Η αντίθεση Καταλονίας – Καστίλλης, έχει πίσω της μια μακριά ιστορική διαδρομή. Αυτό σημαίνει ότι έτσι ή αλλιώς αποτελεί το γενικότερο φόντο των όσων διαδραματίζονται. Άλλο τόσο είναι γεγονός ότι οι τελευταίες εξελίξεις την ενεργοποιούν και σ' όλα της τα στοιχεία. Υπάρχει ωστόσο εδώ ένα ερώτημα. Είναι στη βάση αυτής της ιστορικής αντίθεσης που βρίσκονται οι κύριες αφετηρίες της σημερινής κρίσης; Τα δεδομένα του ζητήματος όπως αναδείχνονται μέσα από τις εξελίξεις δεν συνηγορούν και τόσο σε κάτι τέτοιο.
Ας τα βάλουμε όμως σε μια σειρά.
Οι παράγοντες του ζητήματος:
- Ο παράγοντας που εμφανίζεται να ’ναι εκείνος που ''άνοιξε'' το ζήτημα είναι η αστική τάξη της Καταλονίας. Και εδώ αναδείχνεται ένα δεύτερο και κρίσιμο ερώτημα. Εκείνο που επεδίωκε (ή και επιδιώκει) ήταν η ολοκληρωτική απόσχιση της Καταλονίας από την Ισπανία ή μήπως αυτό που
διεκδικούσε ήταν η ανακατανομή ρόλων αρμοδιοτήτων εξουσιών (και ''μεριδίων'') στο συνολικό πλαίσιο της ισπανικής αστικής τάξης; Η αστική τάξη της Καταλονίας (και με ερώτημα όσον αφορά το πόσο ενιαία είναι στις επιδιώξεις της) γνωρίζει - οφείλει να γνωρίζει- ότι τα όποια προτερήματα και πλεονεχτήματα (οικονομικά κ.α.) που εμφανίζει σε σχέση με άλλες περιοχές της Ισπανίας, υφίστανται στη βάση μιας σημαντικής συνάρτησης. Στο ότι λειτουργεί σε αναφορά με το ευρύτερο ισπανικό πλαίσιο.(Ή και το ακόμη πιο ευρύ της Ε.Ε). Δεν είναι καθόλου βέβαιο (μάλλον το αντίθετο) ότι θα συνεχίσει να τα εμφανίζει αν η δράση της περιοριστεί στον ''στενό'' καταλανικό χώρο.
- Όσον αφορά τον ηγετικό κεντρικό κορμό της ισπανικής αστικής τάξης που βασικά εδράζεται στην Μαδρίτη (Καστίλλη) είναι προφανές ότι αντιτίθεται κάθετα σε οποιαδήποτε απόπειρα ακρωτηριασμού του χώρου κυριαρχίας της. Ταυτόχρονα εμφανίζονταν απρόθυμη και στο να συζητήσει την εκδοχή ανακατανομής ρόλων και αρμοδιοτήτων όπως επεδίωκε η αστική τάξη της Καταλονίας.
- Σε σχέση με τους διεθνείς παράγοντες αρκετά πιθανή εμφανίζεται η εκδοχή να είχαν κάποια ανάμειξη οι ΗΠΑ. Τόσο για να ψαλιδίσουν τα φτερά της ισπανικής αστικής τάξης σε σχέση με την
διείσδυση και τον ρόλο της στην λατινική Αμερική, όσο και για την πίεση που θα ασκεί συνολικά στην Ε.Ε. ένα ακόμη πρόβλημα.
- Στον αντίποδα οι παράγοντες και οι ηγετικές δυνάμεις της Ε.Ε. που ευδιάκριτα τάσσονται στο πλευρό της Μαδρίτης. Αυτό δεν συνάγεται μόνο από τις δηλώσεις διαφόρων παραγόντων αλλά κυρίως από το ότι μια απόσχιση της Καταλονίας θα δημιουργούσε σοβαρό πρόβλημα όχι μόνο για την Ισπανία αλλά συνολικά για μια Ε.Ε. που ακόμη βιώνει το σοκ του Brexit.
- Υπάρχει βέβαια και ο παράγοντας λαός. Σε πρώτο πλάνο ο λαός της Καταλονίας αλλά έτσι ή αλλιώς το ζήτημα αφορά το σύνολο των λαών της Ισπανίας. Εδώ και για να μην ''ξεχνιόμαστε'' θα πρέπει να γίνει μια υπενθύμιση: Ότι αυτό που άμεσα και κυρίως αντιμετωπίζει στο σύνολο του ο ισπανικός λαός είναι η επίθεση των δυνάμεων του συστήματος. Μια επίθεση που πλήττει βίαια τα δικαιώματα τις καταχτήσεις, τις ελευθερίες του, το βιοτικό του επίπεδο, και συνολικά τις συνθήκες της ζωής του. Μια επίθεση που προωθήθηκε από το σύνολο της αστικής τάξης και χωρίς να εξαιρείται βέβαια η αστική τάξη της Καταλονίας. Και είναι στη βάση αυτής της αντίθεσης του λαού στην επίθεση του συστήματος που διεξάγεται εδώ και χρόνια η ταξική πάλη στον ισπανικό χώρο. Και εδώ είναι ένα πράγμα το ποια ζητήματα μπορεί να αναδειχτούν και να τεθούν στην ημερησία διάταξη με βάση τις εξελίξεις. Όπως και να ‘χει πάντως το να επικαλυφτεί αυτή η αντίθεση από την αντίθεση της αστικής τάξης της Καταλονίας με αυτήν της Καστίλλης δεν είναι και η καλύτερη εκδοχή των πραγμάτων.
Προβλήματα και δυσκολίες
- Με βάση αυτά τα δεδομένα η αστική τάξη της Καταλονίας πήρε το ''ρίσκο'' να προχωρήσει στο δημοψήφισμα, ευελπιστώντας ότι έτσι θα αποχτήσει ένα ισχυρό μέσο πίεσης απέναντι στην Μαδρίτη και σε αναφορά με τις επιδιώξεις της. Απέναντι σ΄ αυτό η ισπανική κυβέρνηση πήρε κι αυτή τα δικά της ''ρίσκα''. Με αναφορά στην ''συνταγματική τάξη'' προχώρησε σε μια επίδειξη αποφασιστικότητας και ισχύος με το βάρβαρο αστυνομικό πογκρόμ που εξαπέλυσε στην Βαρκελώνη και σε άλλες περιοχές της Καταλονίας.
- Το ζήτημα πήρε πλέον άλλα χαρακτηριστικά και διαστάσεις. Όσον αφορά την πλευρά της Μαδρίτης ούτε θέλει ούτε μπορεί να αποδεχτεί κανενός είδους ανεξαρτητοποίηση. Ταυτόχρονα απορρίπτει και κάθε εκδοχή διαμεσολάβησης και συμβιβασμού όπως προτείνεται από διαφορές πλευρές, αν η Βαρκελώνη δεν αποκηρύξει την ιδέα της ανεξαρτησίας. Ταυτόχρονα προχώρα σε κινήσεις πίεσης στην άλλη πλευρά. Στην πραγματικότητα την όποια ''συζήτηση'' τη βλέπει και τη θέλει μόνο στα πλαίσια και με όρους αποδοχής της κυριαρχίας της.
- Απέναντι σ αυτή την εξέλιξη η Καταλανική πλευρά εμφανίζει σημάδια μιας κάποιας ''αμηχανίας'' και καθόλου ανεξήγητα. Από τη μια ο Πουζντεμόν δηλώνει ότι θα κηρύξει την ανεξαρτησία και από την άλλη αναζητά γέφυρες συνεννόησης. Χαρακτηριστικές οι δηλώσεις του απέναντι στην ομιλία του βασιλιά της Ισπανίας. ''Ο ρόλος του (του βασιλιά) πρέπει να είναι διαμεσολαβητικός και να προστατεύει ολόκληρο τον λαό...''! Σε ποιο μεσολαβητικό ρόλο αναφέρεται και σε αναφορά με ποια εκδοχή των πραγμάτων, τη στιγμή που γνωρίζει πως είναι αδιανόητο για τον ισπανό βασιλιά να συζητήσει καν τη περίπτωση απόσχισης μιας περιοχής της επικράτειάς του;
- Όσον αφορά τους άλλους παράγοντες που εμπλέκονται ή που μπορεί να εμπλακούν στην υπόθεση. Εκτιμούμε ότι οι παράγοντες της Ε.Ε. θα παραμείνουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στη θέση υπεράσπισης της ''ενότητας'' της Ισπανίας και θα κινηθούν στην κατεύθυνση αναζήτησης λύσεων συμβιβασμού. Από την άλλη μεριά οι ΗΠΑ πολύ δύσκολα θα εμφανίζονταν ανοιχτά υπέρ της απόσχισης ακόμα κι αν υποθέταμε ότι θα ήθελαν κάτι τέτοιο (πράγμα που δεν είναι καθόλου βέβαιο).Οι ιθύνοντες των ΗΠΑ, κατανοούν ότι άλλο πράγμα οι κινήσεις πίεσης και άλλο οι ενέργειες που δημιουργούν ρήγματα. Αυτό σημαίνει ότι μάλλον θα είναι προσεκτικοί στις οποίες δηλώσεις και κινήσεις τους.
- Όσο αφορά πλέον τον λαό. Τα τελευταία γεγονότα και ιδιαίτερα η βάρβαρη αστυνομική καταστολή ''βάλαν στο παιχνίδι'' και τον λαϊκό παράγοντα και ιδιαίτερα στην Καταλονία. Αναδείχνονται εδώ ορισμένα ερωτήματα σε σχέση με αυτό:
Πρώτον το αν η αστική τάξη της Καταλονίας θα συνεχίσει να τον ''αξιοποιεί'' -και μέχρι που- στην αντιπαράθεσή της με την Μαδρίτη.
Δεύτερο το αν οι λαϊκές κινητοποιήσεις αρχίσουν να παίρνουν και άλλα χαραχτηριστικά (ταξικά - πολιτικά) που να υπερβαίνουν τις επιδιώξεις της αστικής τάξης της Καταλονίας.
Τρίτο το αν και πως θα τον ''μαζέψουν'' στην περίπτωση που οι εξελίξεις πάρουν και μια τέτοια τροπή. Άλλα στα ερωτήματα αυτά δεν υπάρχουν για την ώρα απαντήσεις.
- Κλείνοντας. Το πιο πιθανό είναι να έχουμε μια περίοδο ασάφειας αστάθειας και ρευστότητας, διαβουλεύσεων και αναζήτησης λύσεων με την συνδρομή διαφόρων παραγόντων τόσο εσωτερικών (έως και της εκκλησίας) όσο και διεθνών. Λιγότερο πιθανή -χωρίς να αποκλείεται εντελώς- εμφανίζεται η εκδοχή του να τραβηχτούν τα πράγματα στα άκρα και σε έκρηξη. Όπως και να 'χει σε μια τέτοια περίπτωση το ζήτημα θα έμπαινε σε μια εντελώς άλλη βάση και θα απαιτούσε αλλού είδους απαντήσεις.
Βασίλης Σαμαράς
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου