ΝΕΠΑΛ: Κρίσιμες εξελίξεις και αμφιλεγόμενες κινήσεις

Του Δημήτρη Παυλίδη

Ύστερα από μία μακρά περίοδο φαινομενικής στασιμότητας και κυβερνητικού αδιεξόδου οι πολιτικές εξελίξεις στο Νεπάλ δείχνουν να επιταχύνονται μετά τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης, τον Αύγουστο, με επικεφαλής τον Μπαμπουράμ Μπαταράι, αντιπρόεδρο του Ενωμένου ΚΚ Νεπάλ(Μαοϊκού) και ιστορικά τον «νούμερο δύο» ηγέτη του κόμματος. Ο Μπαταράι συγκέντρωσε μια ικανή πλειοψηφία στη Συντακτική Εθνοσυνέλευση που προήλθε από τις εκλογές του Απριλίου του 2008, εξασφαλίζοντας πέρα από τους ψήφους των μαοϊκών βουλευτών και την υποστήριξη των βουλευτών της συμμαχίας των κομμάτων των Μαντέζις που κατοικούν στα νότια της χώρας.
Ο νέος πρωθυπουργός, που πήρε 340 ψήφους σε αντίθεση με τον υποψήφιο του Κογκρέσου που συγκέντρωσε 235 ψήφους, διαδέχθηκε τον Τζαναλάθ Κανάλ του ρεβιζιονιστικού Ενωμένου Μαρξιστικού-Λενινιστικού που έμεινε στη θέση αυτή για 7 μήνες αλλά δεν κατάφερε να συγκεντρώσει τη στήριξη της εθνοσυνέλευσης. Ο Μπαταράι είναι ο δεύτερος μαοϊκός πρωθυπουργός ύστερα από την ανατροπή της μοναρχίας. Είχε προηγηθεί ο ιστορικός ηγέτης του κόμματος Πρατσάντα που παραιτήθηκε ύστερα από λίγους μήνες πρωθυπουργίας (Αύγουστος 2008 - Μάης 2009), όταν ήρθε σε αντιπαράθεση με τον πρόεδρο της χώρας αναφορικά με την αποπομπή του αρχηγού του πρώην βασιλικού στρατού.
Ο νέος πρωθυπουργός υποσχέθηκε επιτάχυνση των διαδικασιών για την ψήφιση του νέου συντάγματος και την προώθηση της ειρηνευτικής διαδικασίας και ήδη σχημάτισε κυβέρνηση με 7 μαοϊκούς υπουργούς και 8 από τη συμμαχία των μικρών κομμάτων. Συγκρατημένα αλλά όχι αρνητικά ήταν τα επίσημα σχόλια που έγιναν από το εξωτερικό και ειδικά από την Ινδία, την Κίνα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ομάδα πρεσβευτών μάλιστα της τελευταίας συναντήθηκε ήδη με τον Μπαταράι. Η Ινδία προσκάλεσε τον νέο πρωθυπουργό για επίσημη επίσκεψη στο Δελχί, πρόταση που έγινε αποδεκτή, πράγμα που σημαίνει πως, αντίθετα με τον Πρατσάντα που έκανε την πρώτη επίσημη έξοδο του πηγαίνοντας στο Πεκίνο, ανατρέποντας την πολύχρονη συνήθεια ο Μπαταράι θα τηρήσει πιθανόν το άτυπο διπλωματικό πρωτόκολλο και θα ταξιδέψει στην Ινδία. Η Ινδία είναι ο ισχυρός επεμβατικός γείτονας του Νεπάλ και επιδιώκει να διατηρήσει την παραδοσιακή επιρροή της για γεωστρατηγικούς και οικονομικούς λόγους. Χρησιμοποιεί τις φιλοϊνδικές πολιτικές δυνάμεις, αξιοποιεί το γεγονός πως το Νεπάλ «αναπνέει» οικονομικά μέσω της ινδικής πύλης και κρατά ανοικτά διάφορα ζητήματα (συνοριακά, μειονοτικά, ενεργειακά κ.λπ.) για να ασκεί εκβιασμούς. Ακόμη και στα εσωτερικά των μαοϊκών επιχειρεί να παρέμβει, με τελευταίο προκλητικό επεισόδιο την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στο Μπιχάρ να δικάσει και να καταδικάσει ερήμην τα ηγετικά στελέχη των μαοϊκών που ήταν φυλακισμένα εκεί πριν αφεθούν να επιστρέψουν στη χώρα στο πλαίσιο της νέας κατάστασης και της ανατροπής της μοναρχίας. Διόλου τυχαία τα στελέχη αυτά αυτό το διάστημα ηγούνται της αριστερής πτέρυγας μέσα στο κόμμα και έχουν διαφωνήσει με μια σειρά κινήσεις της ηγετικής ομάδας.
Η ανάδειξη του Μπαταράι στην πρωθυπουργία συνοδεύτηκε σχεδόν αμέσως από μια σημαντική κίνηση της μαοϊκής ηγεσίας, η οποία πυροδότησε έντονες αντιπαραθέσεις αλλά και λαϊκές κινητοποιήσεις. Αποφασίστηκε και στα γρήγορα υλοποιήθηκε η παράδοση των κλειδιών των αποθηκών μέσα στις οποίες ήταν συγκεντρωμένος και επιτηρούνταν ο οπλισμός του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΛΑΣ). Τα κλειδιά παραδόθηκαν στην ειδική πολυκομματική επιτροπή που είχε συσταθεί εδώ και καιρό. Η επιτροπή είναι μέρος της ειρηνευτικής συμφωνίας η οποία εδώ και καιρό καρκινοβατούσε εξαιτίας κυρίως των διαφωνιών που αφορούν τη διαδικασία ενσωμάτωσης των περίπου 20.000 μαχητών του ΛΑΣ στον νέο στρατό της χώρας. Οι επικεφαλής διοικητές του ΛΑΣ παρέδωσαν τα κλειδιά των 6 από τις 7 επιτηρούμενες αποθήκες που επίσημα περιέχουν γύρω στα 3.500 όπλα διαφόρων τύπων. Μόνο στην επαρχία Καϊλάλι οι διοικητές αρνήθηκαν να υλοποιήσουν την απόφαση επικαλούμενοι πως δεν έχουν πάρει επίσημη κομματική εντολή. Μόλις έγινε γνωστή αυτή η εξέλιξη ξέσπασε ανοικτή και σκληρή αντιπαράθεση στο πλαίσιο της κομματικής ηγεσίας. Ο έτερος αντιπρόεδρος του κόμματος Mohan Baidhya, γνωστός σαν σύντροφος Κιράν, μαζί με άλλα γνωστά ηγετικά στελέχη (ο γενικός γραμματέας Μπαντάλ, ο θεωρητικός, μέλος της ΚΕ, Μπασάντα, το ιστορικό στέλεχος και γραμματέας του κόμματος CP Gajurel κ.ά.) αντιτάχθηκαν στην απόφαση, θεωρώντας πως δεν εκφράζει το πνεύμα των αποφάσεων της Κεντρικής Επιτροπής αναφορικά με την πορεία της ειρηνευτικής διαδικασίας και της πλήρους και χωρίς όρους ενσωμάτωσης των μαχητών και στελεχών του ΛΑΣ. Επισήμαναν πως αυτές οι διαδικασίες πρέπει να πάνε παράλληλα με την σύνταξη του νέου συντάγματος για το οποίο συστηματικά δημιουργούν εμπόδια τα αστικά-μοναρχικά κόμματα. Προχώρησαν μάλιστα σε δήλωση αποχής από τις συνεδριάσεις των κομματικών οργάνων και σε δημόσιο κάλεσμα για διαδηλώσεις και καθιστικές διαμαρτυρίες σε περισσότερα από 50 κεντρικά σημεία στο Κατμαντού και σε πολλές πόλεις της χώρας. Στις 2 Σεπτέμβρη ένα τεράστιο δάσος από πυρσούς ξεχύθηκε στους δρόμους της πρωτεύουσας και άλλων πόλεων σε μια πρώτη μεγάλη δημόσια αντίθεση με αυτές τις αποφάσεις, γεγονός που δημιούργησε φήμες για διάσπαση του κόμματος. Γι' αυτό οι ηγέτες της αριστερής πτέρυγας έσπευσαν να το διαψεύσουν, ενώ ο ίδιος ο Πρατσάντα ζήτησε να γίνουν σεβαστές οι αποφάσεις και εγγυήθηκε πως θα κάνει τα πάντα για να διατηρηθεί η κομματική ενότητα. Στις διαδηλώσεις που έγιναν μερικές μόνο ώρες μετά την ανακοίνωση της απόφασης παράδοσης των κλειδιών, αν και αναφέρθηκαν μερικά περιστατικά συλλήψεων και αστυνομική βίας, επικράτησε ο αρχικός ειρηνικός χαρακτήρας αν και ήταν ολοφάνερη η οργή για την απόφαση παράδοσης. Μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτό το άρθρο δεν είχε γίνει γνωστό αν συνεδρίασε η Κεντρική Επιτροπή, η προγραμματισμένη συνεδρίαση της οποίας είχε αναβληθεί νωρίτερα.
Την απόφαση παράδοσης χαιρέτισε με ανακοίνωση της η αμερικάνικη πρεσβεία και άλλες διπλωματικές αποστολές, καθώς και τα αστικά-παλιά μοναρχικά και τα ρεφορμιστικά κόμματα. Έπειτα από αυτήν την εξέλιξη, ειδικά το Νεπαλέζικο Κογκρέσο, το ισχυρότερο αστικό πολιτικό κόμμα που στήριξε μέχρι τέλους σχεδόν το παλιό μοναρχικό καθεστώς και διατηρεί ιστορικούς δεσμούς με την Ινδία, αποθρασυμένο ζητά και άλλες παραχωρήσεις σχετικά με τη διαδικασία ενσωμάτωσης του ΛΑΣ, απαιτώντας αυτή να γίνει συμβολικά και στην ουσία να διατηρηθούν οι δομές και ο χαρακτήρας του παλιού βασιλικού στρατού. Από την άλλη μεριά οι εξελίξεις πυροδότησαν έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις στη βάση του κόμματος και των μετωπικών οργανώσεών του καθώς και στις τάξεις των μαχητών του ΛΑΣ, ενώ πληθαίνουν οι περιπτώσεις μαζικών αντιδράσεων σε κομματικές συγκεντρώσεις και εκδηλώσεις σε όλη τη χώρα. Όπως έχουμε υπογραμμίσει επανειλημμένα, ακόμη και από την πρώτη περίοδο της νικηφόρας πορείας των νεπαλέζων κομμουνιστών το κλειδί για τα πάντα σχεδόν είναι η στήριξη στις επαναστατημένες μάζες. Αυτές αγωνίστηκαν με αυτοθυσία στις γραμμές του ΛΑΣ, αρκετές φορές με ξύλινα ομοιώματα όπλων απέναντι στους πάνοπλους βασιλικούς στρατιώτες και τους νίκησαν. Αυτές έφεραν τους μαοϊκούς στο Κατμαντού και στις πρωθυπουργικές και υπουργικές θέσεις. Και χωρίς αυτές καμία σοβαρή κοινωνική ανατροπή δεν μπορεί να γίνει, καμία τακτική κίνηση ή ελιγμός δεν μπορεί να επιβιώσει και να πετύχει.

----------------------------------------------------------------------------------------

Πάλη γραμμών και κοινωνικά συμφέροντα

Οι κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις στο Νεπάλ έχουν μπει σε μια νέα πολύ κρίσιμη περίοδο με ανοικτά όλα τα ενδεχόμενα. Ύστερα από μια δεκαετία μαζικής ένοπλης πάλης με αμέτρητες θυσίες ο λαός του Νεπάλ, που κέρδισε πολλές, κυρίως δημοκρατικές, κατακτήσεις και ανέτρεψε μια μοναρχία διακοσίων χρόνων ήταν σχεδόν αναμενόμενο να βρεθεί μπροστά σε νέα περίπλοκα διλήμματα. Οι κάθε λογής αντιδραστικές, φεουδαρχικές και κομπραδόρικες δυνάμεις που υπέστησαν όλα αυτά τα χρόνια συντριπτικά πλήγματα, στηριγμένες από ισχυρούς εξωτερικούς παράγοντες προσπαθούν να περισώσουν την ισχύ τους, κάνοντας ελιγμούς, βάζοντας εμπόδια και προσπαθώντας να αξιοποιήσουν τις υπαρκτές και ως έναν βαθμό φυσιολογικές διαφορετικές απόψεις μέσα στο μαοϊκό κόμμα. Στο τελευταίο, που μέσα σε λίγα χρόνια μετασχηματίστηκε από μια μικρή σχετικά πολιτική ομάδα στο μεγαλύτερο εθνικό κόμμα με δεκάδες χιλιάδες στελέχη, εκατοντάδες χιλιάδες μέλη και εκατομμύρια οπαδούς μπήκαν μπροστά του περίπλοκα και αντιφατικά καθήκοντα. Στις γραμμές του πέρα από την άκληρη φτωχολογιά της υπαίθρου, τους μικρούς αγρότες και τις καταπιεσμένες μειονότητες που αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά του αντάρτικου στρατού, αλλά και τα κατώτερα λαϊκά στρώματα και τη νεολαία των μεγάλων πόλεων, εισήλθαν τα τελευταία χρόνια και κοινωνικές κατηγορίες με διαφορετικά κοινωνικά συμφέροντα και προσμονές. Οι μαοϊκοί αποτέλεσαν τη μοναδική αξιόπιστη και αποτελεσματική αντιπολίτευση στο μοναρχικό φεουδαρχικό καθεστώς που έπνιγε στη γέννησή του κάθε πιθανότητα αστικών δημοκρατικών εκσυγχρονισμών. Έτσι αρκετές κοινωνικές δυνάμεις μικροαστικού χαρακτήρα, που ασφυκτιούσαν σε αυτήν την κατάσταση, ξεπέρασαν τις ταλαντεύσεις και τους φόβους και θεώρησαν σωστά πως η μόνη δύναμη για την ανατροπή του καθεστώτος μπορεί να είναι οι μαοϊκοί. Αυτές οι δυνάμεις φυσικά θέλουν να περιοριστούν οι αλλαγές σε πολιτικοδημοκρατικό επίπεδο και να μην προχωρήσουν ριζικές κοινωνικές μεταβολές στις σχέσεις ιδιοκτησίας, στο ζήτημα της γης και ευρύτερα στις κοινωνικές σχέσεις. Ταυτόχρονα επιδιώκουν να μη διαταραχθούν οι σχέσεις με την Ινδία που αποτελεί την προστάτιδα εξωτερική δύναμη αλλά και με άλλα ιμπεριαλιστικά κέντρα (ΗΠΑ, ΕΕ, Κίνα) και με τις διεθνείς οργανώσεις της λεγόμενης αναπτυξιακής βοήθειας από τις οποίες τμήματα της ελίτ στο Νεπάλ δέχονται σταθερά οικονομική ενίσχυση ή καλύπτουν έστω και συμβολικά τα τεράστια κενά στους τομείς της κοινωνικής πρόνοιας και της κρατικής λειτουργίας.
Το ότι υπήρχαν διαφορετικές γραμμές για τακτικά αλλά και στρατηγικά ζητήματα στο πλαίσιο των μαοϊκών, αυτό ήταν γνωστό εδώ και καιρό και οι ίδιοι δεν το έκρυψαν μιλώντας για την αναγκαία πάλη γραμμών μέσα στο κόμμα και τη σημασία αυτή να διεξάγεται δημοκρατικά και ανοικτά. Το ότι αντιμετωπίζουν σύνθετα προβλήματα και δύσκολους συσχετισμούς και αυτό είναι γνωστό και κατανοητό. Η τελευταία διευρυμένη σύσκεψη της Κεντρικής Επιτροπής, τον Νοέμβρη 2010, ύστερα από έντονες αντιπαραθέσεις φάνηκε τώρα πως κατέληξε σε μια συμβιβαστική και ασαφή απόφαση αναφορικά με την ενεργοποίηση των λαϊκών μαζών αλλά και την πολιτική διαδικασία της ειρήνευσης και του συντάγματος. Σε αυτό το σημείο πάτησε και η πρωτοβουλία της προεδρίας του κόμματος που σε συνεργασία με τον Μπαταράι προχώρησε στις τελευταίες αμφιλεγόμενες κινήσεις. 
πηγή: Προλεταριακή Σημαία