25 ΝΟΕΜΒΡΗ ΟΛΟΙ ΣΤΗΝ ΑΠΕΡΓΙΑ - ΠΑΛΗ ΓΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΜΙΣΘΟΥΣ - ΧΩΡΙΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΙ ΑΓΩΝΑ Ο ΜΗΝΑΣ ΔΕΝ ΒΓΑΙΝΕΙ
Συγκεντρώσεις:
Αθήνα: 10:00 Χαυτεία | Θεσσαλονίκη: 10:30 Άγαλμα Βενιζέλου | Γιάννενα: 10:30 Εργατικό Κέντρο

19 Νοεμβρίου 2026

Θεατρική παράσταση «Οι Δωσίλογοι»: Η μνήμη μιας ατιμώρητης προδοσίας

 Αναδημοσίευση από την Προλεταριακή Σημαία


Από τις 2 Νοεμβρίου, στο Θέατρο Χώρα, παρουσιάζεται η θεατρική παράσταση «Οι Δωσίλογοι», βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του ιστορικού Μενέλαου Χαραλαμπίδη. Πρόκειται για τη θεατρική διασκευή μιας έρευνας που φωτίζει μία από τις πιο σκοτεινές και λιγότερο συζητημένες πλευρές της περιόδου της Κατοχής: την ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία Ελλήνων με τις δυνάμεις κατοχής.

Η παράσταση από τους Elephas tiliensis, σε σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία των Δημήτρη Αγαρτζίδη και Δέσποινας Αναστάσογλου, αποτελεί ένα ιδιαίτερο καλλιτεχνικό εγχείρημα. Η μεταφορά ενός ιστορικού ερευνητικού βιβλίου στη θεατρική σκηνή δεν είναι εύκολη υπόθεση. Στην αρχή, η ιδιαίτερη θεατρική γλώσσα της παράστασης μπορεί να δυσκολέψει τον θεατή να παρακολουθήσει πλήρως τη σύνδεση των σκηνών. Σταδιακά, όμως, η σκηνοθετική προσέγγιση σε παρασύρει στον δικό της ρυθμό και σε κάνει να αντιληφθείς τη δύναμη της σύλληψης. Η κίνηση, το σωματικό θέατρο, η μουσική, το τραγούδι, ο χορός, τα σκηνικά και τα οπτικά στοιχεία συνθέτουν μια παράσταση που δεν περιορίζεται στην αναπαράσταση ιστορικών γεγονότων, αλλά καταφέρνει να μεταφέρει στη σκηνή το βάρος και τη σκληρότητά τους.

Το ιστορικό υλικό παρουσιάζεται ωμό, χωρίς εξωραϊσμούς. Η δράση των συνεργατών των κατακτητών αποκαλύπτεται σε όλη της τη σκληρότητα: από την οικονομική εκμετάλλευση ενός λαού που λιμοκτονούσε μέχρι τα βασανιστήρια και τις εκτελέσεις αγωνιστών της Αντίστασης. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά στην αισχροκέρδεια των συνεργατών που αγόραζαν το λάδι από τους παραγωγούς σε εξευτελιστικές τιμές και στη συνέχεια το πουλούσαν πανάκριβα, την ώρα που ο κόσμος πεινούσε. Μια χώρα γεμάτη ελιές και οι άνθρωποί της χωρίς λάδι. Παράλληλα, η παράσταση αναδεικνύει τα βασανιστήρια κομμουνιστών και αντιστασιακών, ακόμη και από ανθρώπους που γνώριζαν προσωπικά τα θύματά τους. Αναφορές στην Ηλέκτρα Αποστόλου, σε βιασμούς κρατουμένων αλλά και στους ανάπηρους αγωνιστές που επέστρεψαν από το αλβανικό μέτωπο και βρέθηκαν αντιμέτωποι με διώξεις και εκτελέσεις υπενθυμίζουν πόσο βαθιά έφτασε η βία.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος με τον οποίο η παράσταση κατονομάζει τα πράγματα. Το ΕΑΜ, ο ΕΛΑΣ, η ΕΠΟΝ, ο κομμουνισμός, το σφυροδρέπανο και η Αντίσταση δεν κρύβονται πίσω από γενικόλογες αναφορές και εύπεπτες διατυπώσεις. Η πολιτική ταυτότητα των ανθρώπων που αντιστάθηκαν και η συμβολή τους στον αγώνα για την απελευθέρωση αναδεικνύονται ξεκάθαρα. Σε μια εποχή που τέτοιες αναφορές συχνά αποσιωπώνται, αποστειρώνονται ή και σκόπιμα διαστρεβλώνονται, η επιλογή αυτή έχει τη δική της βαρύτητα.

Σε όλη τη διάρκεια της παράστασης, ένας προτζέκτορας προβάλλει αποκόμματα εφημερίδων, κυβερνητικές ανακοινώσεις, διατάγματα, φωτογραφίες, αφίσες και ιστορικά τεκμήρια. Έτσι, η θεατρική αφήγηση συνομιλεί διαρκώς με τα πραγματικά ντοκουμέντα. Και η μεταπολεμική κατάληξη της υπόθεσης των δωσίλογων είναι εξίσου αποκαλυπτική. Στα Ειδικά Δικαστήρια Αθηνών και Πειραιά υποβλήθηκαν μηνύσεις για περισσότερα από 20.000 άτομα. Μόλις 3.227 παραπέμφθηκαν σε δίκη, οι 2.251 αθωώθηκαν ή η κατηγορία θεωρήθηκε αποσβεσμένη, ενώ από τους 976 που καταδικάστηκαν οι 420 δεν πήγαν καν στο δικαστήριο. Από τους 556 που καταδικάστηκαν παρουσία τους, 243 έλαβαν βασιλική χάρη ή μείωση της ποινής τους. Τελικά, μόλις 2 δωσίλογοι εκτελέστηκαν! Την ίδια περίοδο, στην Αθήνα και τον Πειραιά εκτελέστηκαν περισσότεροι από 103 αντιστασιακοί. Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους! Πολλοί από τους συνεργάτες των κατακτητών όχι μόνο απέφυγαν την τιμωρία, αλλά ενσωματώθηκαν στον κρατικό μηχανισμό και αποτέλεσαν βασικό πυλώνα συγκρότησης και εδραίωσης του αστικού κράτους μέχρι και σήμερα. Αντίθετα, οι άνθρωποι της Αντίστασης βρέθηκαν αντιμέτωποι με διώξεις, εκτελέσεις και αποκλεισμό.

Παρότι δεν υπήρχε καμία αμφιβολία για τα γεγονότα, η παράσταση αφήνει ένα βαθύ αίσθημα οργής και πόνου. Όχι φόβου. Γιατί μέσα στη φρίκη της Κατοχής αναδεικνύεται η δύναμη της αντίστασης, ο αγώνας ανθρώπων που, ακόμη και μέσα στην πείνα, τον πόλεμο και την εξαθλίωση, δεν εγκατέλειψαν τη διεκδίκηση της ελευθερίας. Ο πόνος έρχεται μαζί με την ταύτιση με αυτούς τους ανθρώπους, με όσα υπέστησαν και με το τίμημα που πλήρωσαν. Και ίσως η πιο ανατριχιαστική διάσταση της ιστορίας είναι πως η βία δεν ασκήθηκε μόνο από τον κατακτητή. Ασκήθηκε από ανθρώπους της ίδιας κοινωνίας, από εκείνους που γνώριζαν τα θύματά τους, μοιράζονταν τις γειτονιές τους και σε πολλές περιπτώσεις είχαν προσωπικούς δεσμούς μαζί τους.

Οι «Δωσίλογοι» είναι μια παράσταση που αξίζει να δει κανείς, όχι μόνο για την καλλιτεχνική της δύναμη, αλλά κυρίως γιατί φέρνει στο προσκήνιο μια ιστορία που δεν χωράει στη λήθη, στην αποσιώπηση ή στην παραχάραξη. Μια ιστορία που εξακολουθεί να αφορά το σήμερα και να φωτίζει τους δικούς μας αγώνες!

Δεν υπάρχουν σχόλια: