Ποια ερωτήματα ζητούν απαντήσεις από την Αριστερά;

Η λεηλασία προχωρά καθημερινά. Οι εργάτες, τα λαϊκά στρώματα, η νεολαία περισφίγγονται όλο και πιο πολύ από τη θηλιά της ανεργία και της εξαθλίωσης. Δημιουργούνται οι όροι εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης όπως πριν το '17. Καταστρέφονται στοιχειώδη κοινωνικά δικαιώματα σε περίθαλψη, υγεία και παιδεία. Γίνονται βήματα αναίρεσης-κατάργησης των ατομικών ελευθεριών, των δημοκρατικών δικαιωμάτων των μαζών.

Στο χορό της σφαγής σπρώχνονται ανοιχτά, πια, μια σειρά χώρες και λαοί στην ίδια την Ευρώπη. Η περίπτωση της ΕΕ από σταθερά σε μια σειρά λογαριασμούς των κυρίαρχων, σε αναλύσεις... για το κίνημα και την Αριστερά, γίνεται κρίσιμος αστάθμητος παράγοντας που δεν επιτρέπει ούτε υποθέσεις εργασίας με βάση αυτή. Αλλά και όλος ο πλανήτης κλυδωνίζεται καθώς ανεβαίνει συνέχεια η ένταση όλων των αντιθέσεων. Είμαστε ήδη στο σημείο που τα άρρητα –και αδιανόητα- των προηγούμενων χρόνων, διακηρύσσονται, γίνονται καθημερινότητα. Και άρχισαν κιόλας να φαίνονται στο μαύρο ορίζοντα σημάδια των πιο μεγάλων απειλών.

Η τροχιά αυτών των εξελίξεων έχει ένα βασικό σημείο «αφετηρίας» στις καταρρεύσεις του '89-'91, στους όρους που οι καταρρεύσεις αυτές διαμόρφωσαν σε όλα τα πεδία. Στην ισχυροποίηση του κεφαλαίου και του ιμπεριαλισμού, συνολικά των αντιδραστικών δυνάμεων απέναντι στην εργατική τάξη και τους λαούς. Στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς. Στην παραπέρα αποσυγκρότηση της εργατικής τάξης και του κινήματος. Στην ακόμα μεγαλύτερη προσαρμογή στο σύστημα που επέλεξαν μια σειρά ενδιάμεσες και ήδη επαρκώς προσαρμοσμένες πολιτικές αλλά και κοινωνικές δυνάμεις. Όλα αυτά δεν έχουν ιστορική ή ακαδημαϊκή αξία. Μέσα σε αυτά βρίσκονται τα πραγματικά πολιτικά ερωτήματα της σημερινής κατάστασης. Αυτά που πρέπει να τεθούν για να βρούμε και τις απαντήσεις που χρειάζεται η υπόθεση του λαού και του κινήματος. Αλλά ας έρθουμε στα σημερινά.

Αμηχανία, περιστροφές και ανακυκλώσεις

Διάχυτη είναι η αμηχανία στο σύνολο των δυνάμεων που αναφέρονται στην Αριστερά, μετά τη «μεγάλη μάχη» των εκλογών. Και αυτοί που «νίκησαν» (ΚΚΕ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ) και αυτοί που «δεν νίκησαν» (ΣΥΝ-ΣΥΡΙΖΑ-ΜΕΤΩΠΟ κ.λπ.) βρίσκονται σε αναζήτηση απαντήσεων, κατευθύνσεων, πολιτικών προτάσεων για το από 'δω και πέρα. Φυσικά δεν το ομολογούν ανοιχτά και κατά κανόνα παριστάνουν ότι έχουν «έτοιμες και πλήρεις» λύσεις και απαντήσεις. Ποιες είναι αυτές; Αλλά πριν από τις απαντήσεις, ποια είναι τα ερωτήματα; Για παράδειγμα, σε ποιο πρόβλημα απαντά η «κοινή δράση» που αποφάσισε το ΚΚΕ μεταξύ των ΠΑΜΕ, ΜΑΣ, ΠΑΣΥ,ΟΓΕ , δηλαδή με… τον εαυτό του; Αυτός είναι ο δρόμος για να υψωθεί μέτωπο πάλης για την απόκρουση της βαρβαρότητας των νέων μέτρων; Αυτός είναι ο δρόμος για να τραβηχτούν στον αγώνα οι μεγάλες μάζες της αποχής, του άκυρου/λευκού για τις οποίες κάτι θετικά «προσπάθησε» να εκτιμήσει μετεκλογικά η ηγεσία του ΚΚΕ; Από την άλλη, ποιο και τίνος το πρόβλημα θέλει να λύσει η ηγεσία του ΣΥΝ με την πολιτική επιλογή της συνάντησης με το «σοσιαλιστικό χώρο» (!!), που επανέρχεται μετά από αμέτρητες απόπειρες και άλλες τόσες «διαφορετικές» μορφές από το 1993 μέχρι σήμερα; Ή μήπως είναι διαφορετική η απόφαση του «Μετώπου» του Αλαβάνου, που δηλώνει πως στοχεύει να «συναντήσει» και το «σοσιαλιστικό χώρο» και την «εξωκοινοβουλευτική- ριζοσπαστική αριστερά»; Είναι κάτι παραπάνω από ανακύκλωση όλα αυτά και μάλιστα ανακύκλωση πολυχρησιμοποιημένων και φθαρμένων μορφών ενός ηττημένου περιεχομένου; Και όμως, φαίνεται πως για κάποιες ηγετικές ομάδες όλα τούτα αποτελούν κάποιο είδος διαχείρισης της υπόστασης τους. Ας πούμε, η ΑΝΤΑΡΣΥΑ αμέσως μετά την εκλογική της επιτυχία αντιγράφει από τον πάλαι ποτέ ΣΥΡΙΖΑ που σε κάθε του πανελλαδική συνάντηση αποφάσιζε «να υλοποιήσει τις αποφάσεις» της προηγούμενης συνάντησης. Έτσι, λοιπόν, και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ αποφάσισε να κάνει μια συγκέντρωση για να «παρουσιάσει μια πολιτική πρόταση» (;;;) και να «υλοποιήσει την απόφαση της προηγούμενης πανελλαδικής συνάντησης το Μάρτη του 2010» (ΠΡΙΝ 28/11). Τελικά με όλα αυτά και πολλά άλλα, ανάλογα, μπορεί να αναρωτηθεί κανείς: Αναζητούν πράγματι απαντήσεις στα σημερινά τεράστια ζητήματα όλες αυτές ή κάποιες από αυτές τις δυνάμεις; Ή απλώς αναζητούν φόρμουλες επανέκδοσης των απόψεων και σχεδίων που χρόνια τώρα είχαν και τα οποία συνέβαλαν στην ήττα του κινήματος, στην οπισθοχώρηση, στην αποσυγκρότηση;

Σχέδια αρνήσεων της πάλης

Δεν είμαστε εμείς που θα υποτιμήσουμε τις δυσκολίες της σημερινής κατάστασης, που θα αγνοήσουμε τη συνθετότητα των καθηκόντων που αυτή θέτει ή, ακόμα, που θα κάνουμε πως δεν καταλαβαίνουμε πως μπροστά μας βρίσκονται ιδιαίτερα απαιτητικά πολιτικά ενδεχόμενα. Από αυτή την άποψη θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε τη δυστοκία ή την αμηχανία που αναφέραμε ως ένδειξη συναίσθησης της κατάστασης. Ωστόσο, υπάρχει μια πληθώρα άρθρων και παρεμβάσεων το τελευταίο διάστημα -που προφανώς φιλοδοξούν να αποτελέσουν τη βάση των αναλύσεων και των πολιτικών προτάσεων που πρόκειται να διαμορφωθούν- τα οποία κάθε άλλο παρά «συναίσθηση» της πολιτικής και ταξικής πραγματικότητας μαρτυρούν. Από άποψη περιεχομένου και λογικής θα μπορούσαμε χοντρικά να αναφερθούμε σε δύο κατηγορίες, που κατά τη γνώμη μας δεν απέχουν πολιτικά, αντιθέτως τέμνονται σε βασικά σημεία.

Η πρώτη είναι αυτή του ΚΚΕ που προβάλλει τον «άλλο δρόμο ανάπτυξης» σαν διέξοδο για το λαό και ορίζει σαν «κίνημα» τις δυνάμεις που το ίδιο και μόνο αυτό θα κινητοποιεί και με το περιεχόμενο που επίσης το ίδιο ορίζει στη βάση του στόχου της «άλλης ανάπτυξης». Ταυτόχρονα, βασικό στοιχείο της όλης λογικής είναι η έμπρακτη εχθρότητα και απομόνωση απέναντι σε κάθε άλλη κίνηση και δράση.

Η δεύτερη αφορά ένα φάσμα δυνάμεων από το ΣΥΝ, τμήματα του ΣΥΡΙΖΑ, το Μέτωπο και την ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Η κοινή βάση εδώ είναι η λογική που απαιτεί «απάντηση στο πρόβλημα του χρέους» ως απαραίτητη προϋπόθεση για ο,τιδήποτε: Για να υπάρξει κοινή δράση, για να υπάρξουν αγώνες, για να υπάρξει μια «εναλλακτική προοδευτική διακυβέρνηση», για να «ανοίξει ο δρόμος για μια επαναστατική μετάβαση» και ό,τι άλλο –σαφές ή ασαφές, θα το δούμε αυτό –προτείνεται ως στόχος από τη γκάμα αυτών των δυνάμεων.

Το βασικό σημείο τομής αυτών των δύο απόψεων είναι η άρνηση της δυνατότητας του αγώνα ανατροπής της επίθεσης χωρίς «σχέδιο για το μετά». Η εγκατάσταση προϋποθέσεων –κατασκευών που ουσιαστικά αρνούνται την αναγκαιότητα και δυνατότητα ύπαρξης αγώνα και κινήματος στη βάση των δικαιωμάτων των μαζών, στη βάση της ταξικής αυτοτέλειάς τους. Και ακόμη, παρ' όλο που τα «σχέδια» φαίνονται διαφορετικά, έχουν και αυτά μια βασική τομή. Τόσο ο «άλλος δρόμος ανάπτυξης» όσο και η «λύση του προβλήματος του χρέους» αποτελούν «απαντήσεις» της καπιταλιστικής κρίσης και της ιμπεριαλιστικής εξάρτησης της χώρας στη βάση των σημερινών κοινωνικοοικονομικών δεδομένων και όχι στη βάση της ανατροπής τους. Είναι σ' αυτόν ή τον άλλο βαθμό «ριζοσπαστικές» διαχειρίσεις της, εντός κάποιου –φαντασιακού- καπιταλισμού και στα πλαίσια επίσης κάποιων φαντασιακών και απροσδιόριστων συσχετισμών στην περιοχή, στην Ευρώπη και διεθνώς. Γι' αυτό, εξ' άλλου, κανείς πουθενά δεν δηλώνει για όλα αυτά ότι π,χ. αποτελούν το κατ’ αρχήν πρόγραμμα της επαναστατικής εξουσίας, και καλλιεργείται επιμελώς και επίμονα μια σύγχυση για το τι είναι όλα αυτά. Ζυμώσεις και «επαναστατικοί υπαινιγμοί» για τη «διέγερση» των μαζών και την πολιτική νομιμοποίηση της πάλης τους; Μελετημένο πρόγραμμα ανατροπών που ανταποκρίνεται σε κάποια συγκεκριμένα ταξικά, κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά δεδομένα; Προτάσεις άμεσης πολιτικής δράσης και πάλης με ορατό τον πολιτικό ορίζοντα υλοποίησης τους; Όταν οι ίδιοι οι φορείς αυτών των απόψεων απαντούν «λίγο απ' όλα αυτά» ανάλογα με το πώς κατά περίπτωση και κατά ακροατήριο βολεύει, τότε τα λαμπρά σχέδια δεν είναι τίποτε από όλα αυτά. Αλλά, ακόμα, επειδή στην πολιτική ζωή και στην ταξική πάλη δεν υπάρχει το “τίποτα”, αυτά τα σχέδια είναι πράγματι κάτι: Είναι αρνήσεις, εναντιώσεις, εμπόδια, στην ανάγκη και στη δυνατότητα να συγκροτηθεί και να αναπτυχθεί μαζικός παρατεταμένος αγώνας αντίστασης, Μέτωπο Αντίστασης της εργατικής τάξης και του λαού για την ανατροπή της βαρβαρότητας. Είναι σε κάποιες περιπτώσεις απλώς συγχύσεις για τη σχέση του αναγκαίου με το δυνατό, για τους όρους συγκρότησης κινήματος και επαναστατικής προοπτικής. Αλλά και οι συγχύσεις είναι επίσης εμπόδια. 

Πολιτικές μορφοποιήσεις

Το πρόβλημα που μόλις περιγράψαμε είναι βέβαια γνωστό. Το ΚΚΕ το «προσπερνά» στη βάση του οργανωτικού του συσχετισμού στο κίνημα, με τον οποίο επιχειρεί να εκβιάσει κάθε άλλη δύναμη αλλά, πάνω από όλα, το λαό και τη νεολαία. Θέλει να κάνει «καθεστώς» τον εαυτό του μέσα σε σωματεία, φοιτητικούς συλλόγους κ.λπ., να αναγορευτεί στη μοναδική υπαρκτή οντότητα και γι' αυτό κατασκευάζει τις λογικές των ΠΑΜΕ, ΜΑΣ που αποχωρούν από τους συλλόγους, τα σωματεία, και καταγγέλλουν κάθε δυνατότητα μαζικής πάλης. Στις σημερινές συνθήκες είναι βέβαιο πως αυτό το «πείραμα» θα σκάσει στα χέρια των εμπνευστών του, καθώς ο οργανωτικός του συσχετισμός είναι σταγόνα στον ωκεανό σε σχέση με τις ευρύτατες διαθέσεις πάλης, σε σχέση με την ογκούμενη λαϊκή-νεολαίιστικη οργή.

Ο ΣΥΝ δείχνει να αναγνωρίζει εκ νέου το πρόβλημα αλλά πάλι με τη δεξιά λογική. Η «συνάντηση με το σοσιαλιστικό χώρο» αποτελεί μια αρκετά σαφή ομολογία, μια διστακτική πρώτη πολιτική μορφοποίηση της πρότασης για μια «προοδευτική απάντηση» στο πρόβλημα του χρέους. Είναι, δηλαδή, η ομολογία αναζήτησης εντός του συστήματος δυνάμεων με τις οποίες θα συμπλεύσει ο ΣΥΝ για να εφαρμοστεί αυτή ή η άλλη πολιτική «ανακούφισης του λαού». Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Αλαβάνος, που μόλις το 2008 πριν και αμέσως μετά τη δημοσκοπική έκρηξη του ΣΥΡΙΖΑ είχε συνθέσει την πρόταση των 6 σημείων προς το ΠΑΣΟΚ.

Τελευταία και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ νιώθει την ανάγκη και υπό την πίεση της διαχείρισης του εκλογικού της αποτελέσματος να διευκρινίσει τι συνιστούν πολιτικά και πώς μορφοποιούνται τα γνωστά σημεία (έξοδος από το ευρώ, διαγραφή του χρέους, εθνικοποίηση των τραπεζών) που έχει ως σήμα κατατεθέν της και μέχρι τώρα αποτελούσαν αδιαπραγμάτευτα στοιχεία της λογικής της για το κίνημα. Η μέχρι τώρα υπεράσπισή τους με… λίστες χωρών που έκαναν διαγραφή του χρέους, στις οποίες ανακατωνόταν η σοβιετική επαναστατική εξουσία του 1917 με την Αργεντινή και το Εκουαδόρ, σήμερα ήταν εξόχως… προβληματική. Πολύ περισσότερο που οι εξελίξεις στην Ευρώπη και στην ΕΕ τις τελευταίες εβδομάδες και -πολύ περισσότερο- τις επόμενες δείχνουν πως δεν μπορεί κανείς να «ξεμπερδεύει» με τον ιμπεριαλισμό, τους ανταγωνισμούς του και την ιμπεριαλιστική εξάρτηση σε συνθήκες κρίσης φτιάχνοντας θεωρητικές κατασκευές. Έτσι, λοιπόν, άρχισαν και εδώ οι απόπειρες πολιτικής μορφοποίησης που στις πρώτες τους εκδοχές καταλήγουν στα απολύτως αναμενόμενα. Είτε στην υπόδειξη προς την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ να συνεργαστεί με άλλες περιφερειακές χώρες της ΕΕ για να περιορίσει τις συνέπειες της καταλήστευσης της χώρας (Π. Παπακωνσταντίνου),(1) είτε στην εμμονή υπέρ των παραπάνω αιτημάτων, με την ταυτόχρονη απόρριψη της επαναστατικής ανατροπής και την αναζήτηση μιας κυβέρνησης με δυνάμεις του συστήματος και της Αριστεράς που θα προχωρήσει σ' αυτές τις «τομές»! (Παν. Σωτήρης)(2)

Το θεμελιακό ζήτημα

Η απόσπαση του ζητήματος του χρέους από το πλέγμα των σχέσεων επιβολής και επικυριαρχίας, η αποπολιτικοποίηση του, τελικά, επιτυγχάνει το αντίθετο από αυτό που διακηρύσσουν ότι επιδιώκουν όσοι το κάνουν: Την υπαγωγή της πάλης και του λαού στους εκβιασμούς των κυρίαρχων με το «επιχείρημα» πως πρέπει να πειστεί ο λαός ότι με μια άλλη πολιτική «λεφτά υπάρχουν»! Λες και τα δικαιώματα του λαού, οι ίδιες οι ταξικές αντιθέσεις, θεμελιώνονται σε λογιστικές αποδείξεις. Και γιατί -λέμε εμείς- δεν είναι μια πλήρης απάντηση το «δεν χρωστάμε τίποτε και σε κανέναν» που πατάει στην καθημερινή και πολύχρονη εμπειρία κάθε εργαζόμενου; Αν αυτό δεν μπορεί να «πείσει», γιατί θα πείσει π.χ. η «εθνικοποίηση των τραπεζών» την οποία αναζητάμε δυνάμεις του συστήματος για να την πραγματοποιήσουν;

Το θεμελιακό ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι άλλο από τη συγκρότηση και την ανάπτυξη των αγώνων που απαιτούνται! Οι αγώνες αυτοί είναι το μόνο πραγματικό πεδίο στο οποίο μπορούν να αναδειχθούν και να συγκροτηθούν νέες δυνάμεις από τους εργάτες, τους εργαζόμενους και τη νεολαία για να συνθέσουν μέσα στη διαδικασία της ταξικής πάλης τις συνολικότερες απαντήσεις που απαιτούνται. Από αυτή τη διαδικασία –όσο απλή ή αργή και αν φαίνεται- δεν μπορούμε να ξεφύγουμε, αν θέλουμε να απαντήσουμε την επίθεση με όρους ταξικούς, εργατικούς, επαναστατικούς. Αυτή η διαδικασία ήδη εξελίσσεται στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και παντού στον κόσμο ως αντικειμενική αναγκαιότητα των μαζών. Βέβαια, δεν θα προχωρήσει με «αυτόματο πιλότο», συναντά και θα συναντά μεγάλα εμπόδια και απαιτήσεις σε όλα τα επίπεδα. Δεν έχει προδιαγεγραμμένη ούτε τη νίκη, ούτε την αποτυχία και την ήττα. Χρειάζεται όρους στήριξης σε όλους τους χώρους, όρους πολιτικούς, οργανωτικούς, συνδικαλιστικούς. Χρειάζεται βάσεις συγκρότησης, πολιτικής και οργανωτικής και αυτή την αναγκαιότητα πρέπει να υπηρετούν οι Πρωτοβουλίες και οι Επιτροπές που συγκροτούνται σε χώρους ή γειτονιές. Χρειάζεται ολοένα και μεγαλύτερη στράτευση δυνάμεων στον αγώνα και στο κίνημα, επανάκτηση της εμπιστοσύνης των μαζών σ' αυτά, γι' αυτό είναι απόλυτη αναγκαιότητα η κοινή δράση. Χρειάζεται να συντίθενται τα στοιχεία της και τα δεδομένα της, ώστε να διαμορφώνουν το συσχετισμό που κάθε φορά μπορούν. Η πρόταση του Μετώπου Αντίστασης του ΚΚΕ(μ-λ), σε αυτή την αναγκαιότητα επιδιώκει να ανταποκριθεί.

Η πολιτική αστάθεια στη χώρα, η πόλωση των ταξικών αντιθέσεων, οι ραγδαίες εξελίξεις στην Ευρώπη επιταχύνουν -είναι αλήθεια- τον πολιτικό χρόνο. Μπορεί να μας φέρουν μαζεμένες ακόμα περισσότερες απαιτήσεις. Ένα είναι βέβαιο: Απάντηση σ' αυτή την επιτάχυνση και τις απαιτήσεις δεν μπορούν να δώσουν κατασκευές, δεν μπορεί να δοθεί χωρίς να οικοδομούνται βασικοί όροι κινήματος και αγώνα.

(1)«Να ανοίξει ο φάκελος του δημόσιου χρέους!»Πέτρος Παπακωνσταντίνου, Καθημερινή 28-11-10

(2)«Επιστροφή της πολιτικής, επιστροφή της Αριστεράς» Παναγιώτης Σωτήρης http://aristerovima.gr/details.php?id=1089