Τι σχεδιάζουν για το Ελληνικό;

Ο χώρος που απελευθερώθηκε από τη κατάργηση της αμερικάνικης βάσης και του διπλανού στρατιωτικού αεροδρομίου, σε συνδυασμό με το χώρο του παλιού πολιτικού αεροδρομίου θα μπορούσε να γίνει ένα τεράστιο πάρκο - χώρος πράσινου προς όφελος των κατοίκων της Αθήνας και του περιβάλλοντος. Κατά καιρούς έχουν ακουστεί πολλά ωραία και βαρύγδουπες ονομασίες για το τι σχεδιάζουν οι κυβερνήσεις. Η ουσία είναι ότι εργολάβοι και κάθε είδους επίδοξος εκμεταλλευτής των ελεύθερων χώρων στην Αττική έχουν άλλα σχέδια από αυτά των κατοίκων της περιοχής και όλης της Αττικής.

Τη Κυριακή που μας πέρασε ο Αδέσμευτος Τύπος με αφορμή τις αντιδράσεις καθηγητών του ΕΜΠ είχε ένα πολύ καλό ρεπορτάζ το οποίο αναδημοσιεύουμε. Το μόνο που έχουμε να προσθέσουμε εμείς είναι ότι όσο καλές προθέσεις και να υπάρχουν από καθηγητές και άλλους ευαισθητοποιημένους ανθρώπους αν η υπόθεση της υπεράσπισης του περιβάλλοντος δε γίνει υπόθεση του λαϊκού κινήματος η καταστροφή του θα συνεχίζεται. Μαζικές αντιστάσεις χρειάζονται και σε αυτό το επίπεδο, αντιστάσεις που θα συνδέονται με τις επιστημονικές έρευνες, οι οποίες με τη σειρά τους θα εξυπηρετούν το κίνημα.

Το Πολυτεχνείο ξεσπαθώνει κατά Αθεμπίγιο

Της ΕΜΜΗΣ ΠΑΝΟΥΣΗ

Δοκιμή περιβαλλοντικών αντανακλαστικών εκ μέρους της κυβέρνησης μπορούν να χαρακτηριστούν οι δηλώσεις και τα πονήματα δύο διεθνούς φήμης καθηγητών του εξωτερικού, οι οποίοι αντιτάχθηκαν στο Μητροπολιτικό Πάρκο Ελληνικού και επιχειρηματολόγησαν υπέρ ενός νέου, τσιμεντένιου αστικού πόλου που θα... ανακυκλώνει ευρώ δίπλα στη θάλασσα και στα νότια μιας «slim» (αδύνατης) Αθήνας!

Σημείωση: Το... αδυνάτισμα θα επιτευχθεί με απαλλοτριώσεις κατοικιών ή άλλων ακινήτων σε υποβαθμισμένους χώρους της πρωτεύουσας και προσφορά αντίστοιχης στέγης στην περιοχή του νέου αεροδρομίου.

Ποιος είπε ότι το φάντασμα του Σχεδίου Σουφλιά δεν τριγυρίζει πότε στην Παραλιακή και πότε στου Μαξίμου περιμένοντας τώρα δικαίωση;

Στην αντίπερα όχθη οι διαφωνούντες με όσους βλέπουν σαν λυτρωτές τους «καθηγητές του τσιμέντου», στέλνουν το μήνυμα ότι «θα γελάσει πολύς κόσμος» αν οι μπουλντόζες πάρουν το δρόμο για το Ελληνικό.

Ξεσπάθωσε ο καθηγητής του ΕΜΠ, Νίκος Μπελαβίλας, κατά του Καταλανού πολεοδόμου συμβούλου του πρωθυπουργού. Αν ο κ. Παπανδρέου παίρνει συμβουλές από τον «αρχιτέκτονα της αποτυχημένης μετα-Ολυμπιακής Βαρκελώνης... ο οποίος ήρθε εδώ για να κλείσει μια μεγάλη δουλειά», η β’ φάση της μελέτης του Πολυτεχνείου που θα δημοσιευθεί λίγο μετά τις Δημοτικές εκλογές, υπόσχεται να αποδείξει ότι «δεν είμαστε ιθαγενείς που εντυπωσιάζονται από καθρεφτάκια»... απλώς αγαπάμε τον τόπο μας και θέλουμε το καλό του!

Σχέδια που απέχουν μακράν από τις παρελθούσες «πράσινες» εξαγγελίες της κυβέρνησης Παπανδρέου περιλαμβάνει η μελέτη που εκπόνησε ο καθηγητής Πολεοδομικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ Σπύρος Πολλάλης για λογαριασμό του υπουργείου Οικονομικών, μέσω της Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου (ΚΕΔ). Τα νέα πλάνα του υπουργείου Οικονομικών για το πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού περιλαμβάνουν πάρκο συρρικνωμένο σε 2.000 στρέμματα και τριγύρω... εγκαταστάσεις που θα έχουν λόγο ύπαρξης, επειδή θα αποδίδουν κέρδη.

Χρυσώνοντας το χάπι, το κράτος δεσμεύτηκε ήδη ότι θα προσπαθήσει να διασφαλίσει το απαραίτητο κεφάλαιο από την εμπορική αξιοποίηση και την οικιστική ανάπτυξη για τη διαμόρφωση του πάρκου, αλλά και τη δημιουργία μικρότερων χώρων πρασίνου στο κέντρο της Αθήνας.

Ο κ. Πολλάλης, ούτε λίγο ούτε πολύ, μας λέει σπάταλους, αντι-οικολόγους και ονειροπόλους που επιθυμούμε μεγάλο πάρκο στο Ελληνικό. Για την ακρίβεια, χαρακτηρίζει «ουτοπικό» το πάρκο των 6.000 στρεμμάτων διευκρινίζοντας ότι πολύ κοντά βρίσκεται ο Υμηττός, ο οποίος προσφέρεται για δημιουργία πρασίνου μεγαλύτερης έκτασης.

Ο Ελληνας καθηγητής από το Χάρβαρντ θεωρεί ότι η πρόταση να γίνει πάρκο ολόκληρη η έκταση στο Ελληνικό δεν είναι ούτε οικολογική ούτε αειφόρος. Οπως εξηγεί, θα μπορούσε να διατεθεί μια έκταση στο πρώην αεροδρόμιο για υπηρεσίες της δημόσιας διοίκησης, για σχολεία ή για την ανέγερση ενός διεθνούς ιατρικού κέντρου.

Οστικό κύμα ίδιας έντασης προκάλεσαν λίγες ημέρες νωρίτερα και οι δηλώσεις του Καταλανού πολεοδόμου, Χοσέ Αθεμπίγιο. Οπως υποστηρίζει ο σύμβουλος του κ. Παπανδρέου: «Η Αθήνα θα πρέπει να ακολουθήσει μια θεραπεία αδυνατίσματος, πρέπει να γίνει μια «slim city», με την εξής έννοια: απαλλοτριώσεις κατοικιών ή άλλων ακινήτων σε υποβαθμισμένους χώρους στη πρωτεύουσα (οι οποίοι στη συνέχεια ανασχεδιάζονται ως κοινωφελείς δημόσιοι χώροι) και προσφορά αντίστοιχης στέγης στην περιοχή του νέου αεροδρομίου.

«Στο Ελληνικό κατά συνέπεια υλοποιείται εν μέρει νέα δόμηση, αλλά με προδιαγεγραμμένα και σαφή οικιστικά προγράμματα. Δεν απορρίπτει κανείς το πάρκο, αρκεί να είναι ενταγμένο στο πλαίσιο ενός σύνθετου προγράμματος, έτσι ώστε το Ελληνικό να αποτελέσει το νέο αθηναϊκό αστικό πόλο».

Στον απόηχο της πρώτης κρούσης, και όπως φαίνεται από τις δηλώσεις τους στον Κυριακάτικο «Αδέσμευτο» οι υπερασπιστές του Μητροπολιτικού Πάρκου έχουν πολύ καλά αντανακλαστικά και προαναγγέλλουν... πόλεμο σε περίπτωση που οι τελικές δηλώσεις Παπανδρέου για το χώρο του πρώην αεροδρομίου φέρουν χαμόγελο στα χείλη των ισχυρών της Κτηματαγοράς.

Με σκληρή γλώσσα μίλησε στον Κυριακάτικο «Αδέσμευτο» ο αρχιτέκτων - πολεοδόμος, επικ. καθηγητής ΕΜΠ και επιστημονικός υπεύθυνος της έρευνας για το πρώην αεροδρόμιο, Νίκος Μπελαβίλας.

«Ο κ. Αθεμπίγιο έχει εναντίον του μια μεγάλη κριτική ότι εξέτρεψε την πετυχημένη μετα-Ολυμπιακή πορεία της Βαρκελώνης (με το άνοιγμα του θαλάσσιου μετώπου) μετατρέποντάς τη σε μια εμπορική πόλη – Ντίσνεϊλαντ. Με τη δεύτερη γενιά των έργων της Βαρκελώνης να έχουν αποτύχει. Εχουν καταστρέψει σε πολύ μεγάλο βαθμό την πόλη μετατρέποντάς τη σε ένα εμπορικό κέντρο που... δεν μπόρεσε να γίνει. Φοβάμαι ότι αυτό το αποτυχημένο μοντέλο της δεύτερης φάσης της Βαρκελώνης ο κ. Αθεμπίγιο έρχεται να το εφαρμόσει και στην Αθήνα. Είναι μάλιστα δραματικό ότι τον έχει σύμβουλο ο πρωθυπουργός».

Οπως εξηγεί ο καθηγητής, δεν προβληματίζεται που μέχρι ώρας αδιαφορούν για τα αισιόδοξα οικονομικά δεδομένα που προέκυψαν από τη μελέτη του... και σπεύδει να θυμίσει την εποχή Καλατράβα. «Τον φέραμε ως δοξασμένο αρχιτέκτονα για να μας πει πώς θα κάνουμε την Αθήνα, και την κάναμε σαν τα μούτρα μας! Πιστεύω ότι δεν έχουμε ανάγκη από τέτοιες λαμπρές φιγούρες του διεθνούς στερεώματος για να δούμε τι θα κάνουμε στην Αθήνα», παρατηρεί και σπεύδει να προσθέσει: «Εχουμε ανάγκη να συνεργαστούμε σοβαρά με διεθνείς αρχιτέκτονες, ειλικρινά χωρίς κανένα κώλυμα. Δεν έχουν όμως δικαίωμα να έρχονται εδώ και να μας φέρονται σαν ιθαγενείς… δίνοντάς μας καθρεφτάκια».

Ο κ. Μπελαβίλας δεν μασά τα λόγια του μιλώντας για τον κ. Αθεμπίγιο αλλά και για την κυβέρνηση... «Ο άνθρωπος μιλάει για μια μεγάλη δουλειά και αυτή η δουλειά δεν μπορεί να είναι πάρκο... πρέπει να είναι κτίρια! Χωρίς βέβαια να θεωρώ ότι είμαστε μπροστά σε κάτι τετελεσμένο. Οταν θα έρθει η ώρα να μας πει ο πρωθυπουργός τι έχει σκοπό να κάνει στο Ελληνικό, τότε θα δει και τις αντιδράσεις. Αν πρόκειται, δηλαδή, να φέρει το Σχέδιο Σουφλιά από το παράθυρο ονομάζοντάς το Σχέδιο Αθεμπίγιο... θα γελάσει πάρα πολύς κόσμος», σημειώνει χαρακτηριστικά. «Προς το παρόν έχουμε να κάνουμε με πυροτεχνήματα – δοκιμαστικές ασκήσεις».

Προαναγγέλλοντας νέες εκπλήξεις... αναφέρει: «Εμείς (η ερευνητική ομάδα του ΕΜΠ) θα απαντήσουμε σύντομα και με τεκμηριωμένο τρόπο, στο τέλος της β’ φάσης της μελέτης, αμέσως μετά τις Δημοτικές εκλογές του Νοεμβρίου. Δεν θα θέλαμε να εμπλακεί αυτή η ιστορία με την υπόθεση των Δημοτικών εκλογών», λέει κλείνοντας.

Στο ίδιο μήκος κύματος ο επίκουρος καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης και υπεύθυνος του Παρατηρητηρίου Ελεύθερων Χώρων Αθήνας, Ηλίας Γιαννίρης επισημαίνει: «Είναι σίγουρο ότι το Σεπτέμβριο θα έχουμε πολλή δουλειά. Θα αντιδράσει πολύς κόσμος δυναμικά... και εν όψει εκλογών. Ας μην ξεχνάμε ότι στις τελευταίες εκλογές πείσαμε τις παρατάξεις να έχουν πολύ ψηλά στα προγράμματά τους, τους ελεύθερους χώρους. Αυτό είναι μια κατάκτηση του Κινήματος. Στα παιχνίδια του real estate υπάρχουν αντιστάσεις και από το πεδίο της πολιτικής. Στην επόμενη συνάντηση του Συντονιστικού των Ελεύθερων Χώρων το Σεπτέμβριο θα τεθεί το ζήτημα του Πάρκου του Ελληνικού και θα αποφασίσουμε πώς θα συνεχίσουμε πολυεπίπεδα».

Οπως παρατηρεί, το αεροδρόμιο του Ελληνικού, όπως και ο Ελαιώνας και διάφορες άλλες περιοχές όπως η Δραπετσώνα και ο Πειραιάς με την Cosco «είναι φιλέτα τα οποία τα ορέγεται το κτηματομεσιτικό λόμπι... το οποίο όλοι ξέρουμε πώς δουλεύει. Τη λογική που υπήρχε μετά την Ολυμπιάδα τώρα θέλουν να την ανεβάσουν μια βαθμίδα παραπάνω και να προσπαθήσουν να φτιάξουν κάπου πολυώροφα κτίρια. Το real estate ψάχνει να βρει μια τέτοια διέξοδο. Αναζητούν λοιπόν την ελεύθερη γη που σπανίζει στην Αθήνα και αντί να δημιουργήσουν πάρκα, δάση και ψηλά δέντρα για να ανασάνουν οι κάτοικοι, θέλουν να κτίσουν… δάση από ψηλά κτίρια».

Ο κ. Γιαννίρης εκφράζει την πεποίθηση ότι ο κ. Αθεμπίγιο δεν είναι μόνος του. «Εχει από πίσω του και ένα ολόκληρο ελληνικό λόμπι κατασκευαστικό και κτηματομεσιτικό που πιέζει προς μια τέτοια κατεύθυνση. Και γι’ αυτό το λόγο, δεν υπάρχει περίπτωση με αυτές τις πολιτικές να δούμε τα 3.000 στρέμματα πράσινο του Ελαιώνα που λέει το Προεδρικό Διάταγμα. Γι’ αυτό δεν θα δούμε θεσμοθετημένο και με φορέα διαχείρισης το Μητροπολιτικό Πάρκο του Ελληνικού, παρότι η μελέτη του ΕΜΠ απέδειξε ότι δεν είναι τελικά και τόσο δαπανηρό όσο μας έλεγαν. Ευτυχώς, στην άλλη πλευρά υπάρχει ένα είδος μετώπου, συμπύκνωσης μεταξύ πολιτών και φορέων που αντιλαμβάνονται τη σημασία των ελεύθερων χώρων και των πάρκων», υπογραμμίζει τέλος ο καθηγητής. (Iστοσελίδα Παρατηρητηρίου: www.Asda.gr/elxoroi).

«Βεβαίως εκφράζουμε τη διαφωνία μας με όλα όσα ακούγονται τελευταία», είναι το πρώτο σχόλιο του δημάρχου Ελληνικού στην εφημερίδα μας. Ο κ. Κορτζίδης εκτιμά ότι από την κυβέρνηση χρησιμοποιούν τον κ. Αθεμπίγιο και τον κ. Πολλάλη για να δώσουν επιστημονικό κύρος στα σχέδια που έχουν επιλέξει να υλοποιήσουν».

Οπως παρατηρεί χαρακτηριστικά: «Αλλα έλεγαν στο παρελθόν, άλλα λένε τώρα... Αυτοί όμως έχουν ρημάξει τον ελληνικό λαό, εκεί θα είχαν ενδοιασμούς;»,

Ο δήμαρχος Ελληνικού δηλώνει ότι βρίσκεται σε συνεννόηση με τους άλλους τρεις δημάρχους προκειμένου να στείλουν νέα επιστολή για συνάντηση με την υπουργό Περιβάλλοντος Τ. Μπιρμπίλη. «Θέλουμε να συζητήσουμε για να διευκρινίσουμε όλα αυτά τα θέματα», εξηγεί και παρ’ ότι ο κ. Μπιρμπίλη αρνείται εδώ και καιρό να δεχθεί στο υπουργείο τους δημάρχους των τεσσάρων όμορων δήμων, ο κ. Κορτζίδης δηλώνει εμφατικά ότι δεν φοβάται μη βρεθεί προ τετελεσμένων γεγονότων. «Δεν είναι και εύκολο αυτό. Πώς θα προχωρήσουν χωρίς εμείς να το πληροφορηθούμε; Κάποια διαδικασία θα ακολουθήσουν. Θα μπει σε διαβούλευση αυτή η πρόταση. Δεν νομίζω ότι ξαφνικά αύριο θα αρχίσουν να χτίζουν...».

Σε περίπτωση πάντως που τα σχέδια τσιμεντοποίησης πάρουν το δρόμο της εφαρμογής ο κ. Κορτζίδης δεσμεύτηκε ότι θα ακολουθήσει τον άλλο, γνώριμο, δρόμο της ακτιβιστικής διαμαρτυρίας. «Εμείς θα αντιδράσουμε σ’ αυτό, δεν υπάρχει θέμα... Δεν θα το αφήσουμε να περάσει έτσι!», λέει εμφατικά.

ΤΙ ΠΡΟΤΕΙΝΕΙ Η ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΕΜΠ

Με βάση τα νέα δεδομένα τα οποία προκύπτουν από την ολοκλήρωση της α’ φάσης της έρευνας που εκπονεί το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και η ΤΕΔΚΝΑ για τους Δήμους Αλίμου, Αργυρούπολης, Γλυφάδας και Ελληνικού, προτείνονται:

• Η άρση των εσωτερικών περιφράξεων και η άμεση απομάκρυνση αυθαίρετων εκθεσιακών λυόμενων κατασκευών στον προαύλιο χώρο του πρώην ανατολικού αερολιμένα.

• Η εγκατάλειψη του ιδιαίτερα δαπανηρού σχεδίου δόμησης νέων πολεοδομικών ενοτήτων και η ακύρωση του προγράμματος πώλησης τμημάτων του χώρου.

• Η ακύρωση των επίσης πολυδάπανων προτεινόμενων οδικών έργων (ΥΠΕΧΩΔΕ 2009) στα σκέλη των Λεωφόρων Ποσειδώνος και Αλίμου (υπογειοποιήσεις, διαπλατύνσεις και ανισόπεδοι κόμβοι).

• Σε ό,τι αφορά τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου, υπάρχει άμεσα η δυνατότητα σταδιακής υλοποίησης έργων πρασίνου με βάση το ευρωπαϊκό κόστος, και συγκεκριμένα:

- Η άμεση απόδοση σε δημόσια χρήση πάρκου, του νότιου τμήματος έκτασης 1.705 στρεμμάτων.

- Η άρση των περιφράξεων του Ολυμπιακού Πόλου και η άμεση απόδοση του αντίστοιχου βόρειου τμήματος έκτασης 1.801

στρεμμάτων σε δημόσια χρήση πάρκου και αθλητισμού.

- Η σταδιακή απόδοση των υπολοίπων τμημάτων μετά από τις απαιτούμενες θεσμικές ρυθμίσεις με τους εμπλεκόμενους φορείς (υπουργείο Εθνικής Αμυνας, Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας κ.ά.).

- Η εξαίρεση από την ανοικτή χρήση των τμημάτων με χρήση μεταφορών (Τραμ, ΕΘΕΛ, ΚΤΕΟ, Αττικό Μετρό) έκτασης 189

στρεμμάτων με έλεγχο της δόμησης. Η σταδιακή αξιοποίηση του υπάρχοντος κτιριακού δυναμικού με αποκλειστική διάθεση των εσόδων στη δημιουργία, λειτουργία και συντήρηση του πάρκου. Η παράλληλη εκπόνηση επιχειρησιακού σχεδίου και μελέτης βιωσιμότητας με βάση τα νέα δεδομένα και τη σημερινή συγκυρία.

• Τέλος, στην παράκτια ζώνη προτείνεται η άμεση εφαρμογή της υπάρχουσας νομοθεσίας περί ακτών και περί λειτουργίας καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος με παράλληλη ανάκληση

διοικητικών αποφάσεων «εξαιρέσεων» οι οποίες έχουν εκδοθεί από το πρώην ΥΠΕΧΩΔΕ.

Οσον αφορά στις αρχές σχεδιασμού του προγράμματος σημειώνεται:

• Τα «υλικά οικοδόμησης» των σεναρίων θα πρέπει να είναι σχετικά με τη φύση, τον πολιτισμό και τον κοινωνικό ρόλο του πάρκου.

• Οι λοιπές παράμετροι (εμπορικής αξιοποίησης, άντλησης πόρων) υπεισέρχονται ως αναπόφευκτοι περιορισμοί.

• Λόγω της σοβαρότητας του έργου και της συνακόλουθης μεγάλης δαπάνης, κανένα σενάριο για την ανάπτυξη του χώρου δεν είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί αν δεν πληρούνται οι αναγκαίοι οικονομικοί όροι και περιορισμοί.

• Τα κριτήρια αξιολόγησης των εναλλακτικών σεναρίων θα καθοριστούν από το βαθμό που ικανοποιούνται οι βασικοί στόχοι του έργου.

• Θα ληφθεί υπόψη η συμβολή της ανάπτυξης του Ελληνικού στην επίτευξη στόχων που αφορούν σε άλλες περιοχές.

Τέλος, για τη διατύπωση εναλλακτικών σεναρίων, υπογραμμίζεται ότι: «Η διατύπωση εναλλακτικών σεναρίων δεν αποτελεί απλή συμμόρφωση προς τις αφηρημένες απαιτήσεις της θεωρίας του σχεδιασμού. Η χρησιμότητά τους βρίσκεται κυρίως στη δυνατότητα που παρέχουν για εποικοδομητικό διάλογο με τους ενδιαφερόμενους φορείς».