Του θέρους το ανάγνωσμα

Προτάσεις για διάβασμα από τo Εκτός των Τειχών:

Ελληνική Πεζογραφία

Ο Ηχος του Ακάλυπτου: Εξι Κοινόχρηστες Ιστορίες, Κάλλια Παπαδάκη, Πόλις 2009

Στο κέντρο μιας μικρής, καθημερινής Αθήνας, ένας τυφλός απάγεται από τη ρωσοπακιστανική μαφία, η Τάδε και η Μαριλένα πέφτουν θύματα οικονομικής σκευωρίας, η Δήμητρα υποδύεται τελειομανώς το ρόλο που έχει επιλέξει για τη ζωή της, ο συγγραφέας μπλέκεται στα νήματα φόνων και facebook, ο διαμεσολαβητής κανονίζει τα πτώματα και τα ποσοστά στα νοσοκομεία, και η ημίτρελη κάνει τα πράγματα άνω-κάτω. Έξι κεντρικοί χαρακτήρες, σε ισάριθμες ιστορίες, μπλέκονται μεταξύ τους, κάνουν προσωπικά περάσματα στις ιστορίες των υπολοίπων και δένουν σφιχτά τα κομμάτια του παζλ σε μια νεο-νουάρ πολυκατοικία που αφηγείται γκρίζες ιστορίες.

Το Οριζόντιο Ύψος και Άλλες Αφύσικες Ιστορίες, Αργύρης Χιόνης, Κίχλη 2008.

“Το παρόν βιβλίο είναι γραμμένο για μικρομέγαλα παιδιά και μεγαλόμικρους ενήλικες, φιλοδοξεί δε να προσφέρει παραμυθία τόσο σ αυτούς όσο και στους άνευ ηλικίας, δηλαδή σε όσους δεν έχουν ακόμη εγκαταλείψει την ανυπαρξία και σε εκείνους που έχουν προσωρινά εγκατασταθεί σ αυτήν. Λέω “προσωρινά”, γιατί ακράδαντα πιστεύω πως είμαστε ανακυκλώσιμο υλικό και, ως εκ τούτου, θα έχουμε αενάως ένα ρόλο σ' αυτό το όνειρο που λέγεται ζωή.” Α. Χ.

Ξένη Πεζογραφία

Μόνος στο Βερολίνο, Hans Fallada, Πόλις

Βερολίνο 1940. Τα γερμανικά στρατεύματα έχουν κατακτήσει τη Γαλλία και ο ναζισμός περνά μέρες δόξας. Πίσω όμως από τη θριαμβευτική πρόσοψη, κρύβονται η αθλιότητα και ο τρόμος. Σε μια λαϊκή πολυκατοικία της οδού Γιαμπλόνσκι, διώκτες και διωκόμενοι συγκατοικούν. Είναι η κυρία Ρόζενταλ, Εβραία, την οποία καταδίδουν (και καταληστεύουν) οι γείτονές της. Είναι ο Μπαλντούρ Περζίκε, ομαδάρχης της Χιτλερικής Νεολαίας που τρομοκρατεί την ίδια του την οικογένεια. Είναι οι Κβάνγκελ που, απελπισμένοι από τον θάνατο του γιου τους στο μέτωπο, διανέμουν προκηρύξεις εναντίον του Χίτλερ. Με ρεαλισμό και ειλικρίνεια ο Φάλαντα περιγράφει την καθημερινή ζωή των Γερμανών πολιτών, Εβραίων και μη, και την αντίσταση που πρόβαλαν στον ναζισμό κάποιοι -λίγοι- συνηθισμένοι άνθρωποι. Ο Πρίμο Λέβι χαρακτήρισε το "Μόνος στο Βερολίνο" ένα από τα ωραιότερα βιβλία για τη γερμανική αντίσταση κατά του ναζισμού.

Μοιραία, Jean Patrick Manchette, Άγρα 2006.

Αυτό είναι ένα μαύρο μυθιστόρημα. Είναι η ιστορία όπου μια επαγγελματίας δολοφόνος, μοναχική και αλλοτριωμένη, διαπράττει το αιματηρό έργο της. Είναι ιστορία ενός ασυνήθιστου συμβολαίου, σε μια πόλη διεφθαρμένη από το χρήμα. Η "Μοιραία" είναι το προτελευταίο μαύρο μυθιστόρημα που δημοσιεύτηκε όσο ζούσε ο Ζ.-Π. Μανσέτ. Χρονολογικά εκδίδεται ανάμεσα στο "Μελαγχολικό κομμάτι της Δυτικής Ακτής" και την "Πρηνή θέση του σκοπευτή". Η κεντρική ηρωίδα, η Αιμέ Ζουμπέρ, μετακινείται από πόλη σε πόλη, αλλάζοντας τα εξωτερικά χαρακτηριστικά της, συγχρωτίζεται με την άρχουσα κοινωνία κάθε πόλης και οργανώνει φόνους επί χρήμασι. Η ιστορία θα τελειώσει άσχημα γι' αυτήν. Η "Μοιραία" είναι κυρίως η αφήγηση μιας αποτυχίας. Όμως αυτή η αποτυχία της γυναίκας φαίνεται πολύ πιο ανδρεία από τις αποτυχίες των ανδρών στα άλλα βιβλία του συγγραφέα.

Ο Ζαν-Πατρίκ Μανσέτ Ο Ζαν-Πατρίκ Μανσέτ (1942-1995) θεωρείται ο επιφανέστερος συγγραφέας του "Neo-Polar", του νέου γαλλικού αστυνομικού μυθιστορήματος, που εισήγαγε το στοιχείο της πολιτικής και τους εξωκοινοβουλευτικούς προβληματισμούς του Μάη του `68.

Γιατί έφαγα τον πατέρα μου, Roy Lewis, Άγρα 2008.

Προσεγγίστε τον Homo Sapiens! Αυτό το βιβλίο θα σας καταδιασκεδάσει. Γνωρίστε μια προϊστορική οικογένεια: Τον Έντουαρντ, τον πατέρα, τον ιδιοφυή εφευρέτη που θα αλλάξει την όψη του κόσμου, φέρνοντας τη φωτιά. Τον Βάνυα, τον αντιδραστικό θείο, πολέμιο της προόδου. Τον αφηγητή Ερνεστ, λιγάκι αφελή. Την Έλζυ, την Γκριζέλντα και τις άλλες γοητευτικές δεσποσύνες. Οι απολαυστικοί αυτοί χαρακτήρες γύρω από μια φωτιά, δημιουργούν τον κόσμο, γευόμενοι το μεδούλι από τα κόκαλα. Δείτε τους να ανακαλύπτουν τον έρωτα, να δοκιμάζονται στο ψάρεμα, να παλεύουν με την εξέλιξη. Καταστάσεις κωμικοτραγικές, πρόσωπα ιλαρά ενός κόσμου όπου ό «άνθρωπος», παρ όλα αυτά, είναι ήδη άνθρωπος: καβγατζής, ζηλόφθονος, αγνώμων, εφευρετικός και συνάμα οπισθοδρομικός. "Ένας καθρέφτης πού καλό είναι να τον συμβουλευόμαστε συχνά—και για να γελάμε άλλα και για να σκεφτόμαστε. Οι εφευρέσεις και οι συμφορές του Έντουαρντ, του επινοητικού ανθρωποειδούς, με τον οποίο διαφωνεί ο αδελφός του Βάνυα—οικολόγος της προϊστορικής εποχής—προσδίδουν σ' αυτό το βιβλίο τη γεύση και την ιλαρότητα πού του χάρισαν άμεση επιτυχία από την πρώτη κιόλας έκδοση.

Το βιβλίο του Μανουέλ, Julio Cortazar,Κέδρος 2008.

Μια οικογένεια εξόριστων Αργεντινών δημιουργούν, μαζί με τους φίλους τους ένα βιβλίο, για τον νηπιακής ηλικίας γιο τους. Στόχος τους, όταν μεγαλώσει ο Μανουέλ να μάθει μέσα από αυτό το βιβλίο τι συνέβη στον κόσμο. Μπορεί κάποιος να κάνει δώρο στο παιδί του το αλφαβητάρι του κόσμου; Ένα από τα σημαντικότερα έργα του κορυφαίου Αργεντινού συγγραφέα.

Πολιτική

Το ξένο κεφάλαιο στην Ελλάδα, Νίκος Μπελογιάννης, Άγρα 2010.

“Για την Ελλάδα, η ιστορία του ξένου κεφαλαίου είναι στενά δεμένη με την πολιτική ιστορία των 120 χρόνων της ελεύθερης ύπαρξης του έθνους μας. Όποιος θελήσει ν ανιστορήσει τούτη την περίοδο, πολλές φορές θα χρειαστεί να ζητήσει στους ξένους τοκογλύφους και στα κράτη που τους προστάτευαν τις αίτιες για πολλές συμφορές που βρήκαν τη χώρα μας. Κι όποιος πάλι θελήσει να γράφει για το ξένο κεφάλαιο και ιδιαίτερα για τα εξωτερικά δάνεια, δεν μπορεί να μη δέσει την ιστορία τους με πολλά από τα κυριότερα πολιτικά γεγονότα, που ξετυλίχτηκαν στην Ελλάδα τούτα τα 120χρόνια.” Ν. Μπ.

Kατά τον συγγραφέα, ο ανολοκλήρωτος αστικοδημοκρατικός μετασχηματισμός, η αρπακτικότητα της “αστοκοτζαμπάσικης” συμμαχίας, οι δεσμοί εξάρτησης και υποταγής στον ξένο παράγοντα που ως εγγυητή τους είχαν τη μοναρχία και ως ιδεολογικό επικάλυμμα τη Μεγάλη Ιδέα, τέλος, η ψευδής θεωρία της φτώχειας ως εγγενούς χαρακτηριστικού της ελληνικής πραγματικότητας, ήταν οι μεγάλοι ένοχοι για την ψεύτικη ανεξαρτησία, την οικονομική καχεξία της χώρας και τη δυστυχία του λαού. Η υλικότητα της οικονομίας, και μάλιστα το μέρος που σχετίζεται με το δανεισμό και τη διαχείριση των σχετικών πόρων, επιλέγεται ως προνομιακό πεδίο για την κορύφωση της κριτικής του Μπελογιάννη στο κυρίαρχο πολιτικοοικονομικό σύμπλεγμα και τη συμμαχία του με το ξένο κεφάλαιο, η δράση των οποίων σκιαγραφείται ως ένα αμοραλιστικό συνεχές συνωμοσιών και δολοπλοκιών εις βάρος του λαού.

Επαναστάτες, Eric Hobsbawm, Θεμέλιο 2008

Κορυφαίος ιστορικός της εποχής μας, ο Eric Hobsbawm έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος του έργου του στη μελέτη της ιδέας και της πρακτικής των επαναστάσεων ως μέσο για κοινωνικές αλλαγές. Αυτή η εξαιρετική συλλογή δοκιμίων καλύπτει όλες τις όψεις της επανάστασης, όπως η ιστορία του κομμουνισμού και των Κομμουνιστικών κομμάτων—κυρίως κατά την περίοδο της Κομμουνιστικής Διεθνούς—η φύση του αναρχισμού, η επιρροή του Μαρξ και του Λένιν, η “πολιτική της βίας”--η επανάσταση, η εξέγερση, τα αντάρτικα κινήματα και τα πραξικοπήματα—και η πάλη των τάξεων. Γραμμένο με τόλμη και πάθος, το βιβλίο του Eric Hobsbawm είναι αποφασιστικής σημασίας για να κατανοήσουμε ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας του 20ού αιώνα.

Για τη Φιλοσοφία και τον Μαρξισμό, ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ, Στοχαστής 2006.

Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ γράφει χαρακτηριστικά πως για αρκετά χρόνια δεν καταλάβαινε ούτε την αλφαβήτα από πολιτική και για τα δημόσια πράγματα της χώρας του γνώριζε «όσο κι ένας αγρότης για το χωραφάκι του». Ποτέ του δεν παρακινήθηκε να μελετήσει τον μαρξισμό. Ποτέ του δεν έτυχε να δει βιβλίο ή κείμενο του Μαρξ ή για τον Μαρξ. Μέχρι που ένα «ατύχημα της δουλειάς» όπως σημειώνει, του έδωσε το έναυσμα: «Έπρεπε, για κάποιο θεατρικό έργο να περιγράψω το χρηματιστήριο σιτηρών του Σικάγου. Νόμιζα πως γρήγορα θα μπορούσα ν’ αποχτήσω τις απαραίτητες γνώσεις, ρωτώντας μερικούς ειδικούς χρηματιστές. Αλλιώς όμως ήρθαν τα πράγματα. Κανένας - ούτε διάφοροι γνωστοί οικονομολόγοι και επιχειρηματίες - κανένας απ’ όσους ρώτησα δε μπόρεσε να μου εξηγήσει τους νόμους που κυβερνούν το χρηματιστήριο. Άρχισα να πιστεύω ότι το πράγμα ήταν ανεξήγητο, άπιαστο απ’ το νου—άρα λοιπόν παράλογο. Ο τρόπος δηλαδή που διατιθόταν η παγκόσμια παραγωγή σιτηρών ήταν, απλούστατα, ακατανόητος! Κατάσταση ανυπόφορη για όλους, έξω από μια φούχτα κερδοσκόπους. Έτσι, εκείνο το θεατρικό έργο δε γράφτηκε ποτέ - κι εγώ άρχισα να διαβάζω Μαρξ. Τότε μονάχα ζωντάνεψαν κι οι δικές μου σκόρπιες πραχτικές: εμπειρίες, συνδέθηκαν, εξηγήθηκαν».

Τα κείμενα που περιλαμβάνονται στον τόμο αυτό, κάτω από το γενικό τίτλο Για τη Φιλοσοφία και τον Μαρξισμό, καλύπτουν την περίοδο 1926-1941, περίοδο μεγάλης σημασίας στη δύσκολη πορεία του Μπέρτολτ Μπρεχτ προς τον μαρξισμό. Τα πολιτικά αυτά σχόλια φιλοδοξούν να φωτίσουν όλες τις πλευρές της πολυπρόσωπης δραστηριότητας του μεγάλου στοχαστή, καταδεικνύοντας στον αναγνώστη την βήμα-βήμα βασανιστική πορεία του Μπρεχτ προς την κατάκτηση της Φιλοσοφίας της Πράξης.

Ο έντιμος και ασυμβίβαστος αγώνας του Μπρεχτ να ερμηνεύσει τον κόσμο κάτω από τη σκοπιά της πάλης των τάξεων και τη σκοπιά του προλεταριάτου, η πάλη του να αποφύγει τις εύκολες λύσεις, τον μηχανικισμό και την τσιτατολογία, αλλά και η σεμνή αγωνιστική αντίληψη του πως «Λιγοστές ήταν οι δυνατότητες μου. Μα οι δυνάστες θα πάταγαν πιο στέρεα δίχως εμένα», σκιαγραφούνται με αδρά χρώματα μέσα από τις μάχιμες σελίδες του παρόντος τόμου.

Ιστορία της σεξουαλικότητας, Michel Foucault, ΡΑΠΠΑΣ, 1993

“... Από τους δυο αυτούς αργόσυρτους αιώνες, όπου η ιστορία της σεξουαλικότητας θα έπρεπε να διαβαστεί πριν απ' όλα ως το χρονικό μιας εξέχουσας καταστολης, έχουμε άραγε λυτρωθεί; Ελάχιστα, μας απαντούν και σήμερα ακόμα. Ίσως, χάρη στον Freud. Αλλά με πόση περίσκεψη, με πόσην ιατρική σύνεση, με πόσην επιστημονική εγγύηση αβλάβειας, και με πόσες προφυλάξεις για να συγκρατηθούν όλα, χωρίς κίνδυνο “εκτραχηλισμού”, στον πιο σίγουρο και πιο διακριτικό χώρο, ανάμεσα στο ψυχαναλυτικό ντιβάνι και στη συνδιάλεξη: άλλος ένας επωφελής ψίθυρος πάνω σ' ένα κρεβάτι. Μήπως όμως θα μπορούσε να είναι διαφορετικά; Μας εξηγούν ότι, αν όντως η καταστολή υπήρξε, από την κλασική εποχή κι εδώ, ο θεμελιακός τρόπος σύνδεσης ανάμεσα στην εξουσία, στη γνώση και στη σεξουαλικότητα, τότε δεν μπορούμε να λυτρωθούμε απ' αυτήν παρά μ' ένα πολύ υψηλό αντίτιμο: θα χρειαζόταν, ούτε λίγο ούτε πολύ, η παράβαση των νόμων, η άρση των απαγορεύσεων, η εισβολή του λόγου, η αποκατάσταση της ηδονής στην πραγματική ζωή και μια ολότελα νέα διάταξη των μηχανισμών της εξουσίας· γιατί και το μικρότερο κομματάκι αλήθειας βρίσκεται κάτω από την πολιτική αίρεση. Επομένως, τέτοια αποτελέσματα δεν μπορεί κανείς να τα περιμένει από μια σκέτη ιατρική πρακτική, ούτε από ένα θεωρητικό λόγο, όσο αυστηρός κι αν είναι. Καταγγέλλονται λοιπόν ο κονφορμισμός του Freud, οι ομαλοποιητικές λειτουργίες της ψυχανάλυσης, η τόση δειλία πίσω από τις μεγάλες παραφορές του Reich, και όλες οι συνέπειες της ένταξης που εξασφαλίζει η “επιστήμη” του σεξ ή οι ελάχιστα διφορούμενες πρακτικές της σεξολογίας....” Μ. Φ.

Κόμικς

Ο Παρίας, Λέανδρος, Βαβέλ 2004.

“Δεν έχω πατρίδα, δεν έχω πίστη, δεν έχω λαό, δεν έχω σπίτι, δεν έχω μέλλον. Είμαι αθώος.

-Μόνο όσοι δεν έχουν είναι αθώοι.

-Μόνο οι παρίες δεν έχουν τίποτα.

Ο Παρίας γεννήθηκε για να ξαναπεθάνει. Ο Παρίας δεν είναι άτομο, είναι φαινόμενο. Είναι άκληρος, μόνος, άσχημος, τρελλός, παιδί, ηλίθιος, αδερφή, γυναίκα, πρεζάκιας, ζητιάνος, σκυλί αδέσποτο, ο τελευταίος των τελευταίων, ο πιο κάτω κι' απ' τους κάτω...”

Με μεγάλωσαν σκυλιά, Λέανδρος, babelart 2009.

“...τρέφω ιδιαίτερη συμπάθεια γι' αυτές τις ιστορίες. Εκει μέσα είναι αποτυπωμένο ένα μεγάλο κομμάτι του νεώτερου εαυτού και του κόσμου μου. Ανθρωποι που γνώρισα, μερη που βρέθηκα, ισττορίες που περισσότερο τις είδα, τις άκουσα ή έστω τις αφουγκράστηκα, παρά τις φαντάστηκα. ... η Φυτευτή στα Πατήσια, η παλιά Ομόνοια, η Αχαρνών, οι θλιβερές αλάνες χωματερές στα Λιόσια και στο Περιστέρι... Οι νέοι ενάντια στην πόλη, καλωσήρθατε στα νότια Βαλκάνια. Η εξέγερση του Δεκέμβρη μετά τον φόνο του Γρηγορόπουλου μου υπενθύμισε γιατί και για ποιούς έφτιαξα αυτές τις ιστορίες. Είναι η προσωπική μου αφήγηση, πώς σιχάθηκα την τριτοκοσμική μας μπανανία, τους Ελληναράδες και τον θανατηφόρα βαρετό μικρόκοσμό τους. Είναι το μίσος, η οργή και η θλίψη μου της προηγούμενης δεκαετίας. Δεν άλλαξαν και πολλά απο τότε.” Λέανδρος.