Η προσάρτηση της Κύπρου στη Μ. Βρετανία επισημοποιήθηκε με τη Συνθήκη της Λωζάνης (Νοέμβριος 1922-Ιούλιος 1923) και το 1925 η Κύπρος κηρύχθηκε αποικία της Μ. Βρετανίας.
Κόντρα στην αποικιοκρατία
Η πρώτη εξέγερση των Κυπρίων ενάντια στους Αγγλους χρονολογείται από το 1931.
Στις αρχές του 1950 διενεργείται δημοψήφισμα στην Κύπρο, κάτω από την καθοδήγηση του αρχιεπισκόπου Μακάριου Β΄. Η συντριπτική πλειοψηφία των Κυπρίων τάσσεται υπέρ της ένωσης με την Ελλάδα (95,7%). Η βρετανική κυβέρνηση αρνείται να δεχτεί την ένωση, εκβιάζοντας παράλληλα την ελληνική κυβέρνηση πως, αν θέσει το ζήτημα σε διεθνές επίπεδο, δεν θα επιτρέψει την είσοδο της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ. Είναι φανερό πως οι Αγγλοι θέλουν να κρατήσουν με νύχια και με δόντια την Κύπρο. Στόχος τους είναι να τη μετατρέψουν σε πολεμική βάση για να υποστηρίξουν την αυτοκρατορία τους στη Μ. Ανατολή που βρίσκεται στα πρόθυρα της διάλυσης.
Στις 22 Νοέμβρη του ίδιου χρόνου η ελληνική αντιπροσωπεία του ΟΗΕ θα θέσει για πρώτη φορά σε διεθνές επίπεδο το Κυπριακό, ενεργώντας κατά κάποιον τρόπο ενάντια στην επιλογή της ελληνικής κυβέρνησης που δεν ήθελε εκείνη τη στιγμή να υπάρξει αναφορά στο ζήτημα. Την ίδια μέρα γίνεται διαδήλωση της Πανσπουδαστικής Επιτροπής Κυπριακού Αγώνα στην Αθήνα για το Κυπριακό, παρά την απαγόρευσή της από την κυβέρνηση, και σημειώνονται συμπλοκές των φοιτητών με τη αστυνομία. Στις 25 Απρίλη του 1952 εγκρίνεται νέο ψήφισμα της κυπριακής Εθνοσυνέλευσης για ένωση με την Ελλάδα. Λίγες μέρες μετά (στις 8 Μαΐου) διοργανώνεται παλλαϊκό συλλαλητήριο στην Αθήνα με το ίδιο αίτημα. Το συλλαλητήριο απαγορεύεται από την κυβέρνηση και γίνονται μεγάλης έκτασης συγκρούσεις με την αστυνομία. Την ίδια περίοδο γίνονται μαζικές διαδηλώσεις και στην Κύπρο. Στις 2 Αυγούστου του 1954 και μετά από πολλά αιτήματα των Κυπρίων για διευθέτηση του Κυπριακού, ο άγγλος κυβερνήτης Αρμιτέιτζ απαγορεύει οποιαδήποτε έκφραση των εθνικών αισθημάτων στην Κύπρο. Ο κυπριακός λαός αντιδρά με γενική απεργία, στις 12 Αυγούστου, ζητώντας την ελευθερία του. Ετσι η ελληνική κυβέρνηση αναγκάζεται να θέσει το θέμα στον ΟΗΕ στις 16 Αυγούστου. Στα τέλη του χρόνου ο ΟΗΕ αποφασίζει να… μη συζητηθεί το θέμα. Νέες διαμαρτυρίες στο νησί. Πολλοί κύπριοι αγωνιστές χτυπιούνται από τους βρετανούς στρατιώτες. Την 1η Απρίλη του 1955 αποφασίζεται η έναρξη του ένοπλου αγώνα. Η κυπριακή αντιστασιακή οργάνωση Εθνική Οργάνωση
Κυπρίων Αγωνιστών (ΕΟΚΑ) με στρατιωτικό συντονιστή το στρατηγό Γεώργιο Γρίβα (Διγενή) ξεκινά τις επιθέσεις μέσα στις μεγάλες πόλεις, καταλαμβάνοντας δημόσια κτίρια, ραδιοφωνικούς σταθμούς και διοικητήρια. Στο επόμενο διάστημα, μετά από μια νέα απόρριψη του κυπριακού αιτήματος από τον ΟΗΕ και αφού έχουν ενταθεί τα καταπιεστικά μέτρα των Αγγλων στο νησί (ποινή του θανάτου για μεταφορά ή χρήση πυρομαχικών, επαναφορά της ποινής του μαστιγώματος, απαγόρευση συγκεντρώσεων, λογοκρισία κ.ά.), αρχίζουν οι συνομιλίες του νέου κυβερνήτη Σερ Τζον Χάρντινγκ με το Μακάριο (τον Γ') τον Οκτώβρη του 1955.
Αφού οι συνομιλίες απέτυχαν, οι Αγγλοι, στις 9 Μάρτη του 1956, απάγουν και εξορίζουν το Μακάριο στις Σεϊχέλες για ένα χρόνο. Παράλληλα καταλαμβάνουν το αρχιεπισκοπικό μέγαρο, τοποθετούν φρουρές σ' όλο το νησί, συλλαμβάνουν και εκτελούν πολλούς κύπριους αγωνιστές και πυρπολούν χωριά. Η ΕΟΚΑ συνεχίζει τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα. Στις 10 Μάη του 1956 απαγχονίζονται οι Καραολής και Δημητρίου. Και δεν ήταν οι μόνοι. Το ίδιο διάστημα απαγχονίστηκαν οι Ζάκος, Μιχαήλ, Πατάτσος, Κουτσόφτας, Παναγίδης, Μαυρομάτης, Παλληκαρίδης κ.ά. Αξίζει να αναφερθεί ο ηρωικός θάνατος του Γρηγόρη Αυξεντίου που πολέμησε μόνος του εναντίον πολλών Αγγλων μέσα σε ένα σπήλαιο στην οροσειρά Τρόοδος. Το Μάρτη του 1957, μετά από μια εκεχειρία απελευθερώνεται ο Μακάριος, που φτάνει στην Κύπρο στις 17 του Απρίλη. Μόλις στις αρχές του 1958 η Αγγλία άρχισε να ψελλίζει κάτι για αυτοδιάθεση, προτείνοντας σχέδιο επίλυσης του Κυπριακού. Στα μέσα του 1958 εξαγγέλλεται το βρετανικό σχέδιο Μακμίλαν που επέβαλε στο νησί τριπλή συγκυριαρχία (βρετανική, ελληνική και τουρκική). Αρχισαν να διαφαίνονται οι διαθέσεις των Αγγλων για τεχνητές οξύνσεις με στόχο τη διχοτόμηση. Δεν είναι τυχαίο ότι στο ίδιο διάστημα σημειώθηκαν σοβαρές συγκρούσεις μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων σε πολλές πόλεις.
Οι συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου
Το 1959, στις 5 Φλεβάρη, ξεκινάνε οι συνομιλίες μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας στη Ζυρίχη. Συμμετέχουν οι πρωθυπουργοί των δύο χωρών, Καραμανλής και Μεντερές, οι υπουργοί Εξωτερικών, Αβέρωφ και Ζορλού, καθώς και άλλοι διπλωμάτες και στρατιωτικοί. Το σημαντικότερο μέρος των συζητήσεων διεξήχθη μυστικά, από τον Αβέρωφ και τον Ζορλού, το Δεκέμβρη του 1958 και το Γενάρη του 1959 σε Νέα Υόρκη και Παρίσι και φυσικά εν γνώσει των Αγγλων και των Αμερικανών. Οι συνομιλίες καταλήγουν στη Συμφωνία της Ζυρίχης (11 Φλεβάρη) και συνεχίζονται στο Λονδίνο με συμμετοχή Βρετανών, Ελλήνων, Τούρκων, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στις 17 Φλεβάρη, οπότε και θα καταλήξουν στη Συμφωνία του Λονδίνου στις 21 Φλεβάρη.
Με τις συμφωνίες αυτές: Τα τρία κράτη έχουν το δικαίωμα να επεμβαίνουν από κοινού ή το καθένα χωριστά στην Κύπρο όταν αυτή απειλείται. Το σύστημα διακυβέρνησης της Κύπρου θα είναι η προεδρική δημοκρατία με πρόεδρο Ελληνοκύπριο και αντιπρόεδρο Τουρκοκύπριο που θα εκλέγονται ο πρόεδρος από τους ελληνικής και ο αντιπρόεδρος από τους τουρκικής καταγωγής κατοίκους του νησιού. Και οι δύο έχουν το δικαίωμα του βέτο για θέματα εξωτερικής πολιτικής, στρατού, ασφάλειας κ.ά. Το υπουργικό συμβούλιο θα αποτελείται από επτά Ελληνοκύπριους και τρεις Τουρκοκύπριους. Στην ενιαία Βουλή, το 70% των εδρών θα το έχουν οι Ελληνοκύπριοι και το 30% οι Τουρκοκύπριοι. οι δύο κοινότητες θα ψηφίζουν χωριστά. Επίσης θα υπάρχουν δύο άλλες Βουλές, μία ελληνοκυπριακή και μία τουρκοκυπριακή, που θα παίρνουν αποφάσεις για θρησκευτικά και εκπαιδευτικά θέματα. Οι μεγαλύτεροι δήμοι του νησιού θα διχοτομηθούν. Ο στρατός του νησιού θα αποτελείται από 2.000 άνδρες, το 60% των οποίων θα είναι Ελληνοκύπριοι και το 40% Τουρκοκύπριοι. Επίσης, θα υπάρχει τριμερές στρατηγείο Ελλάδας, Τουρκίας και Κύπρου, ελληνική στρατιωτική δύναμη 950 ανδρών και τουρκική 650 ανδρών. Τέλος, η Μ. Βρετανία θα διατηρήσει τις βάσεις της σε πολλές περιοχές του νησιού. Φυσικά υπάρχει και η μυστική συμφωνία για είσοδο της Κύπρου στο ΝΑΤΟ και εγκατάσταση ΝΑΤΟϊκών βάσεων στο νησί καθώς και για την απαγόρευση της δράσης του κομμουνιστικού κόμματος. Με βάση τις συμφωνίες αυτές η Μ. Βρετανία αναγνωρίζει την… ανεξαρτησία της Κύπρου, παραχωρώντας στην τουρκική μειονότητα πολλές εξουσίες. Το 1960 στις 16 Αυγούστου γίνεται η επίσημη ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τυπικά λήγει η βρετανική κυριαρχία και ιδρύεται το ανεξάρτητο κυπριακό κράτος. Ο τελευταίος βρετανός κυβερνήτης του νησιού, Σερ Χιου Φουτ, αναχωρεί από τη νησί. Ουσιαστικά όμως η Κύπρος τίθεται υπό την κηδεμονία της Ελλάδας, της Τουρκίας και βασικά της Αγγλίας και ταυτόχρονα μπαίνουν οι βάσεις για τη μετέπειτα διχοτόμηση του νησιού.
Τα αποτελέσματα των συμφωνιών
Πολύ σύντομα η Αγγλία άρχισε να καλλιεργεί πολιτική προστριβών μεταξύ Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων. Ο τουρκοκύπριος αντιπρόεδρος σε βασικά ζητήματα έθετε βέτο, δημιουργώντας νέα αδιέξοδα. Το Δεκέμβρη του 1963 όμως ξεσπούν νέες εκτεταμένες συγκρούσεις μεταξύ Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων και η Τουρκία απειλεί με αεροπορική εισβολή.
Το σχέδιο Ατσεσον
Στις 24 Ιούνη του 1964 γίνεται μια αποτυχημένη συνάντηση του πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζόνσον, για το Κυπριακό. Οι Αμερικάνοι, θέλοντας να μετατρέψουν την Κύπρο σε αβύθιστο αεροπλανοφόρο για τα ιμπεριαλιστικά τους σχέδια σε Μέση Ανατολή και Ασία, σχεδιάζουν τη διχοτόμηση του νησιού και τη διπλή ένωση με Ελλάδα και Τουρκία. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Ντιν Ατσεσον αναλαμβάνει τη διαμόρφωση σχεδίου για τη λύση του Κυπριακού μέσω ΟΗΕ και κυβερνήσεων Ελλάδας και Τουρκίας. Η ελληνική κυβέρνηση αρχίζει μυστικές διαβουλεύσεις με τον Ατσεσον. Ο Ατσεσον προτείνει δύο σχέδια. Το πρώτο είναι να παραχωρηθεί στην Τουρκία η χερσόνησος της Καρπασίας και να γίνει στρατιωτική βάση. Το υπόλοιπο νησί θα ενωνόταν με την Ελλάδα. Επίσης προέβλεπε αυτόνομα καντόνια για τις τουρκοκυπριακές περιοχές. Το δεύτερο προέβλεπε περίπου τα ίδια, παραχωρώντας όμως στην Τουρκία μικρότερες εκτάσεις. Το πρώτο σχέδιο το απέρριψε ο Μακάριος αλλά το δέχτηκε η τουρκοκυπριακή πλευρά. Το δεύτερο απορρίφθηκε κι απ' τους δύο. Ολα τα σχέδια παραμένουν μυστικά μέχρι που αποκαλύπτεται στον Τύπο στις 14 Αυγούστου το περίφημο "σχέδιο Ατσεσον" για διχοτόμηση. Μπροστά στις αντιδράσεις του ελληνικού και του κυπριακού λαού, οι Αμερικάνοι και η ελληνική κυβέρνηση αναγκάζονται να αναδιπλωθούν και αναβάλλουν τα σχέδιά τους.
Κυπριακό και χούντα
Οι μικροσυμπλοκές συνεχίστηκαν και τα επόμενα χρόνια, εν μέσω διεθνών διαβουλεύσεων. Στις 9 Σεπτέμβρη του 1967 ο πρωθυπουργός της χούντας Κ. Κόλλιας συναντιέται στον Εβρο με τον τούρκο πρωθυπουργό Ντεμιρέλ. Οι συνομιλίες καταλήγουν σε φιάσκο. Στις 14 Νοέμβρη του ίδιου χρόνου ελληνοκύπριοι αστυνομικοί, με επικεφαλής το Γρίβα, μπαίνουν στον Αγιο Θεόδωρο, ένα υπό τουρκοκυπριακό έλεγχο χωριό στην Κύπρο. Την επομένη, γίνονται συγκρούσεις και ανταλλαγές πυρών μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων με συμμετοχή τεθωρακισμένων και πυροβολικού. Την ίδια μέρα ο Γρίβας, σύμφωνα με σχέδιο της ίδια της χούντας των Αθηνών, καταλαμβάνει και το χωριό Κοφινού. Τα γεγονότα ήταν πολύ σοβαρά και προκάλεσαν πολιτική κρίση. Στις 16 Νοέμβρη η κρίση κορυφώνεται. Η Τουρκία ζητεί την παρέμβαση του ΟΗΕ και την αποχώρηση των ελληνοκυπριακών στρατευμάτων. Σε άλλη περίπτωση θα επενέβαινε με στρατό στο νησί. Το πρωί της 16ης Νοέμβρη οι ελληνικές δυνάμεις αποσύρονται από τα χωριά που είχαν καταλάβει. Στην Τουρκία πραγματοποιούνται διαδηλώσεις ενάντια στην Ελλάδα. Στις 17 Νοέμβρη η Τουρκική Εθνοσυνέλευση ανοίγει το δρόμο για επιχειρήσεις του τουρκικού στρατού και εκτός των εδαφών της Τουρκίας. Οι Τούρκοι σχεδόν αμέσως προχωρούν σε μαζικές παραβιάσεις του κυπριακού θαλάσσιου και εναέριου χώρου. Η Ελλάδα και η Τουρκία βρίσκονται στα πρόθυρα πολέμου. Ο υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Σάιρους Βανς επισκέπτεται στις 24 του Νοέμβρη την Αγκυρα και την επομένη την Αθήνα για συνομιλίες. Στις 27 του Νοέμβρη ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ ανακοινώνει ότι η Ελλάδα και η Τουρκία αποδέχονται το σχέδιο Βανς. Στις αρχές Δεκέμβρη η χούντα αποσύρει τα ελληνικά στρατεύματα απ' το νησί.
Στις 7 Μάρτη του 1970 πραγματοποιείται αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας κατά του προέδρου της Κύπρου, Μακαρίου, από τη συνωμοτική οργάνωση "Εθνικό Μέτωπο" που, όπως αποδείχτηκε, πίσω της βρισκόταν η χούντα των Αθηνών. Στα μέσα του 1971 αρχίζει τη δράση της η οργάνωση ΕΟΚΑ (Β'), με αρχηγό το Γρίβα. Αποτελούνταν από στελέχη του "Εθνικού Μετώπου", υποκινούνταν πλέον από ξένα συμφέροντα και στηριζόταν από τη χούντα. Από την προβοκατόρικη δράση της θα αναφέρουμε την απόπειρα πραξικοπήματος ("σχέδιο Απόλλων") και τη νέα δολοφονική απόπειρα κατά του Μακάριου στις 7 Οκτώβρη του 1973. Το Γενάρη του 1974, μετά το θάνατο του Γρίβα, την ηγεσία της ΕΟΚΑ Β' θα αναλάβει ουσιαστικά ο νέος δικτάτορας της Ελλάδας, Δημήτρης Ιωαννίδης. Στις 25 Απρίλη του ίδιου χρόνου η κυπριακή κυβέρνηση κηρύσσει την ΕΟΚΑ Β' παράνομη.
Στις 2 Ιούλη ο Μακάριος, θέλοντας να απαλλαγεί από τους συνωμότες, ζητεί την αποχώρηση των ελλήνων αξιωματικών από την Κύπρο. Η απάντηση του Ιωαννίδη ήταν άμεση. Στις 15 Ιούλη του 1974 η χούντα μεθοδεύει πραξικόπημα στην Κύπρο κατά του Μακαρίου, με τις προτροπές των Αμερικάνων. Οι πραξικοπηματίες πυρπολούν το προεδρικό μέγαρο, επιτίθενται στην αρχιεπισκοπή και τοποθετούν στην προεδρία το Νίκο Σαμψών. Η Τουρκία στις 20 Ιούλη επεμβαίνει στρατιωτικά και καταλαμβάνει το βόρειο 1/3 του νησιού. 250.000 Κύπριοι εγκαταλείπουν τα σπίτια τους και ζουν σε καταυλισμούς.
"Αττίλας 2"
Στις 24 Ιούλη ο Κ. Καραμανλής επιστρέφει στην Ελλάδα από τη Γαλλία και σχηματίζει κυβέρνηση "εθνικής ενότητας". Η χούντα είναι πλέον παρελθόν. Το πρωί της 14ης Αυγούστου ολοκληρώνονται στη Γενεύη οι τριμερείς διαπραγματεύσεις (Ελλάδας, Τουρκίας, Βρετανίας) για την Κύπρο μετά την τούρκικη στρατιωτική εισβολή, που καταλήγουν σε αποτυχία. Σχεδόν ταυτόχρονα ξεκινάει ο "Αττίλας 2". Τουρκικά αεροσκάφη βομβαρδίζουν τη Λευκωσία, την Αμμόχωστο και άλλα μέρη στην Κύπρο. Η ελληνική αντίδραση είναι μόνο διπλωματική, αφού το πολεμικό συμβούλιο υπό τον Κ. Καραμανλή διαπιστώνει την αδυναμία της Ελλάδας να επέμβει στρατιωτικά. Ο Καραμανλής ανακοινώνει την αποχώρηση της Ελλάδας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. Ηταν μια κίνηση τακτικής, αφού υπήρχε μεγάλη λαϊκή αντίδραση για το αμερικανόπνευστο πραξικόπημα στην Κύπρο, την ανατροπή του Μακάριου από τη χούντα, την ακολουθούμενη τουρκική εισβολή και τη διχοτόμηση του νησιού με τις ευλογίες των ΝΑΤΟϊκών.
Στις 15 του Αυγούστου, τα τουρκικά στρατεύματα μπαίνουν στην Αμμόχωστο, αφού δεν υπήρχε πλέον καμιά αντίσταση. Στις 16 του Αυγούστου οι Τούρκοι καταλαμβάνουν τη Μόρφου και η κυπριακή κυβέρνηση Κληρίδη μεταφέρεται στη Λεμεσό, λόγω της επαπειλούμενης κατάληψης της Λευκωσίας. Την ίδια μέρα το απόγευμα οι Τούρκοι σταματούν τις στρατιωτικές ενέργειες. Περίπου του 36% του κυπριακού εδάφους έχει καταληφθεί. 2.000 Ελληνες και Ελληνοκύπριοι σκοτώθηκαν, περισσότεροι από 1.600 ήταν οι αγνοούμενοι και 200.000 περίπου ήταν οι πρόσφυγες.
Από τότε το Κυπριακό βρίσκεται σε μια διαρκή συζήτηση και με την πολιτική των Αγγλων και των Αμερικάνων παγιώθηκε μια κατάσταση διχοτόμησης του νησιού και αναβάθμισης του ρόλου των ιμπεριαλιστών. Το αποκορύφωμα ήταν η ανακήρυξη του "Τουρκικού Ομόσπονδου Κράτους της Κύπρου" στις υπό τουρκική κατοχή περιοχές, το Φλεβάρη του 1975, και η ανακήρυξη της "Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου", από τον Ραούφ Ντενκτάς, στις 15 Νοέμβρη του 1983.
Το σχέδιο Ανάν
Ισως το σχέδιο Ανάν να ήταν η μοναδική περίπτωση που ένα σχέδιο κατασκευασμένο από τους ιμπεριαλιστές ανέφερε με τόση ειλικρίνεια τις πραγματικές τους βλέψεις (εξαιρείται το μυστικό σχέδιο Ατσεσον). Δεν προέβλεπε κανενός είδους "ομοσπονδία", αλλά τη θεσμοθέτηση δύο κρατικών οντοτήτων, με τελική κατάληξη τη διχοτόμηση. Μιλούσε για το "κοινό κράτος" της Κύπρου που θα αποτελούνταν από δύο "συστατικά κράτη", με δικά τους συντάγματα και με σημαντικές αρμοδιότητες που θα έφταναν μέχρι την πλήρη αυτοδιοίκηση αλλά και μέχρι τη λήψη αποφάσεων για διεθνή ζητήματα.
Οσον αφορά το κοινό κράτος, η διαδικασία λήψης αποφάσεων θα ήταν πολύπλοκη. Το Κοινοβούλιο του "κοινού κράτους" θα αποτελούνταν από δύο Σώματα, τη Γερουσία και τη Βουλή των Αντιπροσώπων, και θα ασκεί τη νομοθετική εξουσία. Η Γερουσία θα αποτελούνταν από ισάριθμα μέλη Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, ενώ η Βουλή των Αντιπροσώπων, ανάλογα με τον πληθυσμό. Οι αποφάσεις του Κοινοβουλίου θα απαιτούσαν τη σύμφωνη γνώμη και των δύο Σωμάτων με απλή πλειοψηφία, που θα συμπεριλαμβάνονταν το ένα τέταρτο των γερουσιαστών που ψηφίζουν από κάθε "συστατικό κράτος". Για ειδικά θέματα θα απαιτούνταν ειδική πλειοψηφία δύο πέμπτων του συνολικού αριθμού των γερουσιαστών από κάθε "συστατικό κράτος".
Το Προεδρικό Συμβούλιο θα ασκούσε την εκτελεστική εξουσία. Η σύνθεσή του θα ήταν αναλογική με τον πληθυσμό των δύο "συστατικών κρατών" και θα αποτελούνταν από έξι μέλη που θα εκλέγονταν από μία λίστα με ειδική πλειοψηφία στη Γερουσία και θα εγκρίνονταν με απλή πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων.
Πάντως σε κρίσιμα ζητήματα στα οποία θα υπήρχαν διαφωνίες προβλεπόταν η ύπαρξη του Ανώτατου Δικαστηρίου (κάτι σαν υπερκυβέρνηση), ένα όργανο που θα αποτελούνταν από 9 μέλη (3 Ελληνοκύπριους, 3 Τουρκοκύπριους και 3 μη Κύπριους). Είναι φανερό πως οι 3 μη Κύπριοι θα μπορούσαν ανάλογα με τα συμφέροντά τους να συμφωνούν είτε με τους μεν είτε με τους δε και να έχουν στην ουσία τη δυνατότητα απόφασης, αν και 3 στους 9 είναι τυπικά μειοψηφία. Επέστρεφε δηλαδή από την πίσω πόρτα η κακόφημη "κηδεμονία" των συμφωνιών του 1960.
Αξια προσοχής ήταν η παράγραφος για την "αποστρατικοποίηση" του νησιού, που ανέφερε ότι η Κύπρος δεν θα έθετε το έδαφός της στη διάθεση των διεθνών στρατιωτικών επιχειρήσεων εκτός και αν θα υπήρχε συγκατάθεση της Ελλάδας και της Τουρκίας. Ετσι, με τους γνωστούς εκβιασμούς των Αμερικάνων σε Τουρκία και Ελλάδα και με τον κυπριακό λαό στο περιθώριο, η Κύπρος θα κατέληγε σε ΝΑΤΟϊκή βάση για τα πολεμικά σχέδια των Αμερικάνων σε Μ. Ανατολή και Ασία. Ακόμα, αφού θα παρέμεναν σε ισχύ οι διατάξεις του 1960 για τις εγγυήτριες δυνάμεις, οποιοσδήποτε λόγος για αποστρατικοποίηση είναι άνευ περιεχομένου.
Επίσης θα υπήρχε "ειρηνευτική" δύναμη του ΟΗΕ που θα επιτηρούσε την εφαρμογή αυτής της συμφωνίας καθώς και μια Επιτροπή Επιτήρησης που θα αποτελούνταν από τις εγγυήτριες δυνάμεις, το "κοινό κράτος" και τα "συστατικά κράτη", υπό την προεδρία των Ηνωμένων Εθνών.
Στο σχέδιο τονιζόταν ρητά ότι οι Συνθήκες Ιδρυσης, Εγγυήσεων και Συμμαχίας του 1960 θα παρέμεναν σε ισχύ. Δηλαδή το απαράδεκτο καθεστώς των εγγυητριών δυνάμεων διατηρούνταν. Τόση ανεξαρτησία δηλαδή!
Για το ζήτημα των προσφύγων το σχέδιο προέβλεπε την επιστροφή τους, σταδιακά, σε… 20 χρόνια!! Η λύση στο δύσκολο θέμα των περιουσιών μετατίθονταν για… αργότερα.
Είναι ολοφάνερο ότι, ερήμην των λαών, οι ιμπεριαλιστές (όπως στις συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου, όπως με το σχέδιο Ανάν και τώρα με την έναρξη των συνομιλιών με το "Κοινό Ανακοινωθέν") εκπονούν σχέδια προς όφελός τους και πάντοτε βάζουν ασφαλιστικές δικλείδες για να κατοχυρώσουν την κυριαρχία τους.
Η Κύπρος πέρυσι με την παρέμβαση των δυτικοευρωπαίων ιμπεριαλιστών, ιδιαίτερα των Γερμανών, μέσα σ΄ ένα Σαββατοκύριακο βυθίστηκε στο οικονομικό χάος κι αφού επί χρόνια οι αναλύσεις για τα μυθικά πλούτη που θα έφερνε το φυσικό αέριο από τα “οικόπεδά” της έδιναν και έπαιρναν.
Οι καταιγιστικές εξελίξεις στην Κύπρο αποδεικνύουν με δραματικό τρόπο ότι όταν και όπου εμπλέκονται οι ιμπεριαλιστές, την πληρώνουν οι μικρές χώρες και οι λαοί τους. Κι αυτό γίνεται πιο βίαια σε περίοδο κρίσης.
Ήρθε και η σειρά του κυπριακού λαού να γευτεί τους πραγματικούς καρπούς της κρίσης και της επίθεσης του συστήματος που ρημάζει και καταστρέφει εξαρτημένες χώρες, πλούτο και εργαζόμενους σε παγκόσμια κλίμακα
Οι αυταπάτες και οι πανηγυρισμοί για την “πολυδιάστατη” πολιτική Χριστόφια που δήθεν θα κατάφερνε τη συνεργασία ΗΠΑ, Ισραήλ, ΕΕ αλλά και Ρωσίας γύρω από την Κύπρο με όχημα την εξόρυξη-αξιοποίηση των κοιτασμάτων της κυπριακής ΑΟΖ αποδείχτηκαν απάτες!
Έτσι η σκυτάλη πέρασε στον Αναστασιάδη, ξεκάθαρου υποστηρικτή του σχεδίου Ανάν και εκφραστή των ιμπεριαλιστών στο νησί.
Οι Αμερικάνοι ιμπεριαλιστές επέστρεψαν εκδικητικά μετά το συντριπτικό «όχι» του κυπριακού λαού στο σχέδιο Ανάν για διχοτόμηση και μετατροπή του νησιού σε ιμπεριαλιστική βάση εξορμήσεων. Μπαίνουν σφήνα στις βλέψεις των δυτικοευρωπαίων ιμπεριαλιστών.
Στην Κύπρο το εκρηκτικό μείγμα της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης συναντήθηκε και συναντιέται με τις κινήσεις στη σκακιέρα της αναδιάταξης θέσεων και σφαιρών επιρροής των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων.
Η κρίση του παγκόσμιου ιμπεριαλιστικού συστήματος οξύνει τους ανταγωνισμούς που αυτοί με τη σειρά τους τροφοδοτούν την κρίση, σε ένα φαύλο κύκλο που τι μας έχει δώσει την τελευταία περίοδο στην ευρύτερη περιοχή; σοβαρές λαϊκές αντιδράσεις αλλά και την περίπτωση της επέμβασης στη Λιβύη και τη συνεχιζόμενη σφαγή στη Συρία. Δεν είσαι απλά μάντης κακών αν ισχυριστείς ότι με τον εκνευρισμό που επικρατεί στις τάξεις των ιμπεριαλιστών εγκυμονούνται σοβαρότατοι κίνδυνοι για ολόκληρη την εύφλεκτη περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσογείου.
Δεν υπάρχει άλλη λύση για την Κύπρο και το λαό της, όπως και για τον Ελληνικό και Τούρκικο λαό πέρα από την πάλη κατά των ιμπεριαλιστών για ανεξαρτησία, έξω από τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς ΝΑΤΟ και ΕΕ, να διωχτούν οι ξένες βάσεις απ' όπου κι αν προέρχονται, όπου κι αν βρίσκονται.
Που θα βροντοφωνάξουν: ΚΥΠΡΟΣ ΕΝΙΑΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ. Που θα σηκώσουν ψηλά το κεφάλι και θα κοιτάξουν μπροστά, με εμπιστοσύνη στη δύναμη του λαού, που δεν θα αποδέχονται τετελεσμένα και κόντρα στον ψευτορεαλισμό θα συνεχίσουν να πιστεύουν στη φιλία των λαών, στα ιδανικά της ανεξαρτησίας, στην προοπτική ΝΑ ΦΥΓΟΥΝ ΟΛΟΙ ΟΙ ΣΤΡΑΤΟΙ ΑΠ' ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ.
Είναι καιρός να ξανακουστεί δυνατά το σύνθημα: ΕΛΛΑΔΑ ΚΥΠΡΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΙΑ ΕΜΠΡΟΣ ΓΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ.
20 σχόλια:
Πολύ καλή η ιστορική ανασκόπηση όμως είναι αναγκαίο να τονιστεί η ύπουλη δράση του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού από τα χρόνια της αρχικής ΕΟΚΑ όταν έβαλε σφήνα το πρωτοπαλίκαρο-πράκτορα του Γρίβα ανάμεσα στους κύπριους αγωνιστές. Oι Αμερικάνοι ιμπεριαλιστές τότε έπαιζαν το "αντιαποικιακό" χαρτί προκειμένου να εκτοπίσουν τους Βρετανούς. Στην Ανατολική Μεσόγειο την ίδια περίοδο είχαν συντονιστεί με τον Νάσερ και τους Σοβιετικούς στο ζήτημα της διώρυγας του Σουέζ. Βέβαια συν τω χρόνω εδραιώνοντας την κυριαρχία τους και ειδικά μέσω του σιωνστικού μαντρόσκυλου ενέταξαν την αγγλική στρατιωτική παρουσία στα νατοϊκά δηλαδή αμερικάνικα κατά βάση σχέδια. Η υπονομευτική δράση του Γρίβα για την ακύρωση οποιασδήποτε ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής προσέγγισης πραγματοποιήθηκε από κρυφές ή φανερές προβοκάτσιες εξόντωσης των τουρκοκυπριακών "θυλάκων". Με ιδιαίτερη έμφαση στην διάλυση της δράσης του κομμουνιστικού ΑΚΕΛ που τότε ακόμα είχε επαναστατικό χαρακτήρα (διπλές εκτελέσεις τουρκοκυπρίων και ελληνοκυπρίων στελεχών του) αλλά και στην τελική του συμμόρφωση (η "στροφή" του `56 υιοθετήθηκε από το ΑΚΕΛ πριν από άλλα κόμματα). Εδώ αξιοποιήθηκε η πλούσια εμπειρία των Βρετανών όπως λίγο αργότερα στο Λίβανο το ίδιο μοντέλο διαχωρισμού προωθήθηκε με την συμμετοχή των Γάλλων ιμπεριαλιστών ,των σιωνιστών και των αντιδραστικών αραβικών καθεστώτων. Όλα αυτά πρέπει να τα τονίζουμε ,τις σφαγές κλπ που έγιναν πριν ακόμα από την περίπτωση της Κοφινούς στη διάρκεια της δικτατορίας, από τους ελληνοκύπριους φασίστες και όργανα των ιμπεριαλιστών . Η ιστορική εμπειρία δεν ακυρώνει σε τίποτε τη ηρωική θυσία των αντικατοχικών αγωνιστών δείχνει όμως ότι η τίμια αντικατοχική και εθνικοαπελευθερωτική διάθεση δεν φτάνει αν δεν ενισχύεται από έναν συνολικότερο αντιϊμπεριαλισμό και αν δεν έχει πολιτική κατεύθυνση διαφορετική από αυτή των αστικών μερίδων (όπως ο Μακάριος που διαπραγματεύονταν το ρόλο του με τους ιμπεριαλιστές ). Ούτε φυσικά ακυρώνει το ιστορικό γεγονός πως η αντιαποικιοκρατική εξέγερση σε Ελλάδα και Κύπρο έγινε με προμετωπίδα το αίτημα της ένωσης.
Έχει μεγάλη σημασία τόσο για το ίδιο το Κυπριακό όσο και για τη συζήτηση εντός των χώρων που έχει ανοίξει με βάση ακριβώς τα ερεθίσματα που δίνουν οι πολιτικές συνεργασίες. Και αυτή είναι άλλη μια από τις θετικές τους παρενέργειες αυτών των τελευταίων...
Το σχόλιο υπογράφεται από ΔΜ
Εν τάχει και σχηματικά. Ο επαναστατικός χαρακτήρας του ΑΚΕΛ έπαψε να υφίσταται ήδη από τη δεκαετία του '40 (διάλυση ΚΚΚ, νόμιμη δράση και μόνο, κτλ).
Τουρκοκύπριοι, στελέχη του ΑΚΕΛ, δεν εκτελούνται πέραν του Καβάζογλου (1965) γιατί πολύ απλά το ΑΚΕΛ έχασε το σύνολο των Τ/Κ μελών του στα τέλη του '40 με την γραμμή για Ένωση (2-3 απέμειναν μετά από αυτό).
Εδώ να πω πως όποιος τα ρίχνει στον Ζαχαριάδη που εμπνεύστηκε την "ευφάνταστη" αυτή γραμμή το '48, πολύ απλά κλείνει τα μάτια στο γεγονός πως η Κ.Ε. του ΑΚΕΛ υϊοθέτησε τη θέση αυτή με απολύτως δική της ευθύνη, ο Ζαχαριάδης απλά είπε την γνώμη του μιας και του τη ζήτησαν και την οποία δεν επιθυμώ να χαρακτηρίσω.
Η δράση αυτή του Γρίβα που αναφέρεις (εκκαθαρίσεις θυλάκων κτλ) λαμβάνει χώρα την περίοδο '63-'64. Βεβαίως το γεγονός είναι πως ο Γρίβας υπήρξε ένας εθνικιστής αντικομμουνιστής, χαρακτηριστικά που χρωμάτισαν την δράση του καθόλη τη διάρκεια της ζωής του.
Για το αν ο Γρίβας τοποθετήθηκε από τους Αμερικάνους δεν ξέρω. Οι Αμερικάνοι φαίνεται να μπαίνουν στο παιχνίδι τη δεκαετία του '60 χωρίς αυτό να σημαίνει πως απορρίπτω την εκδοχή που παρουσιάζεται εδώ. Αυτό που ξέρω είναι πως η ΕΟΚΑ χαρακτηριζόταν από τον αντικομμουνισμό της και εξέφραζε τα συμφέροντα της ελληνοκυπριακής ελίτ και μόνο. Μιας ελίτ που όσο περνάει ο καιρός επιθυμεί να συμμαχήσει και με το διάβολο για να επιπλεύσει. Μεταποικιακά βέβαια ενισχυμένος φαίνεται να είναι (και) ο ρόλος της ΕΣΣΔ είτε άμεσα (αγορά στρατιωτικού εξοπλισμού από ανατολικό μπλοκ), είτε έμμεσα (αδέσμευτοι) αλλά και μετά την εισβολή (πρόταση για διζωνική-δικοινοτική ομοσπονδία και αντίστοιχα ψηφίσματα στον ΟΗΕ)
Δεν αποτελεί μοναδικό παράδειγμα, κατά τη διαδικασία της απο-αποικιοποίησης βλέπουμε τέτοια παραδείγματα και σε άλλες πρώην αποικίες και το γεγονός πως η αριστερά που μέχρι τότε ήταν ο μόνος οργανωμένος πολιτικός φορέας με λαϊκή βάση έμεινε στην γωνία αποτελεί δική της ευθύνη και αποτελεί ένδειξη της απώλειας του επαναστατικού χαρακτήρα που λέγαμε πιο πάνω. Η απουσία αυτή της αριστεράς σημαδεύει τις (αρνητικές) εξελίξεις που επακολούθησαν στο Κυπριακό. Και η απουσία επαναστατικής αριστεράς και σήμερα καθιστά τις εξελίξεις ακόμη πιο επικίνδυνες.
Χ. Μ.
κάποιες σκέψεις για μια νομίζω ατυχή φραστική αναφορά στο κείμενο και σε κάτι που λέει ο σ ΧΜ
εγώ δεν πιστεύω ότι η ΕΟΚΑ έκανε εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα.
μέλη της ήταν αγωνιστές και έδωσαν την ζωή τους αλλά ο εθνικοπελευθερωτικός αγώνας έχει άλλες απαιτήσεις,με πρώτη μια γραμμή, με κάποιον τρόπο εθνικής ενότητας.ακόμα και υπό δεξιό αστικό έλεγχο.
η ΕΟΚΑ πάλι έκανε το ακριβώς αντίθετο, ταυτόχρονα με την TMT. Σκοπός και αποτέλεσμα ήταν να κλείσει ο δρόμος της αντιιμπεριαλιστικής επανάστασης στην Κύπρο.
πάρα πολλά έχουν λεχθεί για το ποιος θα έπρεπε να είναι ο στόχος του αντιαποικιακού αγώνα, και εδώ πολύ μεγάλα κομμάτια της αριστεράς έχουν πατήσει μπανανόφλουδα.
η δεξιά δεν ήταν με την ένωση, η δεξιά έλεγε ένωση.Μια νικηφόρα εξέγερση στην Κύπρο για την ένωση, με ηγεμονία της αριστεράς και του εργατικού κινήματος θα αποσταθεροποιούσε την μετεμφυλιακή Ελλάδα της πολύ γρήγορα ισχυρής μετεμφυλιακής αριστεράς.
η δεξιά ένωση απλά δεν ήταν εφικτή, ήταν για να λέγεται, για να διαστρέφει τον αγώνα.Αυτός είναι ο λόγος που οι Άγγλοι μόλις αρχίζει η ΕΟΚΑ , βγάζουν εκτός νόμου το κατηγορούμενο ως ανθενωτικό από την δεξιά ΑΚΕΛ.
αν το ΑΚΕΛ έχασε μέλη ΤΚ με την γραμμή για ένωση δεν σημαίνει ότι μπορούσε να απέχει από μια τόσο βαθιά λαϊκή γνήσια έκφραση αυτοδιάθεσης.
το ότι δεν κατάφερε να βάλλει το θέμα ποια Κύπρος να ενωθεί πως με ποια Ελλάδα είναι άλλο θέμα, που δεν σημαίνει ότι μπορούσε να χαράξει γραμμή για λαϊκή ανεξάρτητη Κύπρο.
θα έχανε και τους ελληνοκύπριους.
ένας αντίλογος θα έλεγε με μια ευκολία, μα γιατί όχι ένωση με την Τουρκία τότε, για να αποδείξει το παράλογο της υποστήριξης της ένωσης από την αριστερά.
δεν θα είναι σωστό όμως, οι ελληνοκυπριακές ελίτ έθεσαν και με τεράστια λαϊκή υποστήριξη τέτοιο θέμα γιατί ήταν πιο συγκροτημένες με όρους κρατικής συγκρότησης, συσσώρευσης κεφαλαίου κλπ.
είναι σαφές πως όταν μιλάμε για ΑΚΕΛ-Ένωση δεν μιλάμε ή ήταν στοίχημα να μην μιλάμε για μια στατική Κύπρο και Ελλάδα. Και η Τουρκία θα αποσταθεροποιούνταν και το ΝΑΤΟ ολόκληρο.
μην ξεχνάμε ότι υπήρχε ΣΕ ( και η μετά το 56) γενικός αντιαποικιακός αναβρασμός κλπ.
" κάποιος σύντροφος "
Για τους Τουρκοκύπριους αριστερούς ο ΧΜ έχει δίκιο τα ξέρει και καλύτερα. Όμως κινήσεις ενωτικού (τούρκων και ελλήνων κυπρίων) υπήρξανε με σκοπό να ξεπεραστεί η ιμπεριαλιστική χωριστική παρέμβαση. Η δολοφονία του Τουρκοκύπριου έγινε -αν θυμάμαι καλά- ταυρόχρονα με τη δολοφονία ελληνοκύπριου- δεν θυμάμαι το όνομα του-τους οποίους βρήκαν δολοφονημένους μέσα σε ένα αυτοκίνητο.
Όσο για τον επαναστατικό χαρακτήρα του ΑΚΕΛ γράφτηκε με βάση το ορόσημο του `56. Η μετονομασία σε ΑΚΕΛ και η συνεργασία με κομμάτια της αστικής τάξης -της όποιας είχε διαμορφωθεί υπό καθεστώς κατοχής πολύ πιθανόν να έχει τις ρίζες της εκεί. Πάντως ήταν ιδιαίτερα δύσκολες και ιδιόμορφες συνθήκες για την οποιαδήποτε ηγεσία .Το σύνθημα της ενιαίας Κύπρου που επικράτησε μετά την πτώση της χούντας δεν μπορούσε κανένα αριστερό κίνημα στο νησί να του δώσει πραγματική υπόσταση αν δεν το συνέδεε με το μεγάλο ζητούμενο δηλαδή με ένα αντιιμπεριαλιστικό επαναστατικό κίνημα και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου. Αυτό που εξακολουθεί να είναι το μεγάλο ζητούμενο και στις μέρες μας.
Kατά τα άλλα η δική μου παρέμβαση είχε να κάνει με την επισήμανση του ρόλου του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού σε σχέση πάντα και με την σημερινή του παρουσία στις εξελίξεις. Αλλά και με τον τονισμό του αιματοβαμμένου ρόλου των Ελλήνων και Κυπρίων φασιστών που κατά τη γνώμη μου έπρεπε να τονιστεί. Ειδικά σε καιρούς που η... κριτική παραμονεύει. ΔΜ
Μισιαούλης και Καβάζογλου (μέλη του ΑΚΕΛ). Το ορόσημο της κοινής ταξικής πάλης ήταν η μεγάλη απεργία των μεταλλορύχων του '48. Μετά από αυτό ο Παντελής Βαρνάβα βασικό στέλεχος του ΑΚΕΛ και εκ των ηγετών των μεταλλορύχων περιγράφει με γλαφυρό τρόπο το πως με την γραμμή της Ένωσης τα ερείσματα του ΑΚΕΛ στην τουρκοκυπριακή εργατική τάξη κλονίστηκαν. Ο Καβάζογλου έμεινε στην Κύπρο και πάλεψε παρά τις απειλές της ΤΜΤ που εν τέλει πραγματοποιήθηκαν, ένα άλλο στέλεχος Τ/Κ ζούσε στη Σόφια και το ΑΚΕΛ πίεζε τον Καβάζογλου να φύγει κι εκείνος για να σωθεί. Ο Καβάζογλου όμως ήταν επαναστάτης και προτίμησε να παλέψει για τα πιστεύω παρά να φύγει νύχτα, και το πλήρωσε με τη ζωή του. Η ΕΟΚΑ εκτελούσε ελληνοκύπριους αριστερούς, η ΤΜΤ τουρκοκύπριους, γνωστή ιστορία. Και τα λίγα μέλη του ΑΚΕΛ που εντάχθηκαν στην ΕΟΚΑ ποτέ δεν τιμήθηκαν από τους εθνικιστές αντικομμουνιστές "συμπολεμιστές τους".
"Όσο για τον επαναστατικό χαρακτήρα του ΑΚΕΛ γράφτηκε με βάση το ορόσημο του `56. Η μετονομασία σε ΑΚΕΛ και η συνεργασία με κομμάτια της αστικής τάξης -της όποιας είχε διαμορφωθεί υπό καθεστώς κατοχής πολύ πιθανόν να έχει τις ρίζες της εκεί."
έτσι είναι σύντροφε, το κυπριακό κομμουνιστικό και εργατικό κίνημα έχει μεγαλύτερη συσχέτιση με το εγγλέζικο, όπου επίσης η στροφή έγινε μάλλον αρκετά νωρίτερα, παρά με το ελληνικό ή το τουρκικό, κάτι διόλου παράδοξο γιατί συναντιέται και σε άλλες αποικίες. Το ΑΚΕΛ ήταν μια ΕΔΑ χωρίς ΚΚΕ όπως την ονειρεύτηκαν οι πιο δεξιές τάσεις του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος και μάλιστα 10+ χρόνια νωρίτερα.
Στα υπόλοιπα σημεία που θίγεις σύντροφε ΔΜ συμφωνώ, απλά να μην ξεχνάμε τον ρόλο του αγγλικού ιμπεριαλισμού που ποτέ δεν έφυγε από το νησί, και που στήριζε μέσω τουρισμού την οικονομία του νησιού μέχρι πρόσφατα με ότι αυτό συνεπάγεται ως σχέση εξάρτησης, δεν συζητάω καν το θέμα των Βάσεων. Για να το πω σχηματικά, δεν έχασαν την Κύπρο όπως έχασαν την Ελλάδα. Οι ΗΠΑ παρεμβαίνουν συνήθως μέσω τρίτων (Ισραήλ αλλά και Ελλάδα-Τουρκία) και τα τελευταία χρόνια κυρίως μέσω ΟΗΕ.
"Κάποιε σύντροφε" το ΑΚΕΛ είχε γραμμή για αυτοδιάθεση και με αυτή τη γραμμή είχε την πιο μαζική λαϊκή βάση στο νησί, την ίδια που είχε κι όταν έλεγε ένωση κι όταν το ξαναγύρισε στην ανεξαρτησία/αυτοδιάθεση. Η γραμμή για ένωση άλλωστε δεν βασιζόταν σε δική του ανάλυση κι αυτό είναι το πιο προβληματικό. Βασιζόταν σε μια κουβέντα του ποδαριού με τον Ζαχαριάδη αρχικά και μετά ακολουθώντας την ελληνοκυπριακή ελίτ θεωρώντας πως έτσι δεν θα χάσει το τρένο της ιστορίας, που το έχασε ούτως ή άλλως γιατί έπαιζε εκτός έδρας.
το τελευταίο σχόλιο είναι δικό μου.
Χ. Μ.
πάλι το ίδιο κάνεις, έχεις ξεκινήσει από το ότι το ΑΚΕΛ έκανε κάποιο ολίσθημα με την ένωση και προσπαθείς να το εξηγήσεις, και με τρόπους που δεν ξέρω που τα βρίσκεις αυτά για τις κουβέντες στο όρθιο του Ζαχαριάδη.
αν δεν είχε γραμμή την ένωση μεταπολεμικά θα έχανε την λαϊκή βάση.Είναι σπουδαίο παράδειγμα του "εθνικού" σαν πεδίο ταξικής πάλης, θα μπορούσε να έχει πει "οι προλετάριοι δεν έχουνε πατρίδα" αλλά δεν θα μιλάγαμε τώρα γιατί θα είχε ξεχαστεί.
και σωστά θα την έχανε, η ένωση ήταν η συγκεκριμένη μορφή που πήρε η αυτοδιάθεση, ήταν κόμβος αντιαποικιακού αγώνα.
σε συνθήκες πλήρους απουσίας κυπριακής εθνικής συνείδησης(τότε) το ΑΚΕΛ δεν μπορούσε να μιλήσει για ανεξαρτησία όταν δεν υπήρχε αστική τάξη να την διεκδικεί, λαός να αναγνωρίζεται σε κάτι τέτοιο κλπ.Το "ζούσαν αρμονικά" δεν είναι ακριβώς εθνική συνείδηση.
το ότι ακολούθησε την κίνηση των ημιδιαμορφωμένων αστικών ελίτ είναι αλήθεια αλλά η αντιπρόταση είναι μια εργατική ουτοπία σοσιαλιστικής Κύπρου το 1950.
η κατοπινή πορεία του ημιδιχοτομημένου προτεκτοράτου ορθά έστρεψε το ΑΚΕΛ στην ανεξαρτησία.
ας μην το κατηγορήσουμε για σωβινισμό, έχει αρχίσει και η κίνηση συγκρότησης των ... αντικαπιταλιστικών ναι πάλι.
πάρα πολλά στραβά έχει σαν ένα ορθόδοξο ΚΚ, και πάρα πολύ αγώνα και θυσία, αλλά όχι με τέτοιους όρους, θέλει μελέτη και κυρίως αποχρώσεις, δεν είναι για αφορισμούς 60 χρόνια μετά.
και δεν θα είχε λαϊκή βάση με ξένη γραμμή όπως του προσάπτεις.
" κάποιος σύντροφος "
Αυτά για τις κουβέντες στο όρθιο τα παραδέχονται τα δυο στελέχη που αντάλλαξαν τις δυο κουβέντες.
"πάλι το ίδιο κάνεις, έχεις ξεκινήσει από το ότι το ΑΚΕΛ έκανε κάποιο ολίσθημα με την ένωση και προσπαθείς να το εξηγήσεις, και με τρόπους που δεν ξέρω που τα βρίσκεις αυτά για τις κουβέντες στο όρθιο του Ζαχαριάδη."
Εγώ θα έλεγα πως εσύ κάνεις το ακριβώς αντίστροφο θεωρώντας πως το ΑΚΕΛ έπραξε πολιτικά ορθά σε όλη αυτή την πορεία.
Το ΑΚΕΛ έχει γραμμή αυτοδιάθεσης ήδη από το ΚΚΚ, αλλάζει την γραμμή το '48-'49 για Ένωση και την ξαναλλάζει το 59-60 σε ανεξαρτησία γραμμή που διατηρεί μέχρι μετά. Δηλαδή οι μάζες ήθελαν μέχρι το '48 αυτοδιάθεση μετά ήθελαν ένωση και από το '60 και μετά αποδέχεται την ανεξαρτησία ; Ποιοι λόγοι επέβαλλαν την γραμμή από αυτοδιάθεση σε ένωση στα τέλη της δεκαετίας του '40 και ποια πίεση από τις μάζες;
Εάν η πίεση των μαζών ήταν τέτοια γιατί το '60 αποδέχεται την ανεξαρτησία και δεν ρίχνει το σύνθημα της συνέχισης του αγώνα κόντρα στις συμβιβασμένες ελίτ;
Εάν πάλι το ζήτημα μετά ήταν πως από ένα σημείο και μετά η Ένωση ευνοούσε διχοτομικά σχέδια όπως λες και άρα σωστά εγκατέλειψε την γραμμή της Ένωσης υπέρ της ανεξαρτησίας, γιατί συνέχισε να στηρίζει αυτή τη γραμμή και μετά τις δικοινοτικές συγκρούσεις του '63-'64 κι ενώ έχει υποτίθεται αποδεκτεί την ανεξαρτησία;
Δεν είναι αντιφατικές οι θέσεις αυτές;
Το ΑΚΕΛ επιδίωξε να αποτελέσει το κόμμα του κυπριακού λαού, η γραμμή της ένωσης το περιόρισε σε κόμμα που απευθύνεται στον ελληνοκυπριακό πληθυσμό ενώ προηγουμένως είχε ερείσματα σε όλο τον λαό. Παρένθεση, προφορικές μαρτυρίες ΑΚΕΛικών αναφέρουν (εκ των υστέρων θα μου πεις) πως η Ένωση δεν τους έκατσε ποτέ καλά, πως δεν την χώνεψαν...αλλά το κόμμα έχει πάντα δίκιο. Αυτό δε σημαίνει πως δεν ένοιωθαν 'Ελληνες λ.χ. αλλά δεν ήταν αυτό το κυρίαρχο γι αυτούς. Αυτό το λένε κυρίως όσοι είχαν εμπλακεί στο εργατικό κίνημα, και έχασαν από τη νέα γραμμή μιας και εκεί έγιναν ουσιαστικά βήματα πίσω.
Η βάση του ΑΚΕΛ συγκροτήθηκε σε ταξικά πλαίσια, δεν απέκτησε τη βάση του με βάση το εθνικό. Γι αυτό και δεν την έχασε όταν κατά την διάρκεια του "αγώνα της ΕΟΚΑ" ήταν εκτός. Αλλά αυτό είναι μια άλλη μεγάλη ιστορία, που ας την αφήσουμε για όταν λύσουμε τα ζητήματα που έχουν ήδη ανοίξει και είναι πολλά.
Χ. Μ.
Πάντως καλό είναι να γίνονται συζητήσεις σε αυτό το κλίμα.Ειδικά για δύσκολα θέματα που υπάρχει αρκετή αμφισημία και ιδιομορφία.
ΧΜ ανεξάρτητα από την πορεία του ΑΚΕΛ και την κριτική που γίνεται θα συμφωνούσα -πρώτη φορά!- με τον "κάποιο σύντροφο" ως προς το τι πρόσβαση θα είχε στις ελληνοκυπριακές μάζες το ΑΚΕΛ που πως να το κάνουμε αυτές σήκωσαν το βάρος του αντικατοχικού αγώνα. Γενικά καλά κάνουμε και κριτικάρουμε αλλά επίσης ορθό είναι να "μπαίνουμε κάπως και στα παπούτσια του άλλου" εννοώντας τα ιδιόμορφα καθήκοντα των κομμουνιστών στην Κύπρο και όχι με την απόσταση της ασφάλειας. Έχω υπόψιν μου μια τσεκουράτη κριτική πχ του ΚΚΙ (μ-λ) για τον εμφύλιο στην Ισπανία και για το ρόλο του ΚΚΙ τότε που σαφώς το αδικεί. Εξακολουθώ να υποστηρίζω πως η υιοθέτηση "ορθών" πολιτικών θέσεων από το κυπριακό κίνημα είναι μεν κατά βάση δική του εσωτερική υπόθεση αλλά με καθοριστικό παράγοντα τα κινήματα των δύο άλλων "εγγυητριών" δυνάμεων και ειδικά του ελληνικού.Και ακολουθεί τη δική του πορεία. Αυτή είναι και η ιδιομορφία του ζητήματος . Παράδειγμα η μεταπολίτευση και η υιοθέτηση της "ενιαίας ανεξάρητης Κύπρου" που στην ουσία και αυτήν δεν την υποστήριξε το σημερινό ΑΚΕΛ ταυτιζόμενο με την "διζωνική ομοσπονδία" της σοβιετικής εξωτερικής πολιτικής.
Επίσης χρήσιμες είναι τέτοιες συζητήσεις γιατί εμπλουτίζουμε και τις γνώσεις μας ιστορικά (πχ τα συγκεκριμένα στοιχεία που παραθέτει ο ΧΜ πάνω σε αυτά που μόνο γενικά και όχι και τόσο εμπεριστατωμένα ανέφερα). Το παν βέβαια είναι το κλίμα και η πρόθεση. Αν θέλεις δηλαδή κάτι να βγει. ΔΜ.
Το ΑΚΕΛ παρά την θέση για Ένωση φέρει ακόμη και σήμερα την ρετσινιά του αποστάτη γιατί δεν συμμετείχε στον αντιαποικιακό (στα λόγια ή στην ουσία, το συζητάω) αγώνα του '55-'59. Άρα το ΑΚΕΛ ιστορικά θεωρείται πως δεν πήρε μέρος στον αντιαποικιακό αγώνα και την κρίσιμη δεκαετία όντως δεν πήρε για μια σειρά από λόγους (πίεση από δεξιά, εκκλησία κτλ, ατολμία στο εσωτερικό του που συνδέεται με την απώλεια του επαναστατικού του προσανατολισμού κτλ)
Με αυτή τη λογική θα έπρεπε να είχε χάσει τα ερείσματά του στις μάζες εάν όντως τόσο καθολικά ήθελαν ένωση, στήριζαν ΕΟΚΑ κτλ. Η πραγματικότητα δεν επιβεβαιώνει αυτή τη θέση. Επίσης επιμένω πως την θέση την είχε ακόμη κι όταν αυτή η θέση ήταν το βασικό όπλο των ελληνοκύπριων εθνικιστών κατά τη δεκαετία του '60 και με μια πρώτη διχοτόμηση ή έστω εφαρμογή ενός διζωνικου-δικοινοτικου μορφώματος το '63-'64.
Επίσης στο δημοψήφισμα για ένωση με το ξακουστό 90φεύγα τοις 100 - παράδοξο το ποσοστό αφού ενώ όντως ψήφισαν και κάποιοι τουρκοκύπριοι, σε σχέση με το συνολικό τους αριθμό δεν ήταν τόσοι που να δικαιολογούν το τελικό ποσοστό. Παρόλα αυτά δεν έχω καθήσει να βρω τα νούμερα επακριβώς και να τα ελέγξω οπότε απλά θεωρείστε το έναν προβληματισμό αυτό και όχι θέση- μαρτυρίες αριστερών που ψήφισαν υπέρ της ένωσης και τις οποίες άκουσα με τα αυτιά μου και όχι από τρίτους έλεγαν πως δεν το έκαναν ούτε γιατί το πίστευαν, ούτε και λόγω του ΑΚΕΛ, δεν μπορούσαν να κάνουν διαφορετικά είπαν, υπονοώντας ότι οι συνθήκες υπό τις οποίες λαμβάνονταν οι αποφάσεις δεν ήταν "ιδανικές". Μάλιστα η ψήφος δεν ήταν μυστική αλλά φανερή (με υπογραφή). Άρα το πόσοι ήθελαν πραγματικά ένωση κι ας έτρωγαν πέτρες ακόμη δεν είναι γνωστό. Αυτό δεν σημαίνει πως οι υπόλοιποι ελληνοκύπριοι δεν είχαν εθνική συνείδηση, απλά δεν τους έκαιγε το ζήτημα ένωση και τόσο. Άλλωστε η Αυτοδιάθεση δεν αποκλείει την Ένωση, όπως επίσης και το τι θέλεις εσύ δεν σημαίνει πως το θέλει κι η μαμά-πατρίδα. Το ΑΚΕΛ καθόριζε πράγματα στην κυπριακή κοινωνία ήδη από την δεκαετία του '30, είχε συγκροτήσει την εργατική τάξη, είχε κερδίσει και διαμορφώσει συνειδήσεις. Το να λέμε πως θα έχανε τα ερείσματά του αν δεν έλεγε Ένωση κατά την άποψή μου και πέρα από τα όσα είπα σε αυτό και το προτελευταίο σχόλιο για τις παλινωδίες του που θα έπρεπε με βάση της λογικής που εκφράζεται σε αυτή την κουβέντα να είχε υποστεί απώλειες που δεν υπέστει, υποτιμάει και την προηγούμενή του δουλειά (δεκαετίες 30-40) αλλά και την συνείδηση του κόσμου, που κατά την άποψή μου υπερέβαινε το εθνικό σε μεγάλο βαθμό και γι αυτό δεν επηρεάστηκε η κρίση της από τους τυχοδιωκτισμούς του ΑΚΕΛ και τις συνεχείς αλλαγές γραμμής πλεύσης στο θέμα. Αυτό διαφαίνεται και από μαρτυρίες μεσαίων στελεχών του ΑΚΕΛ (λίγες δυστυχώς) που έμειναν μέλη του ΑΚΕΛ μέχρι τέλους και παρά τις διαφωνίες τους και που αναφέρουν έμμεσα ότι η γραμμή για Ένωση έκανε ζημιά στην υπόθεση του κινήματος.
Συμφωνώ όμως πως η συζήτηση που μέχρι τώρα διεξάγεται χωρίς αφορισμούς και σε λογικά πλαίσια είναι χρήσιμη.
Χ. Μ.
σ ΧΜ όσοι στήριζαν την ένωση δεν στήριζαν ΕΟΚΑ όχι γιατί ήταν λίγοι ή οτιδήποτε τέτοιο αλλά γιατί ο συγκροτητικός μύθος της δεξιάς του αγώνα που ιδιαίτερα γίνεται το 55- 59 είναι μύθος.
άρα το ΑΚΕΛ μπορούσε να είναι με την ένωση, να μην είναι με την ΕΟΚΑ, να μην έχει κόστος.
επίσης μπορούσε να αλλάζει θέση συνέχεια γιατί ισχύει αυτό που είπα πριν, είναι θέμα με αποχρώσεις.Μπορούσε να λέει ένωση το 67 και να είναι με την ανεξαρτησία, να κάνει και παλινωδίες και όλα, όχι γιατί το εθνικό είχε πάει πίσω από το ταξικό.
Ποτέ δεν συμβαίνει αυτό, το εθνικό η συνολικοποιεί τις αντιθέσεις ή δεν μπαίνει, είναι σαν τις μη ντεφετιστικές τροτσκιστικές φωνές της Κατοχής, "να κάνουμε και λίγο εθνικό αλλά δεύτερο" δεν μπαίνει δεύτερο ποτέ, αν ιεραρχηθεί μπαίνει πάντα πρώτο σαν κεντρική αντίθεση (το κεφάλαιο εργασία είναι βασική).Και όταν λέω μπαίνει πρώτο όχι με λογική "πρώτα ανεξαρτησία" ο κίνδυνος της αστικής ηγεμόνευσης είναι πολύ μεγάλος έτσι, αυτό όμως ισχύει με πάρα πολλά πράγματα στον καπιταλισμό. Μπορούσε να κάνει παλινωδίες γιατί το θέμα ήταν σύνθετο και όχι δευτερεύον.
επίσης είναι ένα μυστήριο ΧΜ ποιος μέσα στην κουβέντα είπε ότι ο κόσμος ήταν με την ΕΟΚΑ ? η με το " ας τρώγωμεν και πέτρες " ?εγώ πήρα αφορμή από το να μην υπάρχει καμία επιείκεια προς την ΕΟΚΑ, και βρίσκομαι έμμεσα σαν να της αναγνωρίζω ότι δήθεν είχε κάποιο δίκιο, και το ΑΚΕΛ δήθεν το αναγνώρισε, δήθεν καλώς.
αυτό την χαλάει την πολύ καλή κουβέντα.Οπότε θα κλείσω λέγοντας ότι το "αυτοδιάθεση δεν αποκλείει την ένωση" που λες είναι απόλυτα σωστό και ακυρώνει τους ντεφετιστικούς μύθους ότι το ΑΚΕΛ έπρεπε να είναι κατά της ένωσης από θέση αρχής, και το θεωρώ πολύ κοντά στο θέμα με αποχρώσεις και αδόκιμο για αφορισμούς που λέω εγώ.
ένας ντεφετιστικός πυρήνας υπάρχει όμως στον προβληματισμό σου, αν θες μια γνώμη από την μεριά μου που το κάνει δύσκολο να καταλάβει κανείς πιο είναι το λάθος του ΑΚΕΛ συγκεκριμένα περί της ένωσης
" κάποιος σύντροφος "
"Κάποιε σύντροφε" θα απαντήσω σύντομα σε αυτά που γράφεις. Αυτό όμως που αφήνεις αναπάντητα είναι τα εξής, λες κάπου:
"η κατοπινή πορεία του ημιδιχοτομημένου προτεκτοράτου ορθά έστρεψε το ΑΚΕΛ στην ανεξαρτησία."
Αναφέρω ότι αυτή η πορεία υπάρχε από το '63-'64 και την δημιουργία θυλάκων, ανοικτή εμφάνιση ένοπλων εθνικιστικών οργανώσεων και στις δυο πλευρές, δολοφονίες κτλ. Το ΑΚΕΛ τότε έχει ακόμη γραμμή για Ένωση. Άρα το πότε στράφηκε σε ανεξαρτησία είναι άσχετο με αυτό που λες.
Επίσης αναφέρεις:
"σε συνθήκες πλήρους απουσίας κυπριακής εθνικής συνείδησης(τότε) το ΑΚΕΛ δεν μπορούσε να μιλήσει για ανεξαρτησία όταν δεν υπήρχε αστική τάξη να την διεκδικεί, λαός να αναγνωρίζεται σε κάτι τέτοιο κλπ."
Πότε αποκτήθηκε αυτή η εθνική συνείδηση; Οι μεγάλοι αντιαποικιακοί αγώνες και με σχετική ηγεμονία του ΚΚ Κύπρου (υπήρχε και το αυθόρμητο) ήταν την δεκαετία του '30 και κορυφώθηκε με τα λεγόμενα Οκτωβριανά, η γραμμή ήταν Αυτοδιάθεση (χωρίς να αποκλείεται το ζήτημα της Ένωσης, χωρίς να μπαίνει ως προαπαιτούμενο για εθνικοαπελευθερωτικό, αντιαποικιακό αγώνα).
Πότε διαμορφώθηκε η γραμμή για Ένωση και ποιες ήταν οι ιστορικές συνθήκες που την διαμόρφωσαν, και μάλιστα ως ορθή γραμμή. Γιατί ορθά παίρνει τη θέση της Αυτοδιάθεσης ή γιατί η αυτοδιάθεση είναι ξεπερασμένη;
Εγώ δεν είπα ότι είπες κάτι θετικό για την ΕΟΚΑ, ούτε εγώ είπα κάτι θετικό για την ΕΟΚΑ. Επίσης αν ανησυχείς για το αν θα χαλάσει η καλή κουβέντα θα μπορούσες να κόψεις τα "δεν ξέρω που τα βρίσκεις" για τις συνομιλίες Ζαχαριάδη με ΑΚΕΛ (Φιφή Ιωάννου και Αντρέα Ζιαρτίδη συγκεκριμένα) και απλά να ρωτήσεις για κάποιες επιπλέον πληροφορίες εφόσον αγνοείς αυτή την πλευρά του κυπριακού.
Ωραία εγώ είμαι ντεφαιτιστής. Μπορείς εσύ να μου εξηγήσεις πως το ΑΚΕΛ εφαρμόζει το διαλεκτικό δίπολο θεωρία-πράξη όταν από την στιγμή που κάνει σημαία του την Ένωση (και σωστά) όχι μόνο δεν έχει κανένα ρόλο στο εθνικό ζήτημα, ενώ πριν είχε κεντρικό ρόλο, και αντιθέτως έπαψε και τις ταξικές διεκδικήσεις;
Χ. Μ.
αν δεν είσαι 100 ετών και παρόν σε κουβέντες στον Γράμμο και κάτι τέτοια, δεν το διηγήσε από πρώτο χέρι άρα " το βρήκες "
εγώ ως τι να σου εξηγήσω αν το ΑΚΕΛ με την ένωση έχασε ρόλο στο εθνικό κλπ και αν έχασε ρόλο στο ταξικό και γιατί συνέβη ? Μήπως είμαι 100ετής ακελιστής με καθοδηγητικό ρόλο τότε στην υιοθέτηση της ένωσης ?
το μόνο που λέω είναι ότι δεν ισχύει ότι δεν έπρεπε να λέει για ένωση, στο οποίο δεν έχεις κατορθώσει να πάρεις θέση γιατί διατυπώνεις μια ντεφαιτιστική θέση χωρίς να την πας στο όριο της.
η αστική "μας" τάξη είναι εξ ορισμού η χειρότερη άρα η ένωση στον λόγο του ΑΚΕΛ είναι ταξική προδοσία.
πες το να τελειώνουμε, αν και δεν νομίζω ότι και αυτό σε αντιπροσωπεύει πραγματικά γιατί αλλού τα λες αλλιώς .
αν αυτοδιάθεση και ένωση δεν αλληλοαποκλείονται όπως λες, συμφωνούμε, και ψάξε την αποτυχία του ΑΚΕΛ να χρωματίσει αριστερά και ταξικά την ένωση, όχι στην ένωση γενικά.
" κάποιος σύντροφος "
"εγώ ως τι να σου εξηγήσω αν το ΑΚΕΛ με την ένωση έχασε ρόλο στο εθνικό κλπ και αν έχασε ρόλο στο ταξικό και γιατί συνέβη ? Μήπως είμαι 100ετής ακελιστής με καθοδηγητικό ρόλο τότε στην υιοθέτηση της ένωσης ?"
Ως κάποιος που ισχυρίζεται στις προηγούμενες τοποθετήσεις του πως η γραμμή της Ένωσης ήταν σωστή, πως εάν δεν την υϊοθετούσε θα έχανε και τους ελληνοκύπριους που το στήριζαν, και που θεωρεί πως οι αλλαγές στη γραμμή του ΑΚΕΛ ήταν σωστές ένωση/ανεξαρτησία/αυτοδιάθεση κτλ. Αυτές τις βεβαιότητές σου ως τι τις εξέφρασες; Πραγματικά δεν ξέρω πως τα βρίσκεις γραμμένα αυτά.
Χ. Μ.
A! Και για το λίγο ταξικό, λίγο εθνικό ντεφαιτιστών σαν και του λόγου μου. Απορώ πως η αντίληψη ορισμένων δεν μπορεί να αντιληφθεί το ταξικό ως αντι-αποικιακό, αντι-ιμπεριαλιστικό. Οι αγώνες των μεταλλορύχων είχαν ως αντίπαλο την αμερικανική ιδιοκτήτρια εταιρία (κάτι που ίσως να μην το γνωρίζει κάποιος, δεκτό) και προφανώς έβρισκαν απέναντί τους τον στρατό και την αστυνομία των αποικιοκρατών, όπως και όλοι οι αγώνες. Άρα όχι μόνο υπήρχε ευθεία σύγκρουση με την αποικιοκρατία αλλά από το ταξικό περνούσαμε και σε μια πιο συνολική συγκρότηση και συνείδηση της εργατικής τάξης η οποία αντιλαμβάνεται πως στο υπάρχον αποικιοκρατικό πλαίσιο δεν μπορεί να ζήσει όπως της αξίζει. Η γραμμή της Αυτοδιάθεσης σε συνάρτηση με την ταξική γραμμή που αλληλοσυμπληρώνονταν κατέστησε το ΑΚΕΛ ως ηγεμονική δύναμη στην Κύπρο, ούτε στο ένα ούτε στο άλλο επίπεδο δεν μπορούσε να αμφισβητηθεί αυτή η πρωτοκαθεδρία του ΑΚΕΛ από την δεξιά. Αντιθέτως η γραμμή για Ένωση που αντικειμενικά πήρε αλυτρωτικό περιεχόμενο όχι μόνο επέτρεψε στην δεξιά να μπει στο παιχνίδι αλλά και να παραμερίσει το ΑΚΕΛ που πλέον έπαιζε σε ξένο γήπεδο.
Χ. Μ.
Γενικά όταν κρίνονται ιστορικές περίοδοι του κινήματος και η στάση των ηγεσιών καλόν είναι να υπάρχει μια διάκριση ανάμεσα σε "αυτό που θα έπρεπε να μπορούσε" και σε "αυτό που θα μπορούσε... να πρέπει" να κάνει η ηγεσία του κάθε κόμματος. Είναι αυτή η διάκριση λογικής-ιστορίας την οποία αναλύει πολύ χαρακτηριστικά ο Γ Χοντζέας.
Προφανώς η θέση της αυτοδιάθεσης-ανεξαρτησίας θα είχε άλλη νομιμοποιητική βάση για ολόκληρο τον κυπριακό λαό και πληθυσμό (έλληνοκύπριουςς και τουρκοκύπριους).Όσο για τον αντιαποικιακό ένοπλο αγώνα δεν ξέρουμε αν η απόσταση της ηγεσίας του ΑΚΕΛ οφείλονταν στην βαθμιαία απομπολσεβικοποίηση του ή στην προσεκτική στάση που κρατούν οι κομμουνιστές "που δεν παίζουν με τα όπλα" απέναντι σε αστικές δυνάμεις που πολλές φορές εμφανίζονται πιο "δυναμικές" (για σκεφτείτε ποιος έβαζε βόμβες στη δικτατορία...). Προσωπικά πιστέυω -και επανέρχομαι σε αυτό- πως η "στροφή" του `56 έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον προσανατολισμό ή καλύτερα στον αστικό αποπροσανατολισμό πολλών κινημάτων με αντιαποικιοκρατική κατεύθυνση. Δείτε τι έγινε με το Παλαιστινιακό και τα ένοπλα κινήματα της Αφρικής μετά την αντίστοιχη "στροφή" της Κίνας. Απ όσα μπορώ να καταλάβω από τον μέχρι τώρα διάλογο -γιατί αλήθεια είναι κάποιες εκφράσεις δεν μπορώ να τις... αποκωδικοποιήσω- στη συγκεκριμένη περίοδο είναι πολλά τα ζητούμενα.
Επιμένω ως κομμουνιστές ή αριστεροί πρέπει να είμαστε πολύ αυστηροί παρατηρητές αλλά αρκετά ήπιοι κριτές όταν κριτικάρουμε περίοδες του κινήματος. Και αυτό το οφείλουμε και στον εαυτό μας (αυστηροί παρατηρητές-ήπιοι κριτές) για τα σημερινά καθήκοντα που δεν είναι καθόλου λιγότερο σύνθετα ΔΜ
Το ότι δεν συμμετείχε στην ΕΟΚΑ το ΑΚΕΛ θεωρώ πως ήταν αντικειμενικό λόγω Γρίβα, Μακάριου, Δεξιάς, ήταν ένα αντικομμουνιστικό μόρφωμα πάνω απ' όλα. Kαι να μπορούσε να ενταχθεί καλώς δεν εντάχθηκε, εάν θεωρούσε πως έπρεπε να περάσει στο ένοπλο είχε δυνατότητες να συγκροτήσει κάτι δικό του.
Το ότι το ΑΚΕΛ όλη τη δεκαετία του '50 δεν κινήθηκε σοβαρά και με κάποια στρατηγική σε κανένα επίπεδο αντιαποικιακού αγώνα είναι αποτέλεσμα κυριαρχίας λογικών ηττοπάθειας. Η ηγεσία του ΑΚΕΛ παράδωσε τα όπλα, γι αυτό και δεν τα πήρε ποτέ. Δεν έδωσε καν αστικό προσανατολισμό στην πάλη του, αντιθέτως επέτρεψε στη δεξιά να έχει την πρωτοκαθεδρία και στο ένοπλο και στο παιχνίδι των διαπραγματεύσεων. Και το ΑΚΕΛ μπορούσε το αποδεικνύει και το γεγονός έπραξε πολύ περισσότερα σ' όλη την προηγούμενη περίοδο σε πολύ δύσκολες συνθήκες και με το αντίστοιχο κόστος.
Η σχέση ΑΚΕΛ-ΕΣΣΔ χρήζει μεγαλύτερης εξέτασης και θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε αρκετά πράγματα. Στα τέλη της δεκαετίας του '60 το Π.Γ. του ΑΚΕΛ διαφωνεί δημόσια και κάνει κριτική στην ΕΣΣΔ για τη θέση της για Ομοσπονδία αντιπαραβάλλοντας την γραμμή για Ένωση, ίσως και Αυτοδιάθεση-Ένωση, δεν θυμάμαι ακριβώς τι έλεγε εκείνη την περίοδο, άλλαζε και συχνά. Από την άλλη και στελέχη στο ανατολικό μπλοκ είχε και εάν δεν κάνω λάθος έστειλε πρώτο-πρώτο συγχαρητήριο τηλεγράφημα για το 20 συνέδριο. Υπάρχει μια υποψία πως το ΑΚΕΛ από ένα σημείο και μετά συζητάει και ψωνίζει γραμμή και από το ΚΚΣΕ, κα από το ΚΚΕ (βλέπε Ένωση το '49) και από το αγγλικό ΚΚ. Αυτό εάν τελικά ισχύει είναι μάλλον ένδειξη αδυναμίας, όχι τόσο παραγωγής γραμμής, αλλά του να στηριχτεί στις δικές του δυνάμεις και άρα προσπαθεί να έχει και στήριξη από τρίτους.
Χ. Μ.
θα σχολιάσω μία παράμετρο του τόσο ενδιαφέροντος θέματος.
μπορεί το 1956 να είναι καμπή, αλλά η ρεβιζιονιστική τάση υπήρχε ήδη σε όλα τα κομμουνιστικά κόμματα. αλλού ισχυρότερη, οπότε η αποδοχή του 20ου ήταν ευκολότερη, αλλού πιο αδύναμη, οπότε χρειάστηκαν απροκάλυπτες επεμβάσεις. Σαν ακόμη ένα παράδειγμα αναφέρω ότι οι ΜΛ στην Τουρκία θεωρούν ότι οι ρεβιζιονιεστές ήταν στην ηγεσία του κόμματος ήδη από τη δεκαετία του 1930. Ενώ οι Βρετανοί μιλούσαν για βρετανικό δρόμο προς τον σοσιαλισμό από το 1948.
Συμφωνώ λοιπόν με τον ΧΜ ότι οι διεργασίες στο βρετανικό κόμμα έπαιξαν μάλλον καθοριστικότερο ρόλο. όπως επίσης ότι η ηγεσία του ΑΚΕΛ είχε άμεση και αδιάκοπη επαφή όλα αυτά τα χρόνια με τους Σοβιετικούς.
Συμφωνώ επίσης και με τον ΔΜ ότι στην κριτική μας πρέπει να είμαστε ήπιοι. εγώ διαβάζοντας τη συζήτηση του Ζαχαριάδη με τους Κύπριους για την ένωση, μου ήρθε αμέσως ότι εκείνη την εποχή είχε το αγγούρι του μακεδονικού. ο Ζ. ήταν αρκετά έξυπνος να μην θέλει να έχει και δεύτερο (ανεξαρτήτως από το ποια γραμμή ήταν σωστή για το εσωτερικό της Κύπρου).
Ένα ακόμη μικρό σχόλιο για την παρέμβαση του "α.σ.". το μεταπολεμικό αντιαποικιακό κίνημα και οι διάφορες παράμετροί του λίγη σχέση έχουν με τις τροσκιστικές θέσεις στη διάρκεια του πολέμου. η περιπλοκότητά τους φαίνεται, εκείνη την εποχή (δεκαετία του 1950 και μετά) όχι τόσο από το 20ο αλλά από την κρίση στο Σουέζ και τη διάσκεψη στο Μπαντούγκ. μια πολύ μεγάλη κουβέντα που δεν χωρά όμως σε μερικά σχόλια. ΜΑ
σ ΧΜ πουθενά δεν λέω ότι η γραμμή της ένωσης (κάποια συγκεκριμένη δηλ, οι γραμμές δεν είναι μονολεκτικές έχουν και άλλα πράγματα) ήταν σωστή.
λέω ότι μια σωστή γραμμή έπρεπε να βλέπει την ένωση, μονή συνεπαγωγή όχι διπλή, αναγκαία συνθήκη όχι ικανή.
δεν υπάρχει επικοινωνία, έχεις θέμα με την ένωση, δεν μπορώ να κάνω κάτι άλλο...
" κάποιος σύντροφος "
Δημοσίευση σχολίου