Είναι άλλο ζήτημα αν -στο πλαίσιο και του ανταγωνισμού- τους ξεφύγει η κατάσταση, όπως άλλωστε έχει συμβεί αρκετές φορές.

Ειδικότερα σε σχέση με το ελληνικό «χρέος». Η βάση του προβλήματος βρίσκεται στις άνισες «ανταλλαγές» ή αλλιώς στις σχέσεις εξάρτησης που τις διέπουν. Ετσι, ενώ οι ροές πραγματικών αξιών προς τα «έξω» είναι πολύ μεγαλύτερες από αυτές που έρχονται «μέσα», η «απεικόνισή» τους είναι εντελώς αντίστροφη. (Αυτό άλλωστε ισχύει για τις σχέσεις όλων των ιμπεριαλιστικών μητροπόλεων με όλες τις εξαρτημένες χώρες). Το «εποικοδόμημα» του πράγματος βρίσκεται στις μίζες, στο μεγάλο φαγοπότι των ντόπιων παραγόντων του συστήματος, στη διαφθορά (που υπαγορεύεται και συντηρείται από τα ιμπεριαλιστικά κέντρα) ακριβώς για να διατηρείται και στηρίζεται η βάση του ζητήματος, όπως προαναφέρθηκε.

Ετσι, ο λαός εμφανίζεται χρεωμένος και καλείται να ξανα-πληρώσει αυτά που στην πραγματικότητα του χρωστάνε ντόπιο και ξένο κεφάλαιο. Ένα και μόνο συμπέρασμα οφείλουμε να βγάλουμε απ' όλα αυτά. Δεν χρωστάει ο λαός. Του χρωστάνε. Αυτή μπορεί και πρέπει να είναι η μόνη βάση αντιμετώπισης του ζητήματος από τη μεριά των λαϊκών δυνάμεων.

Περί δανείων, «βοήθειας» και αναχρηματοδότησης του χρέους και πέρα από θεωρητικολογίες που απλώς συσκοτίζουν την ουσία του ζητήματος. Στην «πιάτσα» όλοι γνωρίζουν ότι κανένας τοκογλύφος που ξέρει τη «δουλειά» του (και όλοι οι τοκογλύφοι την ξέρουν) δεν δανείζει σε κανέναν ούτε με είκοσι ούτε με εκατό, ούτε με χίλια τοις εκατό αν δεν είναι σίγουρος ότι θα εισπράξει αυτά που θέλει. Αν δηλαδή δεν διασφαλιστεί με υποθήκες πάνω σε σπίτια, χωράφια ή ό,τι άλλο διαθέτει ο δανειζόμενος.

Ακριβώς το ίδιο συμβαίνει (στην ουσία και με τις όποιες ιδιαιτερότητές του) και στο πεδίο που εδώ εξετάζουμε. Η ουσία βρίσκεται στις «υποθήκες». Στην παραπέρα προώθηση των ελαστικών σχέσεων εργασίας. Στη διεύρυνση του «δικαιώματος» απολύσεων. Στη ματαίωση των αμοιβών των εργαζομένων. Στη συρρίκνωση έως καταργήσεως των ασφαλιστικών δικαιωμάτων. Στην «υποθήκευση» των εργαζομένων της χώρας μας ώστε να παραδοθούν εντελώς αφοπλισμένοι στην αδυσώπητη εκμεταλλευτική διάθεση του ξένου αλλά και του ντόπιου κεφαλαίου.

Στη διεύρυνση των «αποκρατικοποιήσεων» - ιδιωτικοποιήσεων επιχειρήσεων, οικονομικών, παραγωγικών μονάδων, την παράδοσή τους στην ασύδοτη εκμεταλλευτική διάθεση του ξένου κεφαλαίου και των ντόπιων υπεργολάβων τους. Στην παραχώρηση των λιμανιών και συνολικά των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας, στην παραπέρα προώθηση της παραρτημοποίησής της. Στη διασφάλιση και διεύρυνση των ροών πραγματικών αξιών από τη χώρα και το λαό μας προς τα όρνεα του ευρωπαϊκού, αμερικανικού και όποιου άλλου ιμπεριαλιστικού κεφαλαίου.

Ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές μυλόπετρες

Το άλλο επίπεδο «ανάγνωσης» του ζητήματος αφορά τη σχέση του με τον εντεινόμενο ανταγωνισμό ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και σε διάφορα επίπεδα. Καταρχάς τον ανταγωνισμό μέσα στο πλαίσιο της ίδιας της Ε.Ε. και ανάμεσα στις δυνάμεις του ιμπεριαλιστικού της πυρήνα. Αν όλες τους συμπράττουν στην εκμετάλλευση των ευρωπαϊκών χωρών «δεύτερης γραμμής» (και αυτός άλλωστε είναι ένας από τους θεμελιακούς όρους ύπαρξης της Ε.Ε.), εκεί που διαφωνούσαν και διαφωνούν είναι στη μοιρασιά της πίτας. Πολύ περισσότερο όταν διαπιστώνεται πως οι όροι συγκρότησης και λειτουργίας της Ε.Ε., της συνθήκης του Μάαστριχτ και της ΟΝΕ είναι στα μέτρα κατά κύριο λόγο της Γερμανίας και σε βάρος όλων των άλλων. Αυτό λοιπόν που εμφανίζεται στην επιφάνεια σαν διαφωνία για τον τρόπο αντιμετώπισης του «ελληνικού προβλήματος» είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Το ευρύτερο φόντο του προβλήματος συντίθεται στις ευρωπαϊκές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και σε αναφορά με τη ρύθμιση των σχέσεών τους στο πλαίσιο της Ε.Ε. Αντιθέσεις που μέλλει να ενταθούν καθώς μάλιστα περιπλέκονται στη σχέση τους με τη συνολικότερη διαδικασία αναδιάταξης δυνάμεων.

Σε σύμπλεξη με τα προηγούμενα και μέσα σ' αυτό το ευρύτερο πλαίσιο εξελίσσονται οι αντιθέσεις και οι ανταγωνισμοί ανάμεσα σε ΗΠΑ και ευρωπαϊκές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Ένας ανταγωνισμός που εκτείνεται σε όλα τα πεδία, το πολιτικό, το οικονομικό, ενώ με ιδιαίτερα οξυμένο τρόπο εκδηλώνεται το τελευταίο διάστημα στο νομισματικό πεδίο (δολάριο - ευρώ) και στο πλαίσιο του γενικότερου πολέμου κεφαλαίων που προαναφέρθηκε.

Στο πλαίσιο αυτού του συνολικότερου ανταγωνισμού οφείλουμε να δούμε και την εμπλοκή της χώρας μας, συνυπολογίζοντας μάλιστα και την όλο και πιο διακριτή ανάμειξη δυνάμεων όπως η Ρωσία και η Κίνα. Ενός ανταγωνισμού που δεν αφορά μόνο τον έλεγχο των εξελίξεων στη χώρα μας και τα μερίδια επικυριαρχίας του κάθε ιμπεριαλιστή. Αφορά έναν ανταγωνισμό που εκτείνεται σε μια περιοχή με πληθώρα σημείων εντάσεως, από τη Βόρεια Θάλασσα μέχρι το Αιγαίο και την Κύπρο και από το Κόσοβο μέχρι τον Καύκασο και την Ουκρανία.

Οι εξελίξεις έδωσαν τη δυνατότητα να φανούν καθαρά το τι σημαίνει εξάρτηση για τη χώρα μας, το χαρακτήρα της Ε.Ε., αλλά και το είδος της σχέσης μας με αυτήν. Ταυτόχρονα ανέδειξαν το χαρακτήρα, τα όρια και τις δυνατότητες της αστικής «μας» τάξης, αλλά και την απίστευτη ανεπάρκεια του πολιτικού της προσωπικού.

Για να σταθούμε μόνο στα τελευταία. Αν πηγαίναμε και πάλι στην «πιάτσα», θα διαπιστώναμε ότι και στον πιο ασήμαντο εμποράκο θα του φαινόταν εντελώς ηλίθια η ιδέα να βγει στη γύρα για δανεικά διατυμπανίζοντας τον κίνδυνο χρεοκοπίας του. Το πολιτικό και οικονομικό επιτελείο της χώρας με προεξάρχοντα τον πρωθυπουργό της έπραξε ακριβώς αυτό.

Διανοητική ανεπάρκεια (σε βαθμό επικίνδυνο) ή κάτι ακόμη χειρότερο; Όπως και να 'χει, ένα μεγάλο μέρος των συνεπειών το έχει κιόλας χρεωθεί ο ελληνικός λαός. Το ζήτημα είναι ποιες άλλες «ρυθμίσεις» μας ετοιμάζουν (Αιγαίο-Κύπρος κ.ά.) κυβέρνηση και πάτρωνές της και σε ποιους ιμπεριαλιστικούς τυχοδιωκτισμούς σχεδιάζουν να μας εμπλέξουν.

Χωρίς αυταπάτες

Απέναντι σ' όλα αυτά, το πρώτο που οφείλουμε να 'χουμε ξεκαθαρισμένο είναι το ποια η πραγματικότητα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε. Ότι απέναντι σ' αυτά που έρχονται δεν χωράνε κανενός είδους αυταπάτες και κανένας εφησυχασμός. Ότι δεν μπορούμε να περιμένουμε τίποτε από κανέναν και πως μόνο με τον αγώνα μας μπορούμε να υπερασπίσουμε και να διεκδικήσουμε αυτά που μας ανήκουν.

Ότι ο λαός και η νεολαία δεν χρωστάνε τίποτα σε κανέναν, αλλά τους χρωστάνε. Ότι αυτό πρέπει να αποτελέσει τη βάση αντιμετώπισης των μέτρων που προωθεί η κυβέρνηση, η ανάπτυξη της αντίστασης σε αυτά και με στόχο την ανατροπή τους. Ότι πρέπει να προχωρήσει στη συγκρότηση των δυνάμεών του μέσα στην πάλη, προωθώντας τις διεκδικήσεις του.

Για το δικαίωμα στη δουλειά, για μισθούς και μεροκάματα στο επίπεδο των αναγκών του, για κατοχύρωση των ασφαλιστικών του δικαιωμάτων, για το δικαίωμα στην περίθαλψη, το δικαίωμα της νεολαίας στη μόρφωση, το δικαίωμα στη ζωή.

Βασίλης Σαμαράς