29 Μαρτίου 2026

ΙΡΑΝ | Όταν πέφτουν βόμβες, όλα τα άλλα σωπαίνουν*

Φωτογραφίες από τη διαδήλωση στις 8 Μαρτίου 1979. Το πλακάτ στην κάτω εικόνα γράφει: «Ελευθερία των γυναικών / ελευθερία της κοινωνίας».

Shora Esmailian, 20 Μαρτίου 2026

Αυτή την εποχή του χρόνου, όταν ο χειμώνας στο Ιράν αφήνει τις τελευταίες του πνοές για να δώσει τη θέση του στο φως της άνοιξης, στα μπουμπούκια που ανθίζουν και στις ζεστές ακτίνες του ήλιου, οι Ιρανοί κάνουν το μεγάλο ετήσιο καθάρισμα.

Το Νέο Έτος —το norooz— που κάθε χρόνο συμπίπτει με την εαρινή ισημερία, πλησιάζει, και πρέπει να έχει ολοκληρωθεί ο γενικός καθαρισμός, ο οποίος στα περσικά αποκαλείται khanetekani, δηλαδή “τίναγμα του σπιτιού”[1].


Τις τελευταίες αυτές ημέρες του έτους, οι Ιρανοί πηδούν επίσης πάνω από φωτιές, ζητώντας τους να πάρουν από πάνω μας τη νοσηρότητα του χειμώνα και να μας χαρίσουν ζεστασιά και ζωή. Όταν μπαίνουμε στο νέο έτος, το κάνουμε με καθαρό σπίτι και υγιές σώμα και πνεύμα. Αποτινάζουμε τον χειμώνα από πάνω μας.

Το 1979 οι Ιρανοί δεν αποτίναξαν μόνο τον χειμώνα, αλλά και τη δικτατορία και τον δεσποτισμό του Σάχη. Η βίαιη μοναρχία των Παχλαβί ανατράπηκε μέσω μίας από τις μαζικότερες επαναστάσεις της σύγχρονης ιστορίας και από έναν συνασπισμό κοσμικών αριστερών οργανώσεων, αριστερών ισλαμιστών και ισλαμιστικών ομάδων. Κατά τους δύο τελευταίους χειμερινούς μήνες, η ατμόσφαιρα δονούνταν από τις πολιτικές κινητοποιήσεις και, για πρώτη φορά μετά το πραξικόπημα του 1953 που οργανώθηκε από τη CIA και τη MI6 —το οποίο ανέτρεψε τον πρωθυπουργό Μοχαμάντ Μοσαντέκ, μετά την προσπάθειά του να εθνικοποιήσει το πετρέλαιο της χώρας, και εγκατέστησε στη θέση του τον Μοχαμάντ Ρεζά Παχλαβί ως απόλυτο μονάρχη— οι Ιρανοί μπόρεσαν να ανασάνουν.

Όταν ο Χομεϊνί, μόλις δύο μήνες μετά την επανάσταση, ανήγγειλε την επιβολή της υποχρεωτικής μαντίλας, εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες αντέδρασαν την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας —η οποία επί διακυβέρνησης του Σάχη είχε απαγορευτεί— με διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, από την Ταμπρίζ και το Σαναντάτζ έως το Ισφαχάν και το Αμπαντάν. Στην πρωτεύουσα, Τεχεράνη, το τελευταίο χιόνι του χειμώνα έπεφτε πάνω στην πορεία, που έμοιαζε να μην έχει τέλος. Οι διαμαρτυρίες συνεχίστηκαν για αρκετές ημέρες και ανάγκασαν τον Χομεϊνί να υποχωρήσει προσωρινά στο ζήτημα της υποχρεωτικής χιτζάμπ.

Αυτή η, σχεδόν μισό αιώνα παλιά, διαμαρτυρία μάς διδάσκει κάτι για τη σημερινή κατάσταση. Διότι, παρότι οι εκκαθαρίσεις των αντιφρονούντων από τον Χομεϊνί άρχισαν ήδη λίγο μετά την επανάσταση —μια εκστρατεία που θα διαρκούσε επί σειρά ετών, κατά την οποία δεκάδες χιλιάδες ακτιβιστές των Μουτζαχεντίν του Λαού και της αριστεράς φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και δολοφονήθηκαν— η εξουσία των ισλαμιστών παρέμενε ακόμη εύθραυστη ένα χρόνο μετά την επανάσταση. Μόνον όταν ο Σαντάμ Χουσεΐν εξαπέλυσε τη στρατιωτική του επίθεση εναντίον του Ιράν, ενάμιση χρόνο μετά την επανάσταση, απέκτησε ο Χομεϊνί το θείο δώρο που χρειαζόταν για να εδραιώσει την εξουσία του, όπως εύστοχα επισημαίνει ο Έρβαντ Αμπραχαμιάν (Ervand Abrahamian), ένας από τους σημαντικότερους ιστορικούς του Ιράν, σε πρόσφατη εκτενή συνέντευξή του στο New Left Review[2]. Ο πόλεμος Ιράν–Ιράκ δεν ήταν μόνο καταστροφικός για τους ανθρώπους που ζούσαν υπό τους βομβαρδισμούς του Σαντάμ, αλλά ήταν και το τελειωτικό πλήγμα για τις δυνάμεις που επιχείρησαν να υλοποιήσουν τις υποσχέσεις της επανάστασης για ελευθερία, ισότητα και δικαιοσύνη.

Όταν πέφτουν βόμβες, όλα τα άλλα σωπαίνουν.

Όταν όλα σωπαίνουν, ο δικτάτορας σφίγγει ακόμη περισσότερο τη λαβή του.

Κατά τη διάρκεια του οκταετούς πολέμου, η αντίσταση περιοριζόταν σε μεμονωμένες πράξεις. Όπως όταν η μητέρα μου αρνήθηκε να γεμίσει τη σακούλα που δινόταν σε όλους εμάς τους μαθητές για να τη φέρουμε από το σπίτι — με τις οδηγίες να την γεμίσουμε με εσώρουχα, κάλτσες και κονσέρβες που θα αποστέλλονταν στους στρατιώτες στο μέτωπο. Ή οι ηθοποιοί που, στη μεγαλύτερη σκηνή της χώρας, το Θέατρο Σαχρ (Shahr) στην Τεχεράνη, ανέβαζαν τον Βυσσινόκηπο του Τσέχοφ ενώ έπεφταν βόμβες, βρίσκοντας ευρηματικούς τρόπους να υποδηλώσουν την κατανάλωση κρασιού χωρίς να κατονομάζουν το ποτό που είχε απαγορευτεί από την Ισλαμική Δημοκρατία. Ή γυναίκες που έκρυβαν τα μαλλιά τους, αλλά όχι τον αυχένα τους, φορώντας σκούφο αντί για μαντίλα.

Χρειάστηκε να φτάσουμε στα τέλη της δεκαετίας του 1990 για να αναδυθεί εκ νέου στην επιφάνεια η δυσαρέσκεια απέναντι στο καθεστώς. Έκτοτε, διαδοχικά κύματα διαμαρτυριών διαδέχεται το ένα το άλλο: Την ίδια στιγμή που οι φοιτητές διεκδικούν ελευθερία, δημοσιογράφοι, συγγραφείς και κινηματογραφιστές υψώνουν τη φωνή τους υπέρ της ελευθερίας της έκφρασης. Την ίδια στιγμή που οι εργαζόμενοι επιμένουν στην καταβολή των μισθών τους, σε καλύτερες συνθήκες εργασίας και στο δικαίωμα συνδικαλιστικής οργάνωσης, το γυναικείο κίνημα ζητά αλλαγές στην οικογενειακή νομοθεσία και το δικαίωμα να ντύνεται κανείς όπως επιθυμεί. Την ίδια στιγμή που οι μεταρρυθμιστές αξιώνουν ελεύθερες εκλογές, περιβαλλοντικοί ακτιβιστές και αγρότες αγωνίζονται για την προστασία της φύσης και διαμαρτύρονται για την οικολογική υποβάθμιση, όπως αυτή που προκαλεί η καταστροφική διαχείριση των υδάτινων πόρων από το καθεστώς. Και την ίδια στιγμή που μητέρες και οικογένειες φυλακισμένων ακτιβιστών απαιτούν την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων, συνταξιούχοι, αλλά και εκπαιδευτικοί και νοσηλευτές, ζητούν να τεθεί τέλος στη διαφθορά.

Σύμφωνα με μελέτη[3], μεταξύ άλλων, του Μοχάμαντ Αλί Καδιβάρ (Mohammad Ali Kadivar), λέκτορα Κοινωνιολογίας και Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης, καταγράφηκαν περισσότερες από έξι χιλιάδες επιμέρους διαμαρτυρίες στο Ιράν κατά την περίοδο 2015–2024.

Ο ιρανικός λαός έχει, επί δεκαετίες, υψώσει τη φωνή του ζητώντας ελευθερία, αξιοπρέπεια και κοινωνική δικαιοσύνη, όμως κάθε διαμαρτυρία, κάθε συνδικάτο, κάθε απόπειρα πολιτικής οργάνωσης έχει υποστεί συστηματική καταστολή από το καθεστώς. Εφημερίδες έχουν κλείσει, ενώ συνδικαλιστές των σωματείων, φοιτητές, φεμινίστριες και περιβαλλοντικοί αγωνιστές έχουν φυλακιστεί και καταδικαστεί σε θάνατο. Κάθε υποχώρηση προς την εγχώρια αντιπολίτευση θεωρούνταν, σύμφωνα με τον πρώην ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη της χώρας, Αγιατολάχ Χαμενεΐ, ο οποίος, στις αρχές Μαρτίου, σκοτώθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, ένδειξη αδυναμίας.

Οι κυρώσεις που επέβαλε ο δυτικός κόσμος στο Ιράν υπήρξαν καταστροφικές για τον απλό πολίτη[4], ειδικά μετά τις ολοένα και πιο αυστηρές κυρώσεις του Τραμπ το 2018. Παρ’ όλα αυτά, η κυρίαρχη τάξη στο Ιράν έχει πλουτίσει, κυρίως μετά την αναδιάρθρωση της οικονομίας υπό τον σκληροπυρηνικό πρόεδρο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία το 2005. Κατά την προεκλογική του εκστρατεία υποσχέθηκε ότι «θα φέρει τα έσοδα από το πετρέλαιο στο τραπέζι του λαού», όμως η πραγματική του πολιτική —με την ευλογία του Χαμενεΐ— περιλάμβανε την κατάργηση και συγχώνευση αρκετών υπουργείων, την απορρύθμιση μέρους της αγοράς, την αναδιάρθρωση της διαχείρισης του πετρελαϊκού τομέα της χώρας, την ιδιωτικοποίηση μεγάλου μέρους της βιομηχανίας και την κατάργηση των επιδοτήσεων για τους φτωχότερους.

Η αποδόμηση/διάλυση του κράτους και η συγκέντρωση του κεφαλαίου που ξεκίνησαν κατά τα οκτώ χρόνια της προεδρίας Αχμαντινετζάντ[5] περιγράφονται διεξοδικά στο New York Review of Books[6] από τον Άρανγκ Κεσαβαρζιάν (Arang Keshavarzian), καθηγητή Μεσανατολικών και Ισλαμικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, ο οποίος συνοψίζει: «Από τις υποβαθμισμένες υποδομές μέχρι την ελλιπή περιβαλλοντική διαχείριση, οι Ιρανοί ζουν έκτοτε με τις συνέπειες ενός εξασθενημένου κράτους.»

Έτσι, η πολιτική και η οικονομική εξουσία κατέληξαν να συγκεντρώνονται όλο και περισσότερο γύρω από τους εκατομμυριούχους μουλάδες: την κυρίαρχη τάξη στο Ιράν, που αποτελείται από λίγες και στενά συνδεδεμένες οικογένειες ανάμεσα στο ιερατείο και τους Φρουρούς της Επανάστασης. Ή, με τα λόγια του ιστορικού Αμπραχαμιάν[7]: το ιρανικό καθεστώς είναι «ειρωνικά όμοιο με το καθεστώς των Παχλαβί. Τότε υπήρχαν περίπου πενήντα οικογένειες που ελέγχανε το κράτος. Σχεδόν το ίδιο ισχύει και σήμερα.»

Την ίδια περίοδο που εξελισσόταν αυτή η ριζική αναδιάρθρωση, το εργατικό κίνημα στο Ιράν ανέκαμψε και, με την ίδια του την παρουσία και την υπενθύμιση των ανεκπλήρωτων υποσχέσεων για κοινωνική δικαιοσύνη, συνιστούσε απειλή για την κυρίαρχη ελίτ της χώρας. Ωστόσο, και αυτό το κίνημα καθυποτάχθηκε. Όπως ο Χομεϊνί είχε εδραιώσει την εξουσία του και εκκαθάρισε τη χώρα από κάθε αντιπολίτευση κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράκ, έτσι ο Αχμαντινετζάντ εκμεταλλεύτηκε τις όλο και πιο έντονες απειλές αμερικανικής επίθεσης στα μέσα της δεκαετίας του 2000 για να φιμώσει το κίνημα που θα μπορούσε να ανατρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία, όπως στο παρελθόν είχε ανατρέψει τη μοναρχία. Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Αχμαντινετζάντ, η χώρα γνώρισε επίσης βαθιά στρατιωτικοποίηση[8], με τους Φρουρούς της Επανάστασης να ελέγχουν πλέον όχι μόνο τον κρατικό μηχανισμό, αλλά και την οικονομία και μεγάλους χώρους εργασίας.

Οι κυρώσεις και οι απειλές πολέμου αντί να βοηθήσουν, κατέληξαν να βλάψουν όσους, ενάντια σε κάθε πιθανότητα, προσπάθησαν να οργανώσουν πολιτική και μακροχρόνια αντίσταση. Όσο πιο δυνατά ηχούσαν τα τύμπανα πολέμου της Δύσης, τόσο πιο σιωπηλό γινόταν το κίνημα στο Ιράν.

Επί δεκαετίες, ακτιβιστές φώναζαν μέχρι να βραχνιάσουν για αυτή την πραγματικότητα. Και όταν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ επιτέθηκαν τελικά στο Ιράν το περασμένο καλοκαίρι, δεν άργησαν να ακουστούν οι αντιτιθέμενες φωνές, από τους διανοούμενους του Συλλόγου Συγγραφέων έως τις φυλακισμένες γυναίκες ακτιβίστριες, με ένα ενωτικό μήνυμα: Όχι στην Ισλαμική Δημοκρατία, αλλά και όχι στον πόλεμο.

Το ίδιο σύνθημα επαναλήφθηκε μετά τη σφαγή διαδηλωτών από το καθεστώς στις αρχές του έτους. Αυτό το “τρίτο ρεύμα ”, που αντιτίθεται τόσο στον πόλεμο όσο και στην Ισλαμική Δημοκρατία, σπάνια ακούγεται στα δυτικά μέσα ενημέρωσης. Στο περιοδικό The Nation[9], ο συντάκτης Σίνα Τούσι (Sina Toossi) δείχνει ότι αυτό αποτελείται από ένα ευρύ φάσμα πολιτικών δυνάμεων, από μεταρρυθμιστές έως πολιτικούς κρατούμενους. Μετά τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου και τη σφαγή από το καθεστώς, αυτό το ρεύμα συγκεντρώθηκε για να καταδικάσει, όπως γράφει ο Τούσι, «τις μαζικές δολοφονίες της Ισλαμικής Δημοκρατίας ως εγκλήματα». Και συνεχίζει: «Απαιτούσαν λογοδοσία, ελευθερία και ριζικές αλλαγές. Ζητούσαν δημοψήφισμα και συντακτική συνέλευση. Αποστασιοποιήθηκαν από την θρησκευτική αυταρχική διακυβέρνηση και τον πόλεμο.»

Η συγγραφέας Ναγκμέ Σοραμπί (Naghmeh Sohrabi) περιγράφει τα γεγονότα ακόμη πιο αναλυτικά στο περιοδικό The Equator[10]. Εκεί παραθέτει παραδείγματα το ένα μετά το άλλο για να δείξει πώς άνθρωποι από τους κύκλους των διανοούμενων συγκεντρώνονταν «όχι μόνο για να πενθήσουν, αλλά και για να φανταστούν τι θα μπορούσε να χτιστεί μέσα από τη θλίψη και την απελπισία τους. Το γεγονός ότι αυτές οι φωνές σιώπησαν μετά τις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν την ’Operation Epic Fury’, καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη να τις θυμόμαστε», υποστηρίζει η Σοραμπί.

Όταν πέφτουν βόμβες, όλα τα άλλα σωπαίνουν.

Ανάμεσά τους και οι φωνές των εργαζομένων στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στη νότια πόλη Ασσάλουγεχ (Assaluyeh)[11] που προηγήθηκαν των μαζικών διαδηλώσεων του Ιανουαρίου με τη μεγάλη τους διαμαρτυρία[12] τον Δεκέμβριο του 2025, κατά την οποία διεκδικούσαν ασφαλέστερες συνθήκες εργασίας και καταβολή των δεδουλευμένων τους. Την τρίτη εβδομάδα της απροκάλυπτης και κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου στρατιωτικής επίθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, βομβαρδίστηκε ο χώρος εργασίας τους —το μεγαλύτερο κοιτάσμα φυσικού αερίου στον κόσμο, το South Pars.

Παρ’ όλες τις αντιφατικές δικαιολογίες που έχουν προβάλει οι ΗΠΑ για τον πόλεμο κατά του Ιράν, ο στόχος τους από την πρώτη μέρα ήταν σαφής: να καταστρέψουν τις υποδομές της χώρας και να τη μετατρέψουν σε αυτό που ορισμένοι περιγράφουν ως ένα κράτος σε κατάρρευση.

Η καταστροφή της Γάζας ήταν μια πρόβα τζενεράλε για όσα κάνουν αυτή τη στιγμή το Ισραήλ και οι ΗΠΑ τόσο στον Λίβανο όσο και στο Ιράν. Σχολεία, νοσοκομεία και κρίσιμες υποδομές βομβαρδίζονται, ολόκληρες πολυκατοικίες ισοπεδώνονται, και εντολές εκκένωσης αναγκάζουν εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Η γενοκτονία στη Γάζα όχι μόνο έθαψε δεκάδες χιλιάδες Παλαιστίνιους και την ελπίδα για μελλοντική απελευθέρωση, αλλά κατέστρεψε και το διεθνές δίκαιο. Αυτό που παρακολουθούμε τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, για να δανειστώ τα λόγια του Λέκτορα Διεθνών Σχέσεων Εσκαντάρ Σαντεγκί-Μπορουτζέρντι (Eskandar Sadeghi-Boroujerdi) στο London Review of Books[13], είναι «μια πολιτική γκανγκστερικού ιμπεριαλισμού που στερείται τόσο διεθνούς όσο και εγχώριας συναίνεσης».

Σε αυτή την κατάσταση/συγκυρία, το Ιράν έχει κάθε δικαίωμα να υπερασπιστεί τον εαυτό του απέναντι σε αυτόν τον γκανγκστερικό ιμπεριαλισμό που, αν βγει νικητής, θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη απειλή για όλους τους ανθρώπους στη Μέση Ανατολή. Κι αυτό ισχύει εδώ και δεκαετίες: Καμία άλλη στρατιωτική δύναμη δεν έχει σκοτώσει τόσους ανθρώπους στη Μέση Ανατολή όσο το Ισραήλ και οι ΗΠΑ μαζί.

Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του Ιανουαρίου, το ιρανικό καθεστώς εξαπέλυσε μια πρωτοφανή στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας βία. Σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές, αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι η σοβαρότητα και η συχνότητα της δυσαρέσκειας είχαν φτάσει σε επίπεδα που απειλούσαν την άρχουσα τάξη της χώρας. Και παρόλο που είδαμε Ιρανούς να πανηγυρίζουν για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη της χώρας —ο οποίος θα έπρεπε αντ' αυτού να είχε οδηγηθεί στη δικαιοσύνη για τα εγκλήματά του κατά του ίδιου του λαού του— το καθεστώς μπορεί τώρα να χρησιμοποιήσει αυτόν τον πόλεμο, όπως έκανε κάποτε ο Χομεϊνί, για να εδραιώσει την εξουσία του.

Ήδη μετά τον πόλεμο των δώδεκα ημερών, η εσωτερική καταστολή εντάθηκε. Στη σκιά των βομβαρδισμών εκτελούνται σήμερα θανατικές καταδίκες πολιτικών κρατουμένων, και οι Ιρανοί ηγέτες έχουν απευθύνει απειλές εναντίον όσων συγκεντρώνονται για να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους

Αν οι βόμβες των ΗΠΑ και του Ισραήλ δεν είχαν πέσει πάνω στο Ιράν, οι Ιρανοί, όπως τον χειμώνα του 1979, θα είχαν την ευκαιρία να απαλλαγούν από τους τυράννους τους και να εισέλθουν στο νέο έτος, εισπνέοντας τον αέρα της άνοιξης. Αντί γι’ αυτό, αναγκάζονται να ζουν κάτω από τις σφαίρες του γκανγκστερικού ιμπεριαλισμού, όπου κανείς δεν μπορεί να αναπνεύσει. Ούτε οι Παλαιστίνιοι, ούτε οι Λιβανέζοι, ούτε οι Ιρανοί.

Οι βόμβες ποτέ δεν φέρνουν απελευθέρωση· μόνο θάβουν. 

Σημειώσεις

*Το άρθρο με τίτλο «När bomber faller tystnar allt annat» δημοσιεύτηκε στο blogg του σουηδικού περιοδικού Clarté. Βρίσκεται στη διεύθυνση … https://www.clarte.se/nar-bomber-faller-tystnar-allt-annat/

Η συγγραφέας του άρθρου Σόρα Εσμαϊλιάν (Shora Esmailian) εργάζεται, από το 2004, ως δημοσιογράφος και συγγραφέας, καλύπτοντας κυρίως θέματα όπως η κλιματική αλλαγή, η παιδική λογοτεχνία, το Ιράν, η Μέση Ανατολή, ο φεμινισμός και τα ζητήματα φύλου, ο ρατσισμός και η μετανάστευση.

Τη μετάφραση (με τη βοήθεια Τ.Ν.) από τα σουηδικά, για λογαριασμό των Αντιγειτονιών, έκανε ο Κ.Καψ.

Τονίζουμε ότι η δημοσίευση του άρθρου γίνεται για πληροφοριακούς λόγους και δεν συνιστά απαραίτητα συμφωνία με τις θέσεις και τον τρόπο που αυτές διατυπώνονται.

Παραπομπές 

[1] ΣτΜ. Περιλαμβάνει εκτεταμένο καθάρισμα, τακτοποίηση και αναδιοργάνωση του σπιτιού για να φύγει το παλιό και να υποδεχτεί το νέο έτος.

https://gr.euronews.com/culture/2025/03/20/iran-nowruz


[2] https://newleftreview.org/issues/ii157/articles/ervand-abrahamian-iran-under-fire


[3] https://www.researchgate.net/publication/398116729_Contingency_of_Structures_Triggers_and_the_Social_Geography_of_Revolutionary_Episodes_in_Iran_2017-2022


[4] https://www.merip.org/2026/01/governing-crisis-sanctions-austerity-and-social-unrest-in-iran/


[5] ΣτΜ. Ο Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ ήταν πρόεδρος του Ιράν από το 2005 έως το 2013.


[6] https://www.nybooks.com/online/2026/03/08/iran-transformed/


[7] https://newleftreview.org/issues/ii157/articles/ervand-abrahamian-iran-under-fire


[8] https://www.redpepper.org.uk/global-politics/palestine-middle-east/west-s-warmongering-serves/


[9] https://www.thenation.com/article/world/iran-massacre-bombing-protests/


[10] https://www.equator.org/articles/death-and-destruction-from-the-sky


[11] https://shoraesmailian.com/2006/06/30/droger-fo%CC%88r-att-sta%CC%8A-ut-pa%CC%8A-%E2%80%9Dhelvetets-botten%E2%80%9D-i-ka%CC%88rnkraftens-skugga-del-2-av-2/


[12] https://themilitant.com/2025/12/19/were-not-in-the-same-boat-workers-protests-tell-tehran/


[13] https://www.lrb.co.uk/blog/2026/march/the-dry-and-the-wet-burn-together

Δεν υπάρχουν σχόλια: