Για την μεταβατική περίοδο και το μεταβατικό πρόγραμμα

του Δημήτρη Κάβουρα

    Διαβάζοντας, στο blog ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΙΣ ΓΕΙΤΟΝΙΕΣ!, το άρθρο του Βασίλη Σαμαρά (στο εξής ΒΣ) με τίτλο «Η ΚΡΙΤΙΚΗ (ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ) ΣΤΟ ΚΚΕ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ» με ημερομηνία δημοσίευσης 17/8/2012, θεώρησα ότι πρέπει να παρέμβω στη συζήτηση καθώς ένοιωσα την ανάγκη να υπερασπιστώ το μεταβατικό πρόγραμμα βλέποντας ότι βάλλεται όχι μόνο από αστικές δυνάμεις, που έχουν κάθε λόγο άλλωστε να στέκονται εχθρικά απέναντί του, αλλά και από δυνάμεις που έχουν αναφορά στην εργατική τάξη και τα ταξικά της συμφέροντα.  Αλλά και για να συμβάλω, αν το καταφέρω, να φωτιστούν μερικές πλευρές σχετικά με το μεταβατικό πρόγραμμα και την μεταβατική περίοδο.

    Δεν είναι πρόθεσή μου να κριτικάρω ολόκληρο το άρθρο αλλά την αφετηρία απ’ την οποία εκπορεύεται η κριτική του ΒΣ, και το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει.
    Η αφετηρία αυτή είναι εν ολίγοις  το πόρισμα του ΒΣ, ότι:
«Δεν υπάρχει, στάδιο όπου η καπιταλιστική κοινωνία μετεξελίσσεται («μεταβαίνει») σε σοσιαλιστική. Επομένως ένα τέτοιο πρόγραμμα (σ.σ. το μεταβατικό πρόγραμμα) όσον αφορά τουλάχιστον την επαναστατική κομμουνιστική στρατηγική, δεν έχει βάση ύπαρξης».

    Γράφει σχετικά στο άρθρο του ο σ. ΒΣ:
    «Το ζήτημα που φαίνεται να βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος είναι του λεγόμενου «μεταβατικού προγράμματος», της πολιτικής γραμμής που διαμορφώνεται σε μια τέτοια βάση, της προώθησής της. Καθόλου τυχαία.
    Πρώτον, αποτελεί ένα ζήτημα που τέθηκε στην ημερήσια διάταξη με βάση την εκλογική άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ. Την πιθανότητα να αποτελέσει τον κορμό μιας κυβέρνησης που -υποτίθεται- θα ’χε σαν έργο της την προώθηση, υλοποίηση ενός τέτοιου μεταβατικού προγράμματος.
    Δεύτερο, επειδή η λογική που διαπνέει την άποψη περί μεταβατικού προγράμματος, χαρακτηρίζει την αντίληψη του συνόλου σχεδόν των δυνάμεων που αναφέρονται στην Αριστερά.
    Τρίτο, επειδή γύρω απ’ αυτή την κατεύθυνση αρθρώνεται ένα σύνολο απόψεων και αντιλήψεων που στηρίζουν και στηρίζονται σ’ αυτή την πολιτική».

    Και παρακάτω:

    «Επειδή αν αναφερόμαστε λ.χ. σε μεταβολές στο πλαίσιο (και στα όρια) της καπιταλιστικής κοινωνίας, σε «μεταβάσεις» από μια μορφή της σε μια άλλη, έχουμε μιας ορισμένης τάξης ζήτημα.
    Ένα διαφορετικό, αλλά πάντα μιας ορισμένης τάξης ζήτημα, έχουμε όσον αφορά το μεταβατικό στάδιο που ανοίγεται μετά το πάρσιμο της εξουσίας (και όχι απλά διακυβέρνησης) από τις επαναστατικές λαϊκές δυνάμεις.
    Είναι όμως εντελώς διαφορετικό αν τίθεται σε σχέση με την «μετάβαση» από την καπιταλιστική στην σοσιαλιστική κοινωνία «πριν» και χωρίς να έχει λυθεί το ζήτημα της εξουσίας.
    Το ερώτημα, για να το θέσουμε όπως έχει, αφορά το αν από ιστορική, κοινωνική, ταξική, οικονομική, πολιτική άποψη, υπάρχει τέτοια περίοδος μετάβασης ώστε να αντιστοιχεί σ’ αυτήν ένα ανάλογο μεταβατικό πρόγραμμα Τέτοια περίοδος δεν υπάρχει. Δεν υπάρχει δηλαδή, περίοδος, στάδιο όπου η καπιταλιστική κοινωνία μετεξελίσσεται («μεταβαίνει») σε σοσιαλιστική. Επομένως ένα τέτοιο πρόγραμμα, όσον αφορά τουλάχιστον την επαναστατική κομμουνιστική στρατηγική, δεν έχει βάση ύπαρξης.».
.
       Το συμπέρασμα στο οποίο έχει καταλήξει ο ΒΣ, σχετικά με την έλλειψη βάσης ύπαρξης του μεταβατικού προγράμματος, δεν είναι καινούργιο. Η 3η Διεθνής, επί Λένιν, στο 4ο Συνέδριό της ασχολήθηκε με παρόμοιες απόψεις, για να απαντήσει σε αυτούς τους κομμουνιστές, κυρίως τους Γερμανούς, οι οποίοι θεωρούσαν ρεφορμισμό την προβολή των μεταβατικών αιτημάτων.
    Το 4ο συνέδριο της 3ης Διεθνούς υιοθέτησε τα μεταβατικά αιτήματα και την προβολή τους από τα κομμουνιστικά κόμματα. Η  Σοβιετική αντιπροσωπεία πήρε θέση απέναντι στη διαμάχη που υπήρξε και εξέδωσε δήλωση η οποία υπογραφόταν από τους Λένιν, Τρότσκι, Ζηνόβιεφ, Ράντεκ και Μπουχάριν και η οποία έλεγε:

«Η ρώσικη αντιπροσωπεία δηλώνει ομόφωνα, ότι, η ένταξη των μεταβατικών αιτημάτων στα προγράμματα των εθνικών τμημάτων της Διεθνούς, τόσο η γενική διατύπωσή τους στο ειδικό, όσο και η θεωρητική τους τεκμηρίωση στο γενικό τμήμα του προγράμματος, δεν μπορεί να θεωρηθεί οπορτουνισμός.».

Στην «απόφαση πάνω στο πρόγραμμα της κομμουνιστικής Διεθνούς» του 4ου Συνέδριου, διαβάζουμε στο άρθρο 4:

«οι θεωρητικές βάσεις όλων των μεταβατικών διεκδικήσεων πρέπει οπωσδήποτε να διατυπώνονται μέσα στο γενικό πρόγραμμα. Το 4ο Συνέδριο τάσσεται αποφασιστικά εναντίον κάθε προσπάθειας να παρουσιαστεί η εισαγωγή των μεταβατικών αιτημάτων σαν οπορτουνισμός, καθώς και εναντίον κάθε προσπάθειας να περιοριστούν ή αντικατασταθούν οι βασικοί αντικειμενικοί σκοποί από μερικές διεκδικήσεις».
(3η ΔΙΕΘΝΗΣ, ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΡΩΤΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, Εκδ. ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΑΛΗ, σελ. 415)

    Το 4ο συνέδριο της 3ης Διεθνούς αποφάνθηκε ότι η υιοθέτηση και η προβολή των μεταβατικών αιτημάτων, του μεταβατικού προγράμματος, «δεν μπορεί να θεωρηθεί οπορτουνισμός».
Πολύ πριν όμως το 4ο Συνέδριο της 3ης Διεθνούς, στο έργο του Ένγκελς «Οι αρχές του Κομμουνισμού», που ήταν ένα σχέδιο Προγράμματος της Ένωσης Κομμουνιστών, αποτυπώνονται τα μεταβατικά μέτρα τα οποία συμπεριλήφθηκαν στο Μανιφέστο του Κομμουνιστικού κόμματος. Τα μεταβατικά μέτρα δεν είναι αυθαίρετες αποφάσεις αλλά πρέπει «να προκύπτουν ως αναγκαίες συνέπειες της υπάρχουσας κατάστασης».
Διαβάζουμε στο  Μανιφέστο του Κομμουνιστικού κόμματος:
« Το προλεταριάτο θα χρησιμοποιήσει την πολιτική του κυριαρχία για ν' αποσπάσει βαθμιαία από την αστική τάξη όλο το κεφάλαιο, να συγκεντρώσει όλα τα εργαλεία παραγωγής στα χέρια του κράτους, δηλαδή του προλεταριάτου που είναι οργανωμένο σαν κυρίαρχη τάξη, και να αυξήσει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα τη μάζα των παραγωγικών δυνάμεων. Αυτό, φυσικά, στην αρχή μπορεί να γίνει μονάχα με δεσποτικές επεμβάσεις στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας και στις αστικές σχέσεις παραγωγής, δηλαδή με μέτρα που οικονομικά φαίνονται ανεπαρκή και αστήρικτα, αλλά που στην πορεία τον κινήματος ξεπερνούν τον εαυτό τους και γίνονται αναπόφευκτα το μέσο για να ανατραπεί ολόκληρος ο τρόπος παραγωγής.».
 Παραθέτουμε ορισμένα από αυτά τα μέτρα:
«…5.-Συγκέντρωση της πίστης στα χέρια του κράτους, μέσω μιας εθνικής τράπεζας, που τα κεφάλαιά της θα ανήκουν στο κράτος και που θα έχει το αποκλειστικό μονοπώλιο.
6.-Συγκέντρωση στα χέρια του κράτους όλων των μέσων μεταφοράς.
7.-Αύξηση του αριθμού των εθνικών εργοστασίων και των εργαλείων παραγωγής. Εκχέρσωση και βελτίωση των γαιών, σύμφωνα μ' ένα γενικό σχέδιο.». (ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΟΥ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ σελ.47)
Η μεταβατική περίοδος και τα μεταβατικά μέτρα είναι αναγκαία και θα υπάρξουν σε κάθε προλεταριακή επανάσταση, σε πείσμα όλων εκείνων οι οποίοι δεν βλέπουν την σημασία τους.
Τα μεταβατικά αιτήματα αποτελούν τμήμα του συνολικού προγράμματος εξουσίας της δικτατορίας του προλεταριάτου. Το πρόγραμμα δεν είναι για το ράφι, αλλά για καθημερινή χρήση και πρέπει να προβάλλεται σε όλους τους αγώνες και τις διεκδικήσεις της εργατικής τάξης και του λαού, μερικά ή συνολικά.
 Φυσικά η προβολή των μεταβατικών αιτημάτων γίνεται «πριν το πάρσιμο της εξουσίας» και για να παίξει ρόλο στο πάρσιμο της εξουσίας. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η Ένωση Κομμουνιστών επισήμανε, από τότε, την αναγκαιότητα του προγράμματος εξουσίας.
Η δε απόφαση της 3ης Διεθνούς για τα μεταβατικά αιτήματα, εντάσσεται στο πλαίσιο μιας σειράς επεξεργασιών και αποφάσεων, ανάμεσα στις οποίες είναι και η εργατική κυβέρνηση ως απόρροια της πολικής του ενιαίου εργατικού μετώπου. Μετά τη νίκη της Οκτωβριανής επανάστασης οι  καπιταλιστικές χώρες αναγκάστηκαν να αναπροσαρμόσουν την πολιτική τους σε αρκετούς τομείς, για να απαντήσουν στο νεαρό Σοβιετικό κράτος και να συγκρατήσουν την εργατική τάξη των χωρών τους από ένα αντίστοιχο εγχείρημα. Αυτή η κατάσταση έκανε πιο σύνθετη την ταξική πάλη. Οι επεξεργασίες του 4ου Συνέδριου απαντούσαν στην νέα κατάσταση και έδιναν συγκεκριμένες οδηγίες, γραμμή και κατευθύνσεις στο παγκόσμιο επαναστατικό κομμουνιστικό κίνημα.
Σύμφωνα με τις επεξεργασίες αυτές, η εισαγωγή των μεταβατικών αιτημάτων δεν είναι οπορτουνισμός καθώς και ότι  ο δρόμος της επανάστασης μπορεί να περάσει μέσα από μια εργατική κυβέρνηση.

    Ο σ. ΒΣ, όπως και άλλοι, αμφισβητούν την ορθότητα αυτών των αποφάσεων.
    Την βάση της αμφισβήτησής τους αποτελεί η αντιεπιστημονική-αντιμαρξιστική άποψη ότι: «Δεν υπάρχει περίοδος, στάδιο όπου η καπιταλιστική κοινωνία μετεξελίσσεται («μεταβαίνει») σε σοσιαλιστική», ή, σύμφωνα με την απόφαση του 18ου Συνεδρίου του ΚΚΕ:
«…Είναι λαθεμένη η προσέγγιση, που υποστηρίζει την ύπαρξη «μεταβατικών κοινωνιών», με ξεχωριστά χαρακτηριστικά, τόσο σε σχέση με τον καπιταλισμό, όσο και σε σχέση με το σοσιαλισμό.».

    Σε πείσμα και σε πλήρη ρήξη με τους Μαρξ, Λένιν, Στάλιν (μέχρι το 1925-αρχές 1926), και τις αποφάσεις του 4ου Συνέδριου της 3ης Διεθνούς, ο ΒΣ, όπως και το ΚΚΕ, το Μ-Λ ΚΚΕ, το ΚΚΕ (μ-λ), και άλλοι, επιμένουν ότι ανάμεσα στον καπιταλισμό και στον σοσιαλισμό-κομμουνισμό, δεν μεσολαβεί τίποτα!
    Ας δούμε όμως πώς αντιμετώπιζαν το ζήτημα αυτό οι…διαφωνούντες με τον ΒΣ.
    Σύμφωνα με τον Μαρξ:

«Ανάμεσα στην κεφαλαιοκρατική και στην κομμουνιστική κοινωνία βρίσκεται η περίοδος της επαναστατικής μετατροπής της μίας στην άλλη. Και σ’ αυτή την περίοδο αντιστοιχεί μια πολιτική μεταβατική περίοδος που το κράτος της δεν μπορεί να είναι τίποτα άλλο παρά η επαναστατική δικτατορία του προλεταριάτου.».
(Κ. Μαρξ, Κριτική του προγράμματος της Γκόττα, Διαλεχτά Εργα, τ. 2, σ.24) .
Ο  Λένιν φυσικά συμφωνεί με τους Μαρξ και Ένγκελς. Εκτός από το ό,τι περιλαμβάνει το παραπάνω χωρίο του Μαρξ αυτούσιο στο Κράτος και Επανάσταση, ο Λένιν ήταν αναγκασμένος να δώσει σκληρές ιδεολογικές μάχες για να επαναφέρει στην επιφάνεια την μαρξιστική αντίληψη για τη μεταβατική περίοδο εναντίον των δύο βασικών της διαστρεβλώσεων, της αναρχικής και της ρεφορμιστικής. Έτσι, γράφει:

    «…Ο μαρξισμός διαφέρει από τον αναρχισμό στο ότι παραδέχεται την αναγκαιότητα του κράτους και της κρατικής εξουσίας στην επαναστατική περίοδο γενικά, στην εποχή του περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό ειδικά.
    Ο μαρξισμός διαφέρει από τον μικροαστικό οπορτουνιστικό «σοσιαλδημοκρατισμό» των κ.κ. Πλεχάνοφ, Κάουτσκι και Σία στο ότι παραδέχεται για τις προαναφερόμενες περιόδους την αναγκαιότητα ενός κράτους όχι σαν τη συνηθισμένη κοινοβουλευτική αστική δημοκρατία αλλά ενός κράτους σαν την Κομμούνα του Παρισιού.
(Λένιν, Τα καθήκοντα του προλεταριάτου στην επανάστασή μας, Απαντα, τ. 31, σ. 163)

    Μάλιστα ο Λένιν έπρεπε να στηρίξει την μαρξιστική άποψη και μέσα στις γραμμές του δικού του κόμματος:

«Ο σ. Ρίκοφ λέει πως ο σοσιαλισμός πρέπει να έλθει από άλλες χώρες με πιο αναπτυγμένη βιομηχανία. Αυτό όμως δεν είναι σωστό. Δεν μπορούμε να πούμε ποιος θ’ αρχίσει και ποιος θα τελειώσει. Αυτό δεν είναι μαρξισμός, αλλά παρωδία μαρξισμού. …
Σε συνέχεια ο σ. Ρίκοφ λέει ότι ανάμεσα στον καπιταλισμό και το σοσιαλισμό δεν υπάρχει μεταβατική περίοδος. Αυτό δεν είναι σωστό. Είναι ρήξη με το μαρξισμό.».
(Β.Ι. Λένιν, «ΤΕΛΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΣΤΙΓΜΗ 24 ΤΟΥ ΑΠΡΙΛΗ (7 ΤΟΥ ΜΑΗ)», Η έβδομη Πανρωσική Συνδιάσκεψη (του Απρίλη) του ΣΔΕΚΡ, Άπαντα, τ.31, σ. 363).

    Αλλά ας δούμε και την αντίστοιχη προσέγγιση του Στάλιν το 1925:

«Η δικτατορία του προλεταριάτου δεν είναι αυτοσκοπός. Η δικτατορία είναι το μέσο, ο δρόμος προς το σοσιαλισμό. Και τι είναι σοσιαλισμός; Σοσιαλισμός είναι το πέρασμα απ’ την κοινωνία με δικτατορία του προλεταριάτου στην κοινωνία χωρίς κράτος.».
(Στάλιν, Ερωτήσεις και απαντήσεις (ομιλία στο Πανεπιστήμιο Σβερντλόφ), Άπαντα, τ. 7, σελ.175-176, Εκδ. ΚΕ του ΚΚΕ)

    Αλλά και τον Γενάρη του 1926 ο Στάλιν μιλούσε για «…χρησιμοποίηση της εξουσίας του προλεταριάτου για την οργάνωση του σοσιαλισμού, για την εξάλειψη των τάξεων, για το πέρασμα στην αταξική κοινωνία, στη σοσιαλιστική κοινωνία» (Ι.Β. Στάλιν : «Πάνω στα ζητήματα του Λενινισμού», Άπαντα, τ.8, σ.36)
    Να δούμε όμως και κάποιες από τις πολλές τοποθετήσεις-αποφάσεις του 4ου Συνέδριου της 3ης Διεθνούς πάνω στο ζήτημα αυτό:

«…είναι ξεκάθαρο ότι πρέπει να περάσει μια μακροχρόνια περίοδος ανάμεσα στο καπιταλιστικό καθεστώς και τον ολοκληρωμένο σοσιαλισμό και ότι κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου το προλεταριάτο πρέπει με την χρησιμοποίηση των μεθόδων και των οργανωτικών μορφών της καπιταλιστικής κυκλοφορίας (χρήμα, συναλλαγματικές ισοτιμίες, τράπεζες, εμπορική λογική) να κερδίσει έναν όλο και μεγαλύτερο έλεγχο της αγοράς…»

    Και παρακάτω:

«…η ταχύτητα με την οποία το εργατικό κράτος θα περάσει αυτό το στάδιο (στη διάρκεια του οποίου ο σοσιαλισμός ενώ βρίσκεται στο στάδιο της οικοδόμησης εξακολουθεί να ζει και να αναπτύσσεται με καπιταλιστικό περίβλημα) θα εξαρτηθεί, πέρα από την στρατιωτική και πολιτική κατάσταση, και από το επίπεδο της οργάνωσης και της κουλτούρας και από τις συνθήκες των παραγωγικών δυνάμεων που θα υπάρχουν όταν το εργατικό κράτος πάρει την εξουσία. Είναι απόλυτα ξεκάθαρο ότι όσο υψηλότερα είναι αυτά τα επίπεδα, τόσο γρηγορότερα θα επιτύχει το εργατικό κράτος τη μετάβαση στην σοσιαλιστική οικονομία και,  από αυτήν,  στον ολοκληρωμένο κομμουνισμό.».
(3η ΔΙΕΘΝΗΣ, ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΡΩΤΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΑΛΗ, σελ. 509 και 511, αντίστοιχα)

    Απ’ τις παραπάνω τοποθετήσεις, θέσεις και αποφάσεις,  βγαίνει το συμπέρασμα ότι, «ανάμεσα στην καπιταλιστική και στην κομμουνιστική κοινωνία βρίσκεται η περίοδος της επαναστατικής μετατροπής της πρώτης στη δεύτερη». Βγαίνει το συμπέρασμα ότι ανάμεσα στον καπιταλισμό και το σοσιαλισμό μεσολαβεί «η κοινωνία με δικτατορία του προλεταριάτου», καθώς και ότι «πρέπει να περάσει μια μακροχρόνια περίοδος ανάμεσα στο καπιταλιστικό καθεστώς και τον ολοκληρωμένο σοσιαλισμό». Τέλος, η διάρκεια και η ταχύτητα μετάβασης θα εξαρτηθεί από την ωριμότητα της χώρας και της εργατικής τάξης στην οποία θα γίνει η επανάσταση. Όσο πιο υψηλό το επίπεδο αυτής της ωριμότητας (σε πολιτικό επίπεδο, σε επίπεδο κουλτούρας, σε επίπεδο ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων), τόσο πιο γρήγορα «θα επιτύχει το εργατικό κράτος τη μετάβαση στην σοσιαλιστική οικονομία και, από αυτήν, στον ολοκληρωμένο κομμουνισμό.»
    Συμπερασματικά λοιπόν, ανάμεσα στον καπιταλισμό και το σοσιαλισμό και εφόσον ορίζουμε το σοσιαλισμό μαρξιστικο-λενινιστικά, δηλαδή ως πρώτη φάση του κομμουνισμού, ως πρώιμο, ανολοκλήρωτο κομμουνισμό, μεσολαβεί η κοινωνία και η οικονομία της εργατικής εξουσίας, της δικτατορίας του προλεταριάτου. Η κοινωνία αυτή δεν είναι καπιταλισμός, δεν είναι ούτε σοσιαλισμός.

«Είναι μια περίοδος πάλης του παλιού με το καινούργιο, μια περίοδος όπου οι παλιές, οι αστικές σχέσεις παραγωγής δεν έχουν εξαλειφθεί ακόμα, βρίσκονται στη διαδικασία επαναστατικού μετασχηματισμού τους, και οι νέες, οι σοσιαλιστικές σχέσεις δεν έχουν εμφανιστεί ακόμα, δεν έχουν δει το φως της ημέρας, δεν έχουν γεννηθεί, βρίσκονται σε εμβρυακή κατάσταση.».

    Από πού λοιπόν ο σ. ΒΣ έφτασε στο απόλυτο συμπέρασμα ότι «Τέτοια περίοδος δεν υπάρχει»; Ο ΒΣ, το ΚΚΕ, η αντιπολίτευσή του, το Μ-Λ ΚΚΕ, το ΚΚΕ (μ-λ), και άλλοι, συνεχίζουν να προπαγανδίζουν τον καουτσκικό σοσιαλισμό, ταυτίζοντας την πρώτη φάση της κομμουνιστικής κοινωνίας (που είναι μια κοινωνία αταξική και ακρατική), με την μεταβατική περίοδο της δικτατορίας του προλεταριάτου, που και αυτή τη στρεβλώνουν και τη συρρικνώνουν σε μια περίοδο η οποία έχει σχέση με το πάρσιμο της εξουσίας και ώσπου όλα τα μέσα παραγωγής να περάσουν στα χέρια του κράτους. Πρόκειται για τον απόλυτο ορισμό του σοσιαλισμού απ’ τον Κάουτσκι που συμπυκνώνεται στα εξής: εργατική εξουσία + κρατική ιδιοκτησία + συνεταιρισμός = Σοσιαλισμός.
    Το «δίλημμα» που ο Β.Σ θέτει, «πριν ή μετά το πάρσιμο της εξουσίας», αποτελεί ουσιαστικά δίλημμα δικό του, το οποίο διαιωνίζει και δεν το απαντά ή το απαντά συγχυσμένα, φτάνοντας στο συμπέρασμα ότι «Δεν υπάρχει περίοδος, στάδιο όπου η καπιταλιστική κοινωνία μετεξελίσσεται («μεταβαίνει») σε σοσιαλιστική ώστε να αντιστοιχεί σ’ αυτήν ένα ανάλογο μεταβατικό πρόγραμμα», χωρίς να διευκρινίζει αν μιλάει για «πριν ή μετά το πάρσιμο της εξουσίας».

    Η μεταβατική περίοδος αρχίζει «μετά το πάρσιμο της εξουσίας» από την εργατική τάξη, με την εγκαθίδρυση της δικτατορίας του προλεταριάτου. Το μεταβατικό πρόγραμμα, στο οποίο αναφερόμαστε,  προβάλει τις βασικές αρχές  της δικτατορίας του προλεταριάτου όπως είναι η απαλλοτρίωση σημαντικών κεφαλαίων των καπιταλιστών (μέσων παραγωγής κ.α) με την διαγραφή του χρέους, την εθνικοποίηση-κρατικοποίηση τραπεζών και μεγάλων επιχειρήσεων χωρίς αποζημίωση και με εργατικό έλεγχο, η έξοδος από την ΟΝΕ-ΕΕ, κλπ. Οι κομμουνιστές μέσα από το μεταβατικό πρόγραμμα προβάλουν και περιγράφουν με συγκεκριμένα αιτήματα και στόχους την δικτατορία του προλεταριάτου μετατρέποντας το σύνθημα σε συγκεκριμένους και απτούς στόχους χωρίς να  περιορίζονται σε μια στείρα επίκλησή της.

Το κατεπείγον που δημιούργησε η καπιταλιστική κρίση επιβάλει την επίσπευση όλων των διεργασιών, την σύμπτυξη, εδώ και τώρα, ενιαίου εργατικού μετώπου το οποίο θα απαντήσει από θέση εξουσίας στην καπιταλιστική κρίση και στην επιθετικότητα των καπιταλιστών. Απέναντι σε μια τέτοια κατάσταση οι κομμουνιστές δεν πρέπει να απαιτήσουν από τους συμμάχους τους την αποδοχή της δικτατορίας του προλεταριάτου ως προαπαιτούμενο για την σύμπτυξη μετώπου.
 Την ίδια στιγμή γνωρίζουμε ότι μόνο η δικτατορία του προλεταριάτου μπορεί να υλοποιήσει στο σύνολό του και να διευρύνει το μεταβατικό πρόγραμμα!  Και αυτό αποτελεί καθήκον των κομμουνιστών να το κάνουν συνείδηση στην εργατική τάξη γνωρίζοντας αφενός μεν, ότι η πάλη σήμερα για την ικανοποίηση του παραμικρού αιτήματος της εργατικής τάξης είναι πάλη ενάντια στον καπιταλισμό, αφετέρου δε,  την αδυναμία του καπιταλισμού να ικανοποιήσει τα αιτήματα της εργατικής τάξης.
Το καθήκον της η εργατική τάξη δεν θα το κατανοήσει διαβάζοντας βιβλία, αλλά μέσα από την ίδια της την πείρα στην πάλη της για την υλοποίηση του μεταβατικού προγράμματος. Φυσικά με την παρέμβαση των κομμουνιστών και του επαναστατικού της κόμματος.

Ο εργατικός έλεγχος, ο οποίος μπορεί να υλοποιηθεί ως επαναστατικός εργατικός έλεγχος μόνο στην εργατική εξουσία, πρέπει να μπαίνει από σήμερα για να παίζει εκπαιδευτικό ρόλο για την εργατική τάξη σε σχέση με το σήμερα και τα μελλοντικά της καθήκοντα. Επίσης, ο εργατικός έλεγχος στην παραγωγή αποτελεί την διάκριση ανάμεσα στην καπιταλιστική και την εργατική εθνικοποίηση-κρατικοποίηση.
Η σημασία του εργατικού ελέγχου στην παραγωγή «στην περίοδο της παρακμής του καπιταλισμού», επισημάνθηκε στο 2ο συνέδριο της 3ης Διεθνούς, το 1920, στην απόφαση «ΤΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ, ΟΙ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΚΑΙ Η 3η ΔΙΕΘΝΗΣ». Εκεί αναδείχθηκε η αναγκαιότητα «οργάνωσης εργοστασιακών επιτροπών για τον εργατικό έλεγχο στην παραγωγή».
Τόνιζε μάλιστα η απόφαση ότι «…είναι λανθασμένη η προσπάθεια οργάνωσης εργοστασιακών επιτροπών μόνο με εργάτες που ήδη αποδέχονται την αναγκαιότητα της δικτατορίας του προλεταριάτου. Αντίθετα, το κομουνιστικό κόμμα πρέπει να οργανώνει όλους τους εργάτες γύρω από τα ζητήματα που εγείρει η οικονομική κρίση και να τους ελκύει στην πάλη για τη δικτατορία του προλεταριάτου πλαταίνοντας και βαθαίνοντας τον αγώνα για τον εργατικό έλεγχο στην παραγωγή, αγώνα που όλοι τον καταλαβαίνουν.». (3η ΔΙΕΘΝΗΣ, ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΡΩΤΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΑΛΗ, σελ.145)

Προέκταση της αντίληψης και της σύγχυσης, του Β.Σ και άλλων, αποτελεί το αυθαίρετο συμπέρασμα ότι «δεν έχει βάση ύπαρξης το μεταβατικό πρόγραμμα», σε πείσμα του Μανιφέστου του Κομμουνιστικού Κόμματος και των αποφάσεων του 4ου Συνέδριου της 3ης Διεθνούς!

    Υπάρχουν όμως και ορισμένα ακόμα λαθεμένα συμπεράσματα και κάποιες αναλήθειες στο άρθρο του ΒΣ.
    Γράφει ο σ. ΒΣ ότι «η λογική που διαπνέει την άποψη περί μεταβατικού προγράμματος, χαρακτηρίζει την αντίληψη του συνόλου σχεδόν των δυνάμεων που αναφέρονται στην Αριστερά» και  σχετικά με το μεταβατικό πρόγραμμα, ότι: «αποτελεί ένα ζήτημα που τέθηκε στην ημερήσια διάταξη με βάση την εκλογική άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ».
Σε ότι αφορά το πρώτο συμπέρασμα του ΒΣ, είναι λαθεμένο και αυτό προκύπτει από μια συστηματική εξέταση της προσέγγισής του μεταβατικού προγράμματος από τις βασικές, σχετικά μαζικές, δυνάμεις της κομμουνιστικής αριστεράς, το ΚΚΕ και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ.
Το μεν ΚΚΕ παραπέμπει την υλοποίηση του εν λόγω προγράμματος μετά το ξέσπασμα της επανάστασης, στη λαϊκή εξουσία και οικονομία η οποία, κατά την ηγεσία του, δεν βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη λόγο ανωριμότητας του λαϊκού παράγοντα. Απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου σχετικά με το αν « υπάρχουν αντικειμενικές προϋποθέσεις για τη λαϊκή εξουσία στη χώρα μας;» η απάντηση της Παπαρήγα ήταν σαφέστατη:«…Αντικειμενικά μπαίνει το ζήτημα αυτό, σαφώς δεν είναι στην ημερήσια διάταξη σήμερα η ριζική ανατροπή στη συνείδηση του λαού…».
Οι δε δυνάμεις της ΑΝΤΑΡΣΥΑ αντιμετωπίζουν το μεταβατικό πρόγραμμα ως ένα σύνολο «αντικαπιταλιστικών στόχων». Είναι λαθεμένο λοιπόν  το συμπέρασμα ότι είναι μια και ενιαία «..η λογική που διαπνέει την άποψη περί μεταβατικού προγράμματος» και αυτή «χαρακτηρίζει την αντίληψη του συνόλου σχεδόν των δυνάμεων που αναφέρονται στην Αριστερά».
Ούτε το ΚΚΕ, ούτε η ΑΝΤΑΡΣΥΑ αντιμετωπίζουν το μεταβατικό πρόγραμμα ως τέτοιο, δηλαδή ως πρόγραμμα εξουσίας και για το λόγο αυτό δεν το συνδέουν με μια άμεση πρόταση εξουσίας.

    Το μεταβατικό πρόγραμμα, για να αποκαταστήσουμε την αλήθεια, εκπορεύτηκε οργανωμένα και αναδείχτηκε με έναν σχετικά μαζικό τρόπο από την «Αριστερή Παρέμβαση στην Ήπειρο» πριν τις περιφερειακές εκλογές του 2010, και υιοθετήθηκε και προπαγανδίστηκε από όλα τα αντίστοιχα ψηφοδέλτια τα οποία στηρίχθηκαν  από τις δυνάμεις της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, την κομμουνιστική οργάνωση ΑΝΑΣΥΝΤΑΞΗ, από ανένταχτους κομμουνιστές και αγωνιστές του κινήματος. Αναγκάστηκε δε, κατόπιν,   το σύνολο σχεδόν της αριστεράς, να το υιοθετήσει συνολικά ή εν μέρει.
    Η υιοθέτηση και προβολή του μεταβατικού προγράμματος έπαιξε καταλυτικό ρόλο στη διαμόρφωση της εργατικής αντίληψης και απόδειξη γι’ αυτό ήταν η πλατιά αποδοχή του και η εκτόξευση των εκλογικών ποσοστών των πρωτεργατών. Πάνω από 4,2% ήταν το ποσοστό στα Γιάννενα, δηλαδή πολύ κοντά στο τότε ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ!
    Η δυναμική του μεταβατικού προγράμματος, το γεγονός δηλαδή ότι αποτελεί την εργατική απάντηση στην παρούσα καπιταλιστική κρίση, συνάντησε την λυσσαλέα επίθεση της αστικής τάξης, των κομμάτων της και των ΜΜΕ, σε ολόκληρη την προεκλογική περίοδο για τις εκλογές της 6ης Μάη και της 17ης Ιούνη 2012. Στο πρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ οι χρυσοκάνθαροι δημοσιογράφοι και οι εκπρόσωποι των κομμάτων του κεφαλαίου επιτίθονταν στο μεταβατικό πρόγραμμα, ρωτώντας τους εκπροσώπους του ΣΥΡΙΖΑ: «μα, θα διαγράψετε το χρέος;»,  «Μα, θα φύγετε από την ΕΕ;». Για να εισπράξουν βέβαια  αρνητική απάντηση.
 Ο μόνος λόγος που δεν επέτρεψε την μαζική υπερψήφιση του μεταβατικού προγράμματος στο πρόσωπο των φορέων του, στις τελευταίες εκλογές, ήταν η ανεπάρκειά τους να συνδέσουν την κυβερνητική με την συνολική εξουσία και η παραπομπή της επανάστασης στις καλένδες.
    Το γεγονός αυτό πρέπει να προβληματίσει τους κομμουνιστές, όπου και να βρίσκονται, για την στάση που πρέπει να κρατήσουν απέναντι στο μεταβατικό πρόγραμμα.
    Ολοκληρωμένα απέναντι στο μεταβατικό πρόγραμμα στάθηκε μόνο η κομμουνιστική οργάνωση ΑΝΑΣΥΝΤΑΞΗ, διότι το υπερασπίστηκε αποφασιστικά σαν τέτοιο, σαν πρόγραμμα εξουσίας, και απάντησε στο ερώτημα «ποιος θα υλοποιήσει το μεταβατικό πρόγραμμα;». Η απάντηση είναι «μια εργατική κυβέρνηση στο πλαίσιο της ενιαίας επαναστατικής διαδικασίας που οδηγεί στην εργατική εξουσία», όπως την επεξεργάστηκε το παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα στο πλαίσιο της 3ης Διεθνούς, μιας και το μεταβατικό πρόγραμμα και οι επεξεργασίες σχετικά με τις διάφορες μορφές της εργατικής κυβέρνησης, αποτελούν μια ενιαία πολιτική ενταγμένη στην πολιτική του ενιαίου εργατικού μετώπου.
    Έλεγε λοιπόν η εν λόγω απόφαση της 3ης Διεθνούς:

«Η εργατική κυβέρνηση (ενδεχομένως εργατοαγροτική κυβέρνηση/κυβέρνηση εργατών και αγροτών) μπορεί και πρέπει να χρησιμοποιείται σχεδόν παντού ως γενικό προπαγανδιστικό σύνθημα ζύμωσης (Parole). Ως επίκαιρο πολιτικό σύνθημα δράσης (Losung) ωστόσο, η εργατική κυβέρνηση έχει την πιο μεγάλη σπουδαιότητα σ’ εκείνες εκεί τις χώρες, στις οποίες η αστική κοινωνία είναι ιδιαιτέρως ανασφαλής, στις οποίες ο συσχετισμός δύναμης ανάμεσα στα εργατικά κόμματα και την αστική τάξη θέτει ως πρακτική αναγκαιότητα στην ημερήσια διάταξη την τελική κρίση του ζητήματος της διακυβέρνησης. Σε αυτές τις χώρες το σύνθημα δράσης (Losung) της εργατικής κυβέρνησης προκύπτει ως αναπόδραστη λογική συνέπεια από τη συνολική τακτική του ενιαίου μετώπου.».
(Απόφαση του 4ου Συνεδρίου της 3ης Διεθνούς για την τακτική της, 11ο Κεφάλαιο. Μετάφραση: Χ. Βλόσιος.)

    Η ολοκλήρωση του μεταβατικού προγράμματος, σήμερα,  γίνεται με την πρόταση εξουσίας που συμπυκνώνεται στο σύνθημα «εργατική κυβέρνηση», στο πλαίσιο της ενιαίας επαναστατικής διαδικασίας που οδηγεί στην εργατική εξουσία. Διαφορετικά, πέφτουμε στις περιπτώσεις εκείνες τις οποίες ήθελε να αποφύγει η 3η Διεθνής.

Το μεταβατικό πρόγραμμα λοιπόν, δεν αποτελεί «ζήτημα που τέθηκε στην ημερήσια διάταξη με βάση την εκλογική άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ», αλλά προϋπήρξε, το έφεραν στην επιφάνεια και στην επικαιρότητα κάποιοι κομμουνιστές και έπαιξε σοβαρό ρόλο στην διαμόρφωση της κατάστασης. Ο ΣΥΡΙΖΑ αναγκάστηκε να τοποθετηθεί απέναντι στο μεταβατικό πρόγραμμα, προσπάθησε να το συρρικνώσει και να το φέρει στα μέτρα του, στα όρια της αποδοχής του από αστικές και μικροαστικές δυνάμεις.
Η αλήθεια είναι ότι με την εκλογική άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ το μεταβατικό πρόγραμμα τέθηκε στην άμεση ημερήσια διάταξη για υλοποίηση, με την προοπτική ανάδειξης μιας «φαινομενικά εργατικής κυβέρνησης», σαν αυτή που πρόβαλε και προβάλει ο ΣΥΡΙΖΑ, και από εκείνη τη στιγμή και μετά,  που οι κομμουνιστές δεν πήραν καμία πρωτοβουλία στην κατεύθυνση οικοδόμησης ενιαίου εργατικού μετώπου και κατάθεσης πολιτικής πρότασης άμεσης διεξόδου από την παρούσα καπιταλιστική κρίση, αφήνοντας ουσιαστικά την πρωτοβουλία των κινήσεων στον ρεφορμισμό.
Η μεγάλη πλειοψηφία της κομμουνιστικής αριστεράς έχοντας απορρίψει την πολιτική του ενιαίου εργατικού μετώπου, απέρριψε και το φυσικό επακόλουθο αυτής της πολιτικής, δηλαδή το μεταβατικό πρόγραμμα ως πρόγραμμα εξουσίας και την εργατική κυβέρνηση. Και για το λόγο αυτό δεν κατέθεσε άμεση πρόταση εξουσίας και δεν μπόρεσε να παραθέσει επαναστατική κομμουνιστική ταχτική απέναντι στην πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για αριστερή κυβέρνηση. Και φυσικά για τους λόγους αυτούς λεηλατήθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ.
    Σε τι συνίσταται όμως η μεταβατικότητα του εν λόγω προγράμματος;
    Το μεταβατικό πρόγραμμα στο οποίο αναφερόμαστε, είναι ένα πρόγραμμα το οποίο μπορεί να υλοποιηθεί εν μέρει σε καπιταλιστικό καθεστώς, από μια εργατική κυβέρνηση, και στο σύνολό του και διευρυμένο από την εργατική εξουσία, την δικτατορία του προλεταριάτου, η οποία αποτελεί την μοναδική πόρτα για τον σοσιαλισμό-κομμουνισμό. Αποτελεί την συμπυκνωμένη πρόταση εξουσίας από την σκοπιά της εργατικής τάξης, την εργατική απάντηση στην καπιταλιστική κρίση.
    Υπάρχουν δε στο μεταβατικό πρόγραμμα ορισμένα αιτήματα-κρίκοι που μπορούν να συσπειρώσουν πλατιές εργατικές και λαϊκές μάζες και να παίξουν καταλυτικό ρόλο στην εξέλιξη της ταξικής πάλης. Τέτοιο είναι το αίτημα της διαγραφής του δημόσιου χρέους.
    Το αίτημα της μονομερούς διαγραφής του χρέους συνδέει σε μιαν άρρηκτη ενότητα τον καθημερινό αγώνα για την ικανοποίηση των άμεσων οικονομικών αιτημάτων της εργατικής τάξης και του εργαζόμενου λαού, με τον αγώνα  για την αποτίναξη της κηδεμονίας της ΕΕ και του ΔΝΤ.
    Επί πλέον το αίτημα της μονομερούς διαγραφής του χρέους σέρνει μαζί του μια σειρά άλλα αιτήματα όπως η χωρίς αποζημίωση και με εργατικό έλεγχο κρατικοποίηση των τραπεζών, η δήμευση της εκκλησιαστικής περιουσίας ο χωρισμός της εκκλησίας από το κράτος και η αποδημοσιοϋπαλληλοποίηση του κλήρου, η με εργατικό έλεγχο και χωρίς αποζημίωση κρατικοποίηση των μεγάλων επιχειρήσεων.
    Η διαγραφή των χρεών των εργατικών οικογενειών, των φτωχών αγροτών, των αυτοαπασχολουμένων που προλεταριοποιούνται και η ευνοϊκή ρύθμιση των χρεών των μικροαστών της πόλης και του χωριού, είναι αναγκαία πράξη που θα ανακουφίσει χιλιάδες νοικοκυριά και αποτελεί σχετικά εύκολη υπόθεση, αν συνδυαστεί με τη μονομερή διαγραφή του δημόσιου χρέους.
    Το σύνθημα της μονομερούς διαγραφής του χρέους λοιπόν, είναι ο κρίσιμος κρίκος που μας επιτρέπει να ελέγξουμε όλη την αλυσίδα των προβλημάτων της εργατικής τάξης και της χώρας και να παίξει ένα αντίστοιχο ρόλο με αυτόν που έπαιξαν στον προηγούμενο αιώνα τα συνθήματα  «ειρήνη, γη, ελευθερία». Το εργατικό και λαϊκό κίνημα πρέπει να εντάξει στις διεκδικήσεις του το ζήτημα του χρέους,  απαιτώντας αυτό που είναι σύμφωνο με τα συμφέροντά του: τη διαγραφή του!
    Οι κομμουνιστές, ξεκαθαρίζοντας ότι μόνο με επανάσταση μπορεί να υλοποιηθεί μια ολοκληρωμένη πολιτική σε όφελος της εργατικής τάξης και των φτωχών λαϊκών στρωμάτων, όπως αυτή συμπυκνώνεται στο μεταβατικό πρόγραμμα με αιχμή τη διαγραφή του δημόσιου χρέους, την έξοδο από την ΕΕ, την εθνικοποίηση των τραπεζών και των μεγάλων επιχειρήσεων χωρίς αποζημίωση και με εργατικό έλεγχο, κ.α., καταθέτουν συγκεκριμένη πολιτική πρόταση εξόδου από την παρούσα κρίση, πρόταση εξουσίας, που συμπυκνώνεται στο σύνθημα της εργατικής κυβέρνησης.
    Στο πλαίσιο της πολιτικής του ενιαίου μετώπου δηλώσαμε και εξακολουθούμε να δηλώνουμε, και καλούμε όλους τους κομμουνιστές να κάνουν το ίδιο, διατεθειμένοι να συμπράξουμε, να συμμαχήσουμε με όλες εκείνες τις δυνάμεις που θέλουν από κοινού να προβάλουμε και να υλοποιήσουμε το πρόγραμμα αυτό από θέση εξουσίας και ανεξάρτητα το πώς βλέπουν να επιτυγχάνεται αυτό. Με επανάσταση ή μέσω του κοινοβουλίου. Εμείς φυσικά θα επιμείνουμε και θα προσπαθήσουμε να πείσουμε για το αντίθετο  τις δυνάμεις που έχουν αυταπάτες σχετικά με την υλοποίησή του με κοινοβουλευτικό τρόπο, αλλά πρωτίστως θα προσπαθήσουμε να πείσουμε και να πάρουμε με την επανάσταση την εργατική τάξη και την φτωχή αγροτιά. (Χωρίς να τίθεται η υιοθέτηση της άποψής μας ως όρος για την σύμπτυξη μετώπου).
    Με την επαναστατική ταχτική του ενιαίου εργατικού μετώπου, με την ανάδειξη και υπεράσπιση του μεταβατικού προγράμματος και με το σύνθημα της εργατικής κυβέρνησης σαν άμεσο σύνθημα δράσης, πρέπει να πορευτούν οι κομμουνιστές, κόντρα στην ηττοπάθεια και τις αντεπαναστατικές θεωρίες που έχουν καθηλώσει την εργατική τάξη και διευκολύνουν με τον τρόπο αυτό τους καπιταλιστές να ξεπεράσουν την κρίση τους και να ανασυνταχτούν.

    Είναι φανερό ότι μεγάλο τμήμα της λεγόμενης «επαναστατικής αριστεράς» δεν κατανοεί την αναντιστοιχία ανάμεσα στα καθήκοντα που θέτει η αντικειμενική πραγματικότητα και τη δική τους χαλαρή, σχεδόν αδιάφορη, στάση απέναντι σ’ αυτά. Η «επαναστατική αριστερά» δεν αντιλαμβάνεται ότι οι συνθήκες απαιτούν την ένταση στο έπακρο της εγρήγορσης και των δυνάμεων της για να οδηγήσουν την κατάσταση στην επανάσταση. Κινείται με ρυθμούς και επιδιώξεις πριν την κρίση και μάλιστα πολλά χρόνια πριν.
    Δεν την απασχόλησε ότι ζούμε σε περίοδο  βαθιάς καπιταλιστικής κρίσης και ότι για τον Μαρξ «η καπιταλιστική κρίση αποτελεί τη μήτρα της επανάστασης». Δεν βλέπει ότι  τα τελευταία τρία χρόνια η κρίση δυναμιτίζει τις ταξικές αντιθέσεις και οδηγεί μαζικά τις εκμεταλλευόμενες τάξεις στην οικονομική και πολιτική πάλη. Δεν συνδέει τη μαζική αμφισβήτηση του αστικού πολιτικού συστήματος από την εργατική τάξη και τα μικροαστικά στρώματα με τη διαμόρφωση επαναστατικής κατάστασης στη χώρα μας. Δεν αντιλαμβάνεται ότι δύο στρατηγικές για τη διέξοδο της χώρας από την κρίση η εργατική-επαναστατική και η αστική-αντιδραστική τίθενται εκ των πραγμάτων και ότι αυτό είναι δυνατό να κατανοηθεί από το σύνολο του ελληνικού λαού.
    Δεν είδε ούτε αυτό που η εργατική τάξη κατάλαβε από την εμπειρία της, το γεγονός δηλαδή ότι το ζήτημα της κυβερνητικής εξουσίας αναδείχθηκε σε κρίσιμο παράγοντα από την ίδια την ταξική πάλη και ότι μπορούν να αξιοποιηθούν οι εκλογές στην επαναστατική πάλη, ότι ο κοινοβουλευτικός συσχετισμός μπορεί υπό προϋποθέσεις να αξιοποιηθεί και να είναι ευνοϊκός για την εργατική επαναστατική πολιτική (η αδυναμία της αστικής τάξης να σχηματίσει κυβέρνηση στη γραμμή των μνημονίων, σε πείσμα πολλών δυνάμεων της κομμουνιστικής αριστεράς που έβλεπαν σαν δεδομένο τον σχηματισμό μιας τέτοιας κυβέρνησης μετά τις εκλογές της 6ης Μάη, δημιούργησε προϋποθέσεις αξιοποίησης των εκλογών για την επαναστατική πολιτική).
    Γενικά δεν βλέπει τα σημεία της επαναστατικής κατάστασης και δεν θεωρεί ότι χρειάζεται να αναπτύξει οποιαδήποτε τακτική που θα οδηγεί από την επαναστατική κατάσταση στο ξέσπασμα και τη νίκη της επανάστασης.
    Το γενικό κάλεσμα για πολιτικοποίηση των αγώνων από τις δυνάμεις της κομμουνιστικής αριστεράς, από τη στιγμή που δεν βρίσκει συγκεκριμένο αντίκρισμα στην πρακτική τους πολιτική πρόταση, καταντά νεκρό γράμμα και παραμένει μια πολιτική στα όρια της αστικής πολιτικής. Έτσι κι αλλιώς οι αγώνες απέκτησαν εξ αντικειμένου πολιτικό χαρακτήρα.
    Αυτή όμως η πολιτική είναι ακριβώς η αστική εργατική πολιτική, η ρεφορμιστική πολιτική, είναι η πολιτική πάλη στα πλαίσια του συστήματος. Ο εργάτης μαθαίνει έτσι με αυθόρμητο τρόπο να διεξάγει πολιτική πάλη, να πιέζει την κυβέρνηση για την ικανοποίηση των αιτημάτων του. Δεν μαθαίνει όμως να παλεύει για την εξουσία. Και ακριβώς η πολιτική πάλη στα πλαίσια του συστήματος, είναι ρεφορμιστική πολιτική, είναι οικονομισμός και δεν είναι η προλεταριακή πολιτική, η πολιτική με τη μαρξιστική της έννοια, που περιλαμβάνει οπωσδήποτε την πάλη για την εξουσία. Για κάτι τέτοιο χρειάζεται η συνειδητή δράση, η δράση του επαναστατικού κόμματος της εργατικής τάξης. Μια περιορισμένη στα πλαίσια του συστήματος πολιτική πάλη, στην οποία μπορεί να φτάσει αυθόρμητα ο εργάτης, δεν φέρνει από μόνη της κανένα αποτέλεσμα και φυσικά είναι εντελώς ακίνδυνη για το καπιταλιστικό σύστημα. Ούτε φυσικά η επίκληση της αναγκαιότητας του σοσιαλισμού σώζει την κατάσταση.
    Απέναντι σε μια τέτοια κατάσταση, το καθήκον της επαναστατικής αριστεράς δεν είναι να προωθεί αποκλειστικά και μόνο τους αγώνες. Αγώνες κάνουν οι εργαζόμενοι από μόνοι τους όταν θίγονται τα συμφέροντά τους. Πάντα έκαναν. Μόνο που τέτοιοι αγώνες, όσο μαζικοί και αποφασιστικοί και αν είναι, έχουν όρια. Η εργατική τάξη από μόνη της, με την αυθόρμητη πάλη της μπορεί να φτάσει ως τον οικονομισμό. Όχι παραπέρα. Να φτάσει δηλαδή ως την πολιτική με την φιλελεύθερη, την αστικορεφορμιστική της έννοια και όχι με τη μαρξιστική έννοια της πολιτικής.
    Η εργατική τάξη κατάλαβε από την εμπειρία της το προηγούμενο διάστημα ότι κανένας αμυντικός αγώνας δεν μπορεί να σώσει τους μισθούς και τις συντάξεις, να διαφυλάξει τις θέσεις εργασίας, κλπ. Για το λόγο αυτό το ζήτημα της κυβερνητικής εξουσίας αναδείχθηκε σε κρίσιμο ζήτημα από την ταξική πάλη. Οι κομμουνιστές, η κομμουνιστική Αριστερά στην πλειοψηφία της, δεν απάντησαν στο ζήτημα αυτό, παρόλο που υπήρχε κομμουνιστική πολιτική απάντηση συμπυκνωμένη στο σύνθημα «εργατική κυβέρνηση».
    Το μεταβατικό πρόγραμμα και το σύνθημα της εργατικής κυβέρνησης, για τους κομμουνιστές, στις σημερινές συνθήκες, έρχεται να δώσει την προλεταριακή πολιτική προοπτική στους αγώνες και αποτελεί την απάντηση στο κρίσιμο ζήτημα του κυβερνητικού προγράμματος και της κυβέρνησης και της σύνδεσης της κυβερνητικής με την συνολική εξουσία.
Σχετικά με την σύνδεση της κυβερνητικής με την συνολική εξουσία, η απόφαση της 3ης Συνδιάσκεψης της κ.ο ΑΝΑΣΥΝΤΑΞΗ είναι διαφωτιστική:
 «Η επιδιωκόμενη εργατική κυβέρνηση μέσα στις τρέχουσες συνθήκες μιας σχετικής κοινοβουλευτικής ομαλότητας, δε θα είναι ένα βήμα προς την επανάσταση αλλά το πρώτο βήμα της επανάστασης. Θα είναι ή η θεσμική έναρξη της επανάστασης από τις ηγεμονικές επαναστατικές πολιτικές δυνάμεις ή η θεσμική ήττα της επανάστασης και των επαναστατικών πολιτικών δυνάμεων από τις ρεφορμιστικές δυνάμεις και τη φίλιά τους αστική τάξη, οπότε θα πρέπει να ανατραπεί. Τα συνθήματα όμως του ενιαίου πολιτικού εργατικού μετώπου και της εργατικής κυβέρνησης, στο βαθμό που συσπειρώνουν την εργατική τάξη και τους εργαζόμενους μικροαστούς και στο βαθμό που με τη δουλειά των επαναστατικών εργατικών δυνάμεων διασκορπίζουν τις ρεφορμιστικές αυταπάτες της εργατικής τάξης, μπορούν να εκμαιεύσουν το σχηματισμό μιας επαναστατικής  εργατικής κυβέρνησης η οποία θ’ αποτελέσει αφετηρία της προλεταριακής επανάστασης…».

    Με τον τρόπο αυτό οι αγώνες μπορούν να πολιτικοποιηθούν σε προλεταριακή κατεύθυνση, να βλέπει δηλαδή η εργατική τάξη με απτό τρόπο, το πώς μπορεί να ασκήσει η ίδια πολιτική σε όφελός της από θέση εξουσίας. Αυτός ο τρόπος είναι ένας συγκεκριμένος και πρακτικός τρόπος προώθησης της επανάστασης, αντί της γενικής της επίκλησης. Κάτω από αυτό το πρίσμα οι κομουνιστές αντιμετωπίζουν την πρόταση και την προοπτική μιας « φαινομενικά εργατικής κυβέρνησης».
    Η έλλειψη επαναστατικού κομμουνιστικού κόμματος αποτελεί μειονέκτημα για την εργατική τάξη. Δεν μπορεί όμως να αποτελέσει άλλοθι φυγομαχίας από τα καθήκοντα που έθεσε η ταξική πάλη στην ημερήσια διάταξη, αλλά ένα επιπλέον καθήκον το οποίο πρέπει να υλοποιηθεί άμεσα. Οι κομμουνιστές έπρεπε να είναι έτοιμοι για τη στιγμή αυτή, και είχαν καθήκον να προετοιμάζονται όλα τα προηγούμενα χρόνια. Η μη ετοιμότητα των κομμουνιστών δεν αλλάζει την ημερήσια διάταξη και τα καθήκοντα που απορρέουν από αυτή.
    Η ταξική πάλη και σύγκρουση στην Ελλάδα και παγκόσμια θα βάλει στην άκρη όλους αυτούς που αυτή την κρίσιμη στιγμή δεν κάνουν τίποτα στην κατεύθυνση άμεσης απάντησης στην καπιταλιστική κρίση και περί άλλων τυρβάζουν.
    Οι κομμουνιστές πρέπει να σπεύσουν, αν θέλουν να είναι και να παραμείνουν επαναστάτες κομμουνιστές. Σε τίποτα δεν βοηθάει η εμμονή και το κάλεσμα, απλά και μόνο, σε μια διαρκή αντίσταση και πάλη και στην «ανατροπή απόψεων και αντιλήψεων». Το ζήτημα της εξουσίας έχει τεθεί ήδη εκ των πραγμάτων. Οι κομμουνιστές πρέπει να πάρουν συγκεκριμένη θέση εδώ και τώρα, πασχίζοντας και μοχθώντας για την οικοδόμηση ενιαίου εργατικού μετώπου πάλης και εξουσίας.
    Θετικό βήμα μπορεί να αποτελέσει η ανάληψη πρωτοβουλιών στην κατεύθυνση της ενότητάς τους, σε διάσπαση με τον ρεφορμισμό και τον οπορτουνισμό, στην βάση της απάντησης στο ζήτημα της εξουσίας και του προγράμματος. Διότι, που αλλού θα ενωθούν οι κομμουνιστές σήμερα αν όχι σε αυτό που η ίδια η ζωή έφερε στο προσκήνιο σαν άμεσο ζήτημα; (Την ιδία στιγμή πρέπει να ανοίξει και να συνεχιστεί ο διάλογος για τα μεγάλα προβλήματα του κινήματος, για την ιστορία, την επαναστατική εμπειρία, τον ρόλο των προσώπων κλπ).
Η ρήση του Μαρξ ότι «η καπιταλιστική κρίση αποτελεί τη μήτρα της επανάστασης», αποτελεί ταυτόχρονα εγερτήριο και επαναστατικό σάλπισμα για τους κομμουνιστές, οι οποίοι καλούνται να πλήξουν με όλες τους τις δυνάμεις τον άρρωστο καπιταλισμό, να μετατρέψουν την επαναστατική κατάσταση σε επανάσταση, να φέρουν την επανάσταση στην άμεση ημερήσια διάταξη. Σε αυτή την βάση μπορούν να ενωθούν σήμερα οι κομμουνιστές, καταθέτοντας πολιτική πρόταση εξόδου από την παρούσα κρίση η οποία συμπυκνώνεται στο σύνθημα «εργατική κυβέρνηση». Η εγκαθίδρυση εργατικής κυβέρνησης, κάτω από προϋποθέσεις, μπορεί να οδηγήσει στην εργατική εξουσία, στην δικτατορία του προλεταριάτου. Σε αυτή την κατεύθυνση οι κομμουνιστές αξιοποιούν και τις εκλογές.
Σύμφωνα με τις επεξεργασίες του διεθνούς επαναστατικού κομμουνιστικού κινήματος σχετικά με την αξιοποίηση των εκλογών: «…μια εργατική κυβέρνηση η οποία προκύπτει από μια κοινοβουλευτική συγκυρία, η οποία λοιπόν είναι καθαρά κοινοβουλευτικής προέλευσης, μπορεί να παράσχει την ευκαιρία για μια αναζωπύρωση του επαναστατικού εργατικού κινήματος» (Απόφαση του 4ου συνεδρίου της ΙΙΙ Διεθνούς για την τακτική της).   
Απέναντι όμως σε μια τέτοια εντελώς «συγκεκριμένη υλική πολιτική μορφή και υπόσταση», ο ΒΣ προτάσσει, αντί για την αλλαγή των υλικών όρων της πάλης, την αλλαγή των ιδεών (!) γράφοντας:

«Ταυτόχρονα οφείλεται να είναι καθαρό ότι ο προσανατολισμός σε μια τέτοια κατεύθυνση (σ.σ. της απάντησης στην «μεγάλη αναμέτρηση ανάμεσα στις δυνάμεις του συστήματος από τη μια και τον κόσμο της δουλειάς και συνολικά τους λαούς από την άλλη», όπως ο ίδιος ο Β.Σ ορίζει ως το επίμαχο ζήτημα της περιόδου) δεν μπορεί να πάρει συγκεκριμένη «υλική» πολιτική μορφή και υπόσταση χωρίς την ανατροπή απόψεων και αντιλήψεων που εδώ και δεκαετίες δυναστεύουν το κίνημα, το στρέφουν σε λαθεμένες και αδιέξοδες κατευθύνσεις, το εξουδετερώνουν.».

Απέναντι στην προτροπή του Μαρξ για επανάσταση, στη βάση των υλικών όρων που έχουν διαμορφωθεί, το ΚΚΕ έχει δεχθεί την ήττα ως κάτι το αναπόφευκτο και απαντάει, έχοντας λήξει ότι δεν πρόκειται να βάλει πλάτη για την ανατροπή του καπιταλισμού, γράφοντας: «Για τους εργάτες ως τάξη, η επομένη της καπιταλιστικής κρίσης (όταν αυτή έρθει) θα ξημερώσει με κατακόρυφη επιδείνωση της ζωής τους, με τεράστια απώλεια δικαιωμάτων και κατακτήσεων, με τεράστια πτώση του βιοτικού τους επιπέδου». (Ριζοσπάστης, Παρασκευή 24 Αυγούστου 2012) Χωρίς να δίνει καμία άλλη προοπτική!
    Στην ίδια προτροπή ο ΒΣ απαντά αρνητικά, λέγοντας απλά «δεν είμαστε έτοιμοι!», «το μεταβατικό πρόγραμμα είναι αχρείαστο!», «Πρέπει να ανατραπούν απόψεις και αντιλήψεις ». Χωρίς να προτείνει απολύτως τίποτα συγκεκριμένο.
    Με μια τέτοια λογική όμως θα κάνουμε την επανάσταση να φαντάζει με παρωδία. Με μια τέτοια λογική διευκολύνουμε τον καπιταλισμό να ξεπεράσει την κρίση του και να ανασυνταχτεί, να βγει εν τέλει  πιο δυνατός μέσα από την κρίση με μια μεγάλης έκτασης καταστροφή κεφαλαίων και παραγωγικών δυνάμεων και κυρίως της βασικής παραγωγικής δύναμης, της εργατικής δύναμης, και αφήνοντας πίσω του συντρίμμια και ναυάγια. Πισωγυρίζοντας κατά δύο τουλάχιστον αιώνες την εργατική τάξη και συντρίβοντας το κίνημά της, συρρικνώνοντας τις καταχτήσεις και τις οργανώσεις της.
Μια τέτοια προοπτική οι κομμουνιστές δεν πρέπει να την επιτρέψουν. Τουλάχιστον όχι χωρίς μάχη.

Κάβουρας Δημήτρης