H Θίσβη είναι ένας δήμος 4.500 περίπου κατοίκων, 30 χλμ. βορειοδυτικά της Θήβας, με παραλίες στον Κορινθιακό, στις παρυφές του Ελικώνα.
Η σύνθεση των χωριών είναι κατά βάση αγροτική, κτηνοτροφική και λίγο τουριστική. Από τα τέλη του ’70 λόγω εσωτερικής μετανάστευσης ο πληθυσμός ελαττώθηκε κατά πολύ, αλλά σχεδόν τετραπλασιάζεται το καλοκαίρι. Εδώ να προσθέσουμε πολλούς Ελληνοαμερικάνους που μετανάστευσαν μετά το ολοκληρωτικό κάψιμο 3 χωριών του δήμου στην Κατοχή. Πρόκειται για χωριά στα οποία δεν υπάρχει εν γένει μεγάλη ιδιοκτησία, αλλά δεν θα χαρακτηρίζονταν και ως ιδιαίτερα φτωχά.
Υπάρχει μια προϊστορία ανάπτυξης στην περιοχή για την οποία η πλειοψηφία των κατοίκων ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό. Το ’87 σχεδιαζόταν η εγκατάσταση εργοστασίου αλουμίνας και προωθήθηκε με τυμπανοκρουσίες η αναγκαστική απαλλοτρίωση χωραφιών σε ιδιαίτερα υψηλές τιμές. Για λόγους πολιτικής πελατείας το ΠΑΣΟΚ ακριβοπλήρωσε τους αγρότες που πούλησαν τη γη τους για ένα «εθνικό έργο», όπως προβλήθηκε. Το συγκεκριμένο έργο δεν έγινε ποτέ, η έκταση όμως που ανήκε στην ΕΤΒΑ επανακαλλιεργήθηκε από τους κατοίκους, αλλά το 2001 μετατράπηκε σε ΒΙΠΕ, δηλαδή μια από τις λίγες θεσμοθετημένες βιομηχανικές περιοχές της Ελλάδας.
Τότε δεν είχε γίνει αντιληπτό ότι η Θίσβη προοριζόταν για βιομηχανική περιοχή μεγάλης κλίμακας, αφού αποτελεί προνομιακό χώρο για κράτος και κεφάλαιο λόγω της γειτνίασής της με την Αθήνα, μειωμένης έως μηδενικής αντίστασης από την πλευρά των ντόπιων και ανυπαρξίας άλλου σχεδιασμού από την πλευρά του κράτους: γι’ αυτούς δεν παρουσιάζει αρχαιολογικό, τουριστικό ή άλλο ενδιαφέρον.
Ο τωρινός και μελλοντικός καπιταλιστικός σχεδιασμός στην περιοχή είναι τεράστιος:
1) Η ΒΙΠΕ λειτουργεί με πλήθος ελλείψεων και παρανομιών ακόμα και σύμφωνα με τους δικούς τους κανόνες: από ρυμοτομικές ελλείψεις, ελλείψεις περιβαλλοντικών μελετών, έργων υποδομής, διαχείρισης αποβλήτων.
2) Στεγάζει από το 2001 τη Σωληνουργεία Κορίνθου του ομίλου Στασινόπουλου, αυτή που έκλεισε στην Κόρινθο αφήνοντας πίσω της 6 νεκρούς εργάτες. Από τους 500 εργαζομένους της οι 200 περίπου είναι Πακιστανοί με ή χωρίς χαρτιά, με δουλέμπορους να τους πηγαινοφέρνουν και 35 ευρώ μεροκάματο χωρίς ένσημα. Διέδιδε παλαιότερα ότι δεν παρήγαγε απόβλητα(!), τη στιγμή που τα εναπόθετε στην παρακείμενη παράνομη χωματερή του δήμου, ενώ τώρα ισχυρίζονται ότι μεταφέρονται «κάπου».
3) Υπάρχει λιμάνι που φτιάχτηκε δίπλα σε αρχαιολογικό χώρο μέσα σ’ έναν κλειστό κόλπο, που με τη σειρά του βρίσκεται στον κλειστό Κορινθιακό Κόλπο –κάτι που κάνει τις επιπτώσεις θαλάσσιας μόλυνσης καταστροφικές και αμετάκλητες. Παραχωρήθηκε για χρήση κατά προτεραιότητα στον όμιλο Στασινόπουλου (εκτός από τη Σωληνουργεία Κορίνθου το χρησιμοποιούν οι Ελβάλ και Χαλκόρ, δύο από τις πιο ρυπογόνες βιομηχανίες των Οινοφύτων, υπεύθυνες για τη χρόνια δηλητηρίαση των κατοίκων εκεί και όχι μόνο, τις οποίες σχεδιάζουν να τις μεταφέρουν στη Θίσβη). Το λιμάνι δεν έχει άδεια παρ’ ότι ακόμα και το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας έχει επανειλημμένως ζητήσει να βγάλουν και καμιά υποδομή διαχείρισης αποβλήτων. Σύμφωνα με τα τωρινά τους σχέδια μάλιστα θέλουν να το μετατρέψουν σε εμπορικό όπου θα διακινείται ένας τεράστιος όγκος εμπορευμάτων.
4) Κατασκευάζεται δρόμος ταχείας κυκλοφορίας με 4 λωρίδες που θα ξεκινά από τη ΒΙΠΕ, θα διέρχεται μέσα από τα χωράφια και θα καταλήγει στα Οινόφυτα. Πρόκειται για το μεγαλύτερο έργο της περιφέρειας της Στερεάς Ελλάδας. Ουσιαστικά ο δρόμος μαζί με το λιμάνι, αν τα αφήσουμε να ολοκληρωθούν, θα εξασφαλίσουν την παγίωση της βιομηχανικής περιοχής. Ηδη κατά μήκος του στήνονται βιοτεχνίες, νέες επιχειρήσεις και ξεπουλιούνται τα χωράφια όσο όσο.
5) Mέσα στο σχεδιασμό τους υπάρχει ακόμα εμπορική σιδηροδρομική γραμμή Οινοφύτων - Θίσβης.
6) Το χειρότερο όλων είναι αυτό που τώρα άρχισε να κατασκευάζεται, το εργοστάσιο ηλεκτρικής ενέργειας 420 ΜW, της κοινοπραξίας Edison-EΛΛ.ΠΕ. Στο πλαίσιο της απόφασης «απελευθέρωσης» της ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή ιδιωτικοποίησής της εντός της ενιαίας αγοράς της Ευρώπης, προωθείται ο διαχωρισμός της παραγωγής από την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας. Ο κάθε ιδιώτης δηλαδή μπορεί να στήνει το δικό του εργοστάσιο. Πρόκειται για κολοσσούς και όχι μικρομεσαίους: η ιταλική Edison, ο Μπόμπολας, ο Στασινόπουλος. Θα λειτουργεί με φυσικό αέριο, κάτι που σημαίνει ότι θα είναι ελάχιστα λιγότερο ρυπογόνο από αυτά του λιγνίτη. Οι ρύποι που θα εκπέμπονται θα περιέχουν διοξείδιο του άνθρακα, μονοξείδιο του αζώτου και οξείδια του θείου. Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων είναι ελλιπέστατη, με στοιχεία άλλης περιοχής και όχι της Θίσβης.
7) Τα διάσπαρτα αιολικά πάρκα στις γύρω περιοχές του δήμου είναι το τελευταίο από τον όλο σχεδιασμό. Το ζήτημα της αιολικής ενέργειας μπαίνει τεχνηέντως εκβιαστικά: αν δεν είσαι υπέρ, τότε σημαίνει ότι είσαι υπέρ της μόλυνσης από ορυκτά καύσιμα. Είναι η πρώτη φορά που οι καπιταλιστές χρησιμοποιούν ένα οικολογικό άλλοθι τόσο έντονα, εκμεταλλευόμενοι ακόμα και κινηματική λογική, τις οικολογικές ευαισθησίες του κόσμου, για να προωθήσουν την ιδέα του «πράσινου καπιταλισμού». Το ζήτημα της ενέργειας, όπως και κάθε άλλο άλλωστε, δεν είναι τεχνικό, αλλά πρωτίστως πολιτικό. Το ερώτημα που πρέπει να τεθεί είναι ποιος κερδίζει είτε με συμβατικά εργοστάσια είτε με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας; Στο Δήμο Θίσβης έχουν δοθεί 3 άδειες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικά πάρκα και εκκρεμούν 22 νέες αιτήσεις.
Γενικά στη Βοιωτία σχεδιάζεται μια υπερσυσσώρευση ενεργειακής παραγωγής. Προορίζεται να γίνει το ενεργειακό κέντρο της Ελλάδας (τη στιγμή που σύμφωνα με τον κρατικό χωροταξικό σχεδιασμό η Θεσσαλία, π.χ., θα αποτελεί την καρδιά της καπιταλιστικής αγροτικής παραγωγής –βλ. εκτροπή Αχελώου– και η Κρήτη και η Πελοπόννησος «κυριλοποιημένες λουτροπόλεις» –βλ. το παρανάλωμα της Ηλείας). Προβλέπεται να παράγεται το 10% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας από αιολική ενέργεια και το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας από συμβατικά θερμοηλεκτρικά.
Συνολικά στη Βοιωτία θα γίνουν 11 θερμοηλεκτρικά εργοστάσια με φυσικό αέριο και 4 με λιθάνθρακα στην ευρύτερη περιοχή. Στην όλη εφιαλτική εικόνα να προσθέσουμε τους απαραίτητους πυλώνες μεταφοράς υψηλής και υπερυψηλής τάσης που θα διαπερνούν τη Βοιωτία, η κατασκευή των οποίων συνεπάγεται καταστροφή δασών και δασικών εκτάσεων. Παρεμπιπτόντως, η πυρκαγιά τον περασμένο Ιούλιο στον Ελικώνα εντελώς «συμπτωματικά» μπήκε σε περιοχή που προορίζεται για αιολικό πάρκο.
Κάπως έτσι σκιαγραφείται το τοπίο της επέλασης των επενδυτών στο νομό και στο Δήμο Θίσβης συγκεκριμένα. Η αντίδραση σε αυτά προέρχεται από μια κίνηση ατόμων, ως επί το πλείστον Αθηναίων, κάτι που τους κάνει μεν να είναι καλύτεροι γνώστες των «αγαθών» της ανάπτυξης, έχοντάς τα γνωρίσει από κοντά, αλλά από την άλλη δυσχεραίνει την επικοινωνία με τους ντόπιους. Σε αυτούς να προσθέσουμε μια μικρή μερίδα παραθεριστών που δεν κατάγονται καν από την περιοχή, καθώς και αρκετούς Ελληνοαμερικάνους, συνταξιούχους κυρίως, πρώην βιομηχανικούς εργάτες σε κάποια φάση της ζωής τους στις ΗΠΑ, που γυρνώντας στο ειδυλλιακό, όπως φαντάζονταν, χωριό τους, αντικρίζουν ένα νέο Ντιτρόιτ. Στη Βοιωτία γενικότερα έχει δημιουργηθεί ένα ευρύτερο σχήμα, η Συμπαράταξη Βοιωτών για το Περιβάλλον, που συντονίζει τις δράσεις των τοπικών επιτροπών προσπαθώντας ν’ αποκτήσει χαρακτηριστικά κινήματος, με τις όποιες αδυναμίες, έχοντας στο ενεργητικό της αρκετές κινητοποιήσεις, στη Βοιωτία κυρίως.
Είναι ξεκάθαρο ότι πρόκειται για μια άνιση μάχη. Οσοι αντιστεκόμαστε, τα βάζουμε με κολοσσούς. Σε αυτό όμως προστίθεται και η άγνοια ή αδιαφορία πολλών ντόπιων αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η ιδεολογία της ανάπτυξης που έχει κυριεύσει τα μυαλά των περισσότερων. Αυτή πολύ απλά εξισώνεται με φράγκα. Υπάρχει μια επαρχιώτικη βουλιμία που απαιτεί ανάπτυξη με κάθε κόστος, ακόμα και αν αυτό σημαίνει μόλυνση και καταστροφή. Για μια μικρή μερίδα που ήδη κάνει μπίζνες με το υπάρχον εργοστάσιο, τα συμφέροντα είναι προφανή. Κάποιοι άλλοι υπερασπίζονται τις θέσεις εργασίας τους και λίγοι φτάνουν σε ακραία σημεία ταύτισης με τα αφεντικά τους. (Χαρακτηριστικά, σε μια συζήτηση, εργαζόμενος της Σωληνουργείας μου δήλωσε ότι, προφανώς, για το «εργατικό ατύχημα» της Κορίνθου υπεύθυνοι ήταν οι ίδιοι οι εργάτες). Γενικά, κυριαρχεί η επίκληση του προβλήματος της ανεργίας και είναι συχνή η κατηγορία εναντίον όσων αντιδρούν ως «βολεμένων οικολόγων» που αδιαφορούν για την ανάπτυξη του τόπου. Το επιχείρημα της ανεργίας είναι φυσικά σοβαρό, ακόμα και αν συχνά αποδεικνύεται έωλο (στο εργοστάσιο ηλεκτρικής ενέργειας οι θέσεις εργασίας θα είναι εξαιρετικά περιορισμένες και θα απασχολούνται εξειδικευμένοι εργαζόμενοι, άρα ελάχιστα αφορά τους ντόπιους). Ουσιαστικά ερχόμαστε αντιμέτωποι με κοινωνικά ζητήματα, ζητήματα κοινωνικών σχέσεων εντός του καπιταλισμού, που υπερβαίνουν τα στενά όρια της οικολογίας.
Ο ρόλος της δημοτικής εξουσίας ήταν και είναι ιδιαίτερα σημαντικός στην ευόδωση του όλου σχεδιασμού ερημοποίησης της περιοχής και αρκετά ύπουλος. Ενώ φροντίζει να δίνει μια έξωθεν αγωνιστική μαρτυρία (κάποιες προσφυγές που θα εκδικαστούν χρόνια αργότερα, κορόνες ενάντια στα επικείμενα εργοστάσια), φροντίζει να μεσολαβεί στις προσλήψεις στη Σωληνουργεία και να προωθεί την άποψη ότι το μέλλον της περιοχής πρέπει να είναι αυτό των… Οινοφύτων. Αρκετοί ντόπιοι είναι εξαρτημένοι από τη δημοτική εξουσία, ιδιαίτερα οι μικρομαγαζάτορες, και δύσκολα παίρνουν θέση ανοιχτά. Αναμενόμενες ήταν, επίσης, οι απειλές και οι επιθέσεις σε μέλη της επιτροπής που προς το παρόν είναι φραστικές, «ενοχλήσεις» από μπάτσους κ.ά.
Ωστόσο έχουν καταφερθεί αρκετά πράγματα μέχρι τώρα, αν και σε καμιά περίπτωση δεν αντιστοιχούν στο μέγεθος των προβλημάτων και των απαιτήσεων του αγώνα. Πρώτα απ’ όλα, ενώ πριν κυριαρχούσε μια ηχηρή σιωπή ή και βροντερή επιδοκιμασία, τα αναπτυξιακά σχέδια τώρα αποτελούν ζήτημα. Κάποιοι άνθρωποι άρχισαν να μιλούν πιο θαρρετά, το όλο ζήτημα κουβεντιάζεται. Απ’ την άλλη, σε μεγάλο βαθμό, η τοπική εξουσία έχει ξεγυμνωθεί και οι κριτικές εναντίον της έγιναν συχνότερες. Ωστόσο τόσο ο εγκλωβισμός στο ζήτημα της νομιμότητας όσο και ο τοπικισμός εξακολουθούν και αποτελούν μεγάλη εμπόδια. Παραμένει ανοικτό το στοίχημα αν τέτοιου είδους κινήσεις μπορούν να συνδέσουν τη λεηλασία και καταστροφή της φύσης με τη λεηλασία και καταστροφή της ίδιας μας της ζωής…
Κ.Μ.
Από την Επιτροπή Αγώνα Θίσβης
Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο 602 φύλλο της Πρ. Σημαίας
Την Τρίτη 22 Ιουνίου, συζητιέται για τρίτη φορά στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο το θέμα για την νομιμοποίηση παράνομων εγκαταστάσεων στο λιμάνι Βαθύ της Θίσβης. Στην ημερήσια διάταξη αναφέρεται: Αίτηση θεραπείας της εταιρείας «ΔΙΑ.ΒΙ.ΠΕ.ΘΙ.Β. Α.Ε.» κατά της υπ’ αριθμ. πρωτ. ΥΠΠΟ/ΓΔΑΠΚ/ΑΡΧ/Α1/Φ41/ 39133/1962/30.04.2009 Υ.Α., σχετικά με υφιστάμενες λιμενικές εγκαταστάσεις της ως άνω εταιρείας, στον όρμο Νούσας, στη ΒΙ.ΠΕ. Θίσβης, Δήμου Θίσβης, Νομού Βοιωτίας.
