Rezgar Akrawi, 7 Ιανουαρίου 2026
Επισκόπηση που έκανε ο συγγραφέας:
Το παρόν άρθρο υποστηρίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη, απέχοντας πολύ από το να είναι ένα ουδέτερο εργαλείο, έχει εξελιχθεί σε ισχυρό μηχανισμό καπιταλιστικού ελέγχου —επεκτείνοντας την εκμετάλλευση στον ψηφιακό χώρο[1] και επαναπροσδιορίζοντας την εργασία, τα δεδομένα και τη συνείδηση προς όφελος του κέρδους. Καλεί σε μια προδραστική[2] και οργανωμένη απάντηση της Αριστεράς (left-wing response): όχι μόνο στην άσκηση κριτικής στις υφιστάμενες χρήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και στη συγκρότηση ανεξάρτητων, ανοιχτών και δημοκρατικά διοικούμενων εναλλακτικών λύσεων, θεμελιωμένων σε σοσιαλιστικές αρχές. Εν τέλει, το άρθρο παρουσιάζει τον αγώνα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη ως αποφασιστικής σημασίας μέτωπο στον ευρύτερο αγώνα για την ανθρώπινη χειραφέτηση —ένα μέτωπο που απαιτεί τεχνική επάρκεια/δεξιότητα[3], πολιτική ανανέωση[4] και παγκόσμια αλληλεγγύη.
Έχει καταστεί σαφές ότι η τεχνητή νοημοσύνη, παρά τις τεράστιες και ιδιαίτερα σημαντικές δυνατότητές της για την πρόοδο της ανθρωπότητας, δεν αποτελεί απλώς μια ουδέτερη επιστημονική εξέλιξη, αλλά ένα νέο και εξαιρετικά εξελιγμένο όπλο στα χέρια του καπιταλισμού, το οποίο αξιοποιείται για την ενίσχυση του ελέγχου του πάνω στην εργασία, τη συνείδηση, τα δεδομένα και την κοινωνία στο σύνολό της. Δεν πρόκειται πλέον απλώς για την ανάπτυξη «εξυπνότερων» αλγορίθμων, αλλά για ότι αυτά τα εργαλεία χρησιμοποιούνται με τρόπο που εξυπηρετεί τα συμφέροντα όσων τα κατέχουν. Δεδομένου ότι η τεχνολογία σήμερα συγκεντρώνεται στα χέρια καπιταλιστικών κρατών και μεγάλων μονοπωλιακών ομίλων, τα αποτελέσματα της αξιοποίησής της θα λειτουργούν πρωτίστως προς όφελος του κεφαλαίου και σε βάρος των εργαζομένων —τόσο της χειρωνακτικής όσο και της διανοητικής εργασίας.
Αυτό που παρατηρούμε σήμερα είναι η αναπαραγωγή της ταξικής εκμετάλλευσης με πιο επιστημονικά, εξελιγμένα, σύνθετα και ελεγχόμενα μέσα, καθώς η εκμετάλλευση αυτή δεν περιορίζεται πλέον σε εργοστάσια, αγροτικές εκμεταλλεύσεις και γραφεία, αλλά έχει επεκταθεί και στον ίδιο τον ψηφιακό χώρο, ο οποίος έχει μετατραπεί σε ένα νέο πεδίο άντλησης αξίας και ελέγχου της συνείδησης.
Η αντιμετώπιση αυτής της πραγματικότητας δεν μπορεί να περιορίζεται στην κριτική και τη διάγνωση[5], αλλά απαιτεί συγκεκριμένες στάσεις και πολιτικές, που ξεπερνούν την απλή αποκάλυψη και στοχεύουν στην διάλυση/αποξήλωση (dismantle) της καπιταλιστικής ηγεμονίας, και στον αναπροσανατολισμό της τεχνολογίας γενικά και της τεχνητής νοημοσύνης ειδικότερα ώστε να εξυπηρετούν τις μάζες αντί να τις υποδουλώνουν. Αυτό προϋποθέτει την οικοδόμηση εναλλακτικών, αριστερών και προοδευτικών προτύπων/υποδειγμάτων (models), τα οποία θα διασφαλίζουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως εργαλείο χειραφέτησης και όχι απλώς ως ένα ακόμη μέσο στα χέρια του κεφαλαίου για τη μεγιστοποίηση των κερδών και την ενίσχυση του ελέγχου. Αντί να αφήνεται η τεχνολογία στα χέρια μιας χούφτας καπιταλιστικών εταιρειών και κρατών, είναι αναγκαίο να προωθηθεί η ανάπτυξη προοδευτικών, αριστερού προσανατολισμού (left-wing) συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Ωστόσο, η αναγκαία αυτή μεταμόρφωση δεν μπορεί να συντελεστεί χωρίς μια ουσιαστική αλλαγή στην ίδια την πολιτική και οργανωτική συγκρότηση των αριστερών δυνάμεων, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται και προσεγγίζουν την τεχνολογία. Δεν αρκεί η απόρριψή της με το πρόσχημα ότι αποτελεί εξειδικευμένο εργαλείο του καπιταλισμού, ούτε η περιορισμένη και επιφανειακή χρήση της· απαιτείται η εις βάθος κατανόηση και κατάκτησή της, διεισδύοντας στα οχυρά της[6], και ο αναπροσανατολισμός της προς την εξυπηρέτηση των συμφερόντων των εργαζομένων —της χειρωνακτικής και της διανοητικής εργασίας— καθώς και των ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων. Οφείλουμε να βρισκόμαστε σε θέση πρωτοβουλίας και όχι άμυνας σε αυτή την ψηφιακή αναμέτρηση, υιοθετώντας ευφυείς και πρακτικές τακτικές που θα μας επιτρέπουν, στο μέτρο του δυνατού, να αντιπαρατεθούμε στην ψηφιακή καταστολή, το μονοπώλιο της πληροφόρησης και την τεχνολογική κυριαρχία.
Στο πλαίσιο αυτό, η ανάπτυξη ικανοτήτων της Αριστεράς στο τεχνικό πεδίο συνιστά στρατηγική αναγκαιότητα, η οποία δεν υπολείπεται σε σημασία της ενίσχυσης των δυνατοτήτων της στους τομείς της πολιτικής, της ιδεολογίας, της οργάνωσης, επικοινωνίας και δημόσιας δράσης. Όπως οι δυνάμεις της Αριστεράς δεν μπορούν να στηρίζονται στα καπιταλιστικά μέσα ενημέρωσης και επιδιώκουν τη συγκρότηση των δικών τους, ανεξάρτητων μέσων, και όπως αναπτύσσουν τη σκέψη, την πολιτική και τα οργανωτικά τους εργαλεία αυτόνομα, έξω από τα πρότυπα της καπιταλιστικής κυριαρχίας, έτσι οφείλουν να εργαστούν και για την οικοδόμηση δικών τους ανεξάρτητων τεχνολογικών εναλλακτικών λύσεων, ιδίως στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, που θα εξυπηρετούν το σχέδιο της πλήρους κοινωνικής χειραφέτησής τους.
Στην παρούσα συγκυρία, η τεχνητή νοημοσύνη οφείλει να αποτελέσει μέσο για την ανάπτυξη πιο συνειδητών και οργανωμένων αριστερών και προοδευτικών κινημάτων, ικανών να κινητοποιούν τις μάζες και να αναβαθμίζουν την ιδεολογική, πολιτική, τεχνική και αγωνιστική τους συγκρότηση. Ο αγώνας στον ψηφιακό χώρο πρέπει να μετασχηματιστεί σε οργανική προέκταση της σοσιαλιστικής πάλης στο πεδίο [της κοινωνικής πράξης][7] και όχι απλώς να παραμένει ένα χώρος ακτιβισμού και θεωρητικής αντιπαράθεσης[8] διαχωρισμένος από την πολιτική, κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα.
Η αντιπαράθεση με την ψηφιακή κυριαρχία δεν μπορεί να περιορίζεται στον εικονικό χώρο[9], αλλά οφείλει να συνδέεται άρρηκτα με το εργατικό κίνημα και τα μαζικά κινήματα στους κοινωνικούς χώρους. Η σύνδεση του τεχνολογικού αγώνα με την ταξική πάλη στο υλικό πεδίο της κοινωνίας είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς η ψηφιακή κυριαρχία δεν αποτελεί παρά προέκταση της κυριαρχίας του κεφαλαίου στην παραγωγή και στον έλεγχο της εργασιακής δύναμης.
Η αξιοποίηση των υφιστάμενων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στον αγώνα της Αριστεράς (left-wing struggle) οφείλει να είναι ακριβής, μεθοδική και προσεκτική. Εφαρμογές που αναπτύσσονται εντός καπιταλιστικού πλαισίου και από μονοπωλιακούς ομίλους και μεγάλες εταιρείες δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με εμπιστοσύνη χωρίς βαθιά και κριτική κατανόηση του τρόπου λειτουργίας τους.
Παρότι πολλά από αυτά τα εργαλεία παρέχουν δυνατότητες ακριβούς ανάλυσης δεδομένων, σχεδιασμού, παρακολούθησης των τάσεων της κοινής γνώμης και βελτίωσης των οργανωτικών, κινηματικών και επικοινωνιακών πρακτικών, ενδέχεται να ενσωματώνουν στη δομή τους αόρατες συστημικές μεροληψίες ή αλγοριθμικές προκαταλήψεις[10], οι οποίες αναπαράγουν την καπιταλιστική ηγεμονία στο εσωτερικό της ίδιας της λειτουργίας των αριστερών οργανώσεων.
Ως εκ τούτου, η αξιοποίηση των υφιστάμενων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης από την Αριστερά πρέπει να υπόκειται σε διαρκή κριτικό έλεγχο και σε αυστηρούς μηχανισμούς ανθρώπινης εποπτείας, ώστε να αποτρέπεται η ασυνείδητη υιοθέτηση προτύπων σκέψης που επιβάλλονται αλγοριθμικά.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται κατά τη διαχείριση ευαίσθητων δεδομένων και πληροφοριών, καθώς η απερίσκεπτη ή άκριτη χρήση αυτών των εργαλείων ενδέχεται να οδηγήσει σε παραβιάσεις ασφάλειας ή διαρροές που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο αριστερές οργανώσεις, ιδίως σε αυταρχικά καθεστώτα. Συνεπώς, καθίσταται αναγκαία η ανάπτυξη προηγμένων πρωτοκόλλων ψηφιακής ασφάλειας, η υιοθέτηση πιο ανεξάρτητων εφαρμογών ανοικτού κώδικα και η συστηματική εκπαίδευση των μελών σε πρακτικές ψηφιακής προστασίας, ώστε να διασφαλίζεται ότι η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί προς όφελος του αγώνα και δεν μετατρέπεται σε εργαλείο καταστολής ή επιτήρησης εναντίον του.
Η θεμελιώδης πρόκληση έγκειται στο πώς θα μετατραπεί η υφιστάμενη τεχνητή νοημοσύνη από εργαλείο κυριαρχίας σε χρήσιμο μέσο μαζικού αγώνα και οργάνωσης. Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε αυτά τα εργαλεία να αναμορφώνουν τον αγώνα των αριστερών κινημάτων σύμφωνα με τη λογική της αγοράς, αλλά θα πρέπει να προσαρμόζονται ώστε να υπηρετούν τις ανάγκες των αριστερών και προοδευτικών οργανώσεων, να προάγουν την ταξική αλληλεγγύη και να ενισχύουν τη συλλογική συνείδηση (public awareness). Η κατοχή αυτών των εργαλείων από την Αριστερά σημαίνει όχι μόνο τη χρήση τους, αλλά και την εις βάθος κατανόηση, την αποδόμηση των ιδεολογικών και λειτουργικών τους πλαισίων και τον επαναπροσανατολισμό τους ώστε να υπηρετούν ένα πραγματικό σχέδιο χειραφέτησης.
Αυτό που αποκαλύπτει η σημερινή ψηφιακή επανάσταση, και ιδίως η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, είναι ότι ζούμε σε μια ιστορική στιγμή όπου οι αντιφάσεις ανάμεσα στην τεράστια ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και στις καπιταλιστικές κοινωνικές σχέσεις γίνονται εμφανείς, καθώς οι τελευταίες δεν μπορούν πλέον να χωρέσουν[11] αυτή την ανάπτυξη ούτε να την κατευθύνουν προς όφελος των μαζών[12]. Παρά το τεράστιο δυναμικό που προσφέρει η ψηφιακή αυτή επανάσταση για την απελευθέρωση του ανθρώπου από την κοπιώδη/εξαντλητική εργασία και τις βασικές ανάγκες διαβίωσης, η ανάπτυξή της περιορίζεται και αναδιαμορφώνεται σύμφωνα με τη λογική του καπιταλιστικού κέρδους.
Με αυτή την έννοια, η ψηφιακή επανάσταση, με την τεχνητή νοημοσύνη στον πυρήνα της, δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα σύνολο τεχνικών εργαλείων, αλλά το επόμενο πεδίο πολιτικής και κοινωνικής σύγκρουσης. Ο αγώνας σε αυτό το πεδίο καθορίζει όχι μόνο ποιος κατέχει τα νέα μέσα παραγωγής, αλλά και ποιος έχει τη δυνατότητα να αναδιαμορφώσει την ίδια την κοινωνική ζωή.
Η μάχη δεν έχει ακόμη κριθεί· ο καπιταλισμός δεν έχει δημιουργήσει έναν πλήρως κλειστό[13] κόσμο, αλλά έναν κόσμο γεμάτο κενά, αδυναμίες και περιθώρια, όπου οι αριστερές εναλλακτικές μπορούν να βρουν διέξοδο, εφόσον κινηθούν με επίγνωση, σχεδιασμό και στρατηγική. Το έργο δεν είναι εύκολο και απαιτεί τεράστιες δυνάμεις, κοινή δράση της Αριστεράς και συντονισμό σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο, αλλά δεν είναι αδύνατο. Αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα δεν είναι μόνο μια πραγματική συνειδητοποίηση της σοβαρότητας και της κρισιμότητας της κατάστασης, αλλά και η συγκρότηση νέων αριστερών συμμαχιών και συλλογικοτήτων[14] που αξιοποιούν την ίδια την τεχνολογία ως εργαλείο για τον αγώνα στο [κοινωνικό και πολιτικό] πεδίο.
Η αντίσταση στον καπιταλισμό σε όλες του τις μορφές, και ιδίως στις ψηφιακές, δεν αποτελεί μόνο αγώνα για εξουσία ή έλεγχο, ούτε καν αγώνα για προοδευτικές εναλλακτικές, αλλά αγώνα για την ίδια την ανθρώπινη συνείδηση· για το ποιος καθορίζει την κατεύθυνση της γνώσης, ποιος ελέγχει τη ροή της πληροφορίας, ποιος διαμορφώνει τη συλλογική συνείδηση της κοινωνίας και ποιος αποφασίζει για το μέλλον.
Είτε οι δυνάμεις του κεφαλαίου θα θριαμβεύουν πλήρως, μετατρέποντας την τεχνητή νοημοσύνη σε εργαλείο καταπίεσης, κυριαρχίας και μαζικής ψηφιακής υποδούλωσης, είτε οι αριστερές και προοδευτικές δυνάμεις θα μπορέσουν να την πλαισιώσουν και να την ανακατευθύνουν προς την υπηρεσία των μαζών αντί του κεφαλαίου. Στο πλαίσιο αυτό, η πιθανή λύση σήμερα είναι η ανάπτυξη συστημάτων ανοιχτού κώδικα, διαφανούς λειτουργίας, ουδέτερης κατεύθυνσης[15] και δημοκρατικής διαχείρισης με κοινωνικούς ελέγχους, καθώς και η προώθηση της θέσπισης διεθνών νόμων που να περιορίζουν τη δράση της τεχνητής νοημοσύνης και να διασφαλίζουν ότι υπηρετεί το σύνολο της κοινωνίας και όχι τα συμφέροντα μεγάλων κρατών και καπιταλιστικών εταιρειών.
Όμως, αυτό δεν αρκεί. Η αναγκαία και ριζοσπαστική λύση είναι η οικοδόμηση πραγματικών αριστερών εναλλακτικών λύσεων με προοδευτικό προσανατολισμό και κοινωνική ιδιοκτησία, μέσω των οποίων η τεχνολογία αυτή απελευθερώνεται από τα δεσμά της αγοράς, αξιοποιείται για την αποδόμηση των σχέσεων εκμετάλλευσης και συμβάλλει στη δημιουργία μιας νέας, πιο δίκαιης και ανθρώπινης κοινωνίας, βασισμένης στην ισότητα, τη συνεργασία και την δίκαιη ικανοποίηση των αναγκών.
Συμπερασματικά, το θεμελιώδες ερώτημα παραμένει επείγον: Είμαστε, ως αριστερές και προοδευτικές δυνάμεις σε όλο τον κόσμο, πραγματικά έτοιμοι να εμπλακούμε σε αυτήν την πολύπλοκη, μακρά και πολύπλευρη ψηφιακή μάχη;
Μετά από υποχωρήσεις και την ήττα σε πολλούς αγώνες απέναντι στον καπιταλισμό σε διάφορα πεδία, έχουμε το θάρρος να ανασυγκροτήσουμε την Αριστερά ανανεώνοντας τόσο τις ιδέες όσο και τις οργανωτικές δομές της, ώστε να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που θέτει η ψηφιακή εποχή;
Η ιστορική συγκυρία είναι αδυσώπητη, και το μέλλον δεν θα περιμένει κανέναν. Είτε θα συμμετάσχουμε και θα το διαμορφώσουμε με επίγνωση και αγώνα, είτε θα μείνουμε στο περιθώριο, εκτεθειμένοι σε νέες μορφές εκμετάλλευσης και καταπίεσης.
Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να αντισταθούμε. Ας αποτελέσει αυτή η ψηφιακή μάχη μια στιγμή αναγέννησης για μια Αριστερά πιο θαρραλέα, πιο ριζοσπαστική, πιο επιστημονική και πιο ικανή να ηγηθεί της εποχής της.
Σημειώσεις
*Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις 7 Ιανουαρίου 2026 στο Radical Politics με τίτλο «Artificial intelligence, reproducing capitalist class domination by more sophisticated means» στη διεύθυνση … https://radicalpolitics.org/2026/01/07/artificial-intelligence-reproducing-capitalist-class-domination-by-more-sophisticated-means/
Ο Ρέζγκαρ Ακράουι (Rezgar Akrawi) είναι αριστερός ερευνητής με ειδίκευση σε θέματα τεχνολογίας και αριστερής πολιτικής. Δραστηριοποιείται στον τομέα της ανάπτυξης συστημάτων και της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Είναι συγγραφέας του βιβλίου: «Καπιταλιστική Τεχνητή Νοημοσύνη: Προκλήσεις για την Αριστερά και Πιθανές Εναλλακτικές». Για τους αναγνώστες που ενδιαφέρονται να διερευνήσουν περαιτέρω αυτό το θέμα, το βιβλίο είναι ανοιχτής πρόσβασης (δωρεάν), διαθέσιμο σε ψηφιακή μορφή και μεταφρασμένο σε πολλές γλώσσες. Στα αγγλικά ο τίτλος του βιβλίου είναι «Capitalist Artificial Intelligence, Challenges for the Left and Possible Alternatives» και βρίσκεται στη διεύθυνση … https://rezgar.com/books/i.asp?bid=4
Πληροφορίες για τον συγγραφέα, και την έκδοση του βιβλίου στα ελληνικά στη διεύθυνση … https://leanpub.com/ai-socialism-greek
Βλέπε επίσης άλλα σχετικά άρθρα του ιδίου:
· «Η αριστερή εναλλακτική στην τεχνητή νοημοσύνη» στη διεύθυνση … https://kommon.gr/koinonia/item/25214-i-aristeri-enallaktiki-stin-techniti-noimosyni-tou-rezgkar-akraoui
· «Η καπιταλιστική οπτική της τεχνητής νοημοσύνης: Κέρδος, εξουσία και έλεγχος» στη διεύθυνση … https://kommon.gr/theoria/nees-texnologies/item/26369-i-kapitalistiki-optiki-tis-technitis-noimosynis-kerdos-exousia-kai-elegchos-tou-retzgkar-akraoui-rezgar-akrawi
· «Ήπια ψηφιακή καταστολή: Πώς αξιοποιείται η τεχνητή νοημοσύνη για την εδραίωση της καπιταλιστικής ηγεμονίας» στη διεύθυνση … https://kommon.gr/koinonia/item/25061-ipia-psifiaki-katastoli-pos-axiopoieitai-i-techniti-noimosyni-gia-tin-edraiosi-tis-kapitalistikis-igemonias-tou-rezgkar-akraoui
Τη μετάφραση (με τη βοήθεια Τ.Ν.) από τα αγγλικά, για λογαριασμό των Αντιγειτονιών, έκανε ο Κ.Καψ.
Τονίζουμε ότι η δημοσίευση του άρθρου γίνεται για πληροφοριακούς λόγους και δεν συνιστά απαραίτητα συμφωνία με τις θέσεις και τον τρόπο που αυτές διατυπώνονται.
Παραπομπές
[1] ΣτΜ. digital space :≈ Εννοεί τον κόσμο των ψηφιακών τεχνολογιών και πλατφορμών, δηλαδή: Διαδίκτυο και πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης (Facebook, Twitter, TikTok, κ.λπ.). Ψηφιακά εργαλεία και εφαρμογές που χρησιμοποιούνται για εργασία, επικοινωνία, πληροφορία, ψυχαγωγία. Συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και δεδομένων όπου συλλέγονται, επεξεργάζονται και αναλύονται πληροφορίες. Με άλλα λόγια, είναι ο χώρος όπου η ζωή, η εργασία, η επικοινωνία και η πληροφόρηση έχουν μεταφερθεί στον ψηφιακό κόσμο.
[2] ΣτΜ. proactive := προδραστικός :≈ Δεν περιμένει απλώς να συμβούν τα πράγματα ή να εμφανισθούν οι συνέπειες, δεν περιορίζεται σε αντιδράσεις αλλά παίρνει την πρωτοβουλία για να δράσει εγκαίρως και με σχέδιο.
[3] ΣτΜ. Κατανόηση και έλεγχο της ίδιας της τεχνολογίας, ώστε να μην αφεθεί στα χέρια του κεφαλαίου.
[4] ΣτΜ. Νέες στρατηγικές, δομές και ιδέες στην Αριστερά για να ανταποκριθεί στην ψηφιακή εποχή.
[5] ΣτΜ. diagnosis := διάγνωση :≈ Προσδιορισμός της φύσης και της αιτίας του προβλήματος, όχι όμως ενεργή λύση ή παρέμβαση. Εξαγωγή συμπερασμάτων.
[6] ΣτΜ. fortresses := οχυρά :≈ Τομείς ή πεδία δράσης στα οποία κυριαρχεί.
[7] ΣτΜ. Να είναι άμεσα συνδεδεμένος με τον αγώνα στους χώρους εργασίας και εκπαίδευσης, στους δρόμους, στα συνδικάτα, στις κοινότητες.
[8] ΣτΜ. arena of action and meta-debate := χώρος ακτιβισμού και θεωρητικής αντιπαράθεσης.
[9] ΣτΜ. Π.χ. διαδικτυακές καμπάνιες, posts και συζητήσεις, ψηφιακή ακτιβιστική δράση.
[10] ΣτΜ. Προκαταλήψεις ενσωματωμένες στη δομή ή στους κανόνες των αλγοριθμικών συστημάτων, οι οποίες λειτουργούν κρυφά αλλά επηρεάζουν αποτελέσματα και αποφάσεις.
[11] ΣτΜ. contain := περιέχω, περιλαμβάνω, εσωκλείω· συγκρατώ, τιθασεύω· περιορίζω.
[12] ΣτΜ. Το σύστημα «περιορίζει» τις δυνατότητες που ανοίγει η ίδια η τεχνολογία. Οι σχέσεις παραγωγής από μορφές ανάπτυξης μετατρέπονται σε δεσμά των παραγωγικών δυνάμεων.
[13] ΣτΜ. Απόλυτα ελεγχόμενο.
[14] ΣτΜ. nations := συλλογικότητες :≈ Οργανωμένα αριστερά κινήματα ή συλλογικότητες, που λειτουργούν σαν «πολιτικές οντότητες» στον αγώνα για κοινωνική αλλαγή.
[15] ΣτΜ. neutral-oriented := σχεδιασμένων να είναι ουδέτερα :≈ Σχεδιασμένων για να είναι αντικειμενικά και να μην ευνοούν το κεφάλαιο ή συγκεκριμένες δυνάμεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου