Το καθεστώς σκληραίνει τις "προσπάθειες εκδημοκρατισμού" στέλνοντας άρματα μάχης κατά του "υποκινούμενου από τους ιμπεριαλιστές" λαού, σκοτώνοντας κατά δεκάδες διαδηλωτές σε καθημερινή σχεδόν βάση. Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές τα ΜΜΕ μεταδίδουν ότι τα τανκς κατευθύνονται προς τη Δαμασκό.
Όλα ξεκίνησαν στα μέσα Μαρτίου, από τη σύλληψη 15 μαθητών για την αναγραφή αντικυβερνητικών γκράφιτι στους τοίχους της πόλης Ντέραα της νότιας Συρίας. Μια ειρηνική διαμαρτυρία για την απελευθέρωσή τους στις 18 Μαρτίου κατέληξε σε αιματηρή επέμβαση των δυνάμεων ασφαλείας του καθεστώτος με νεκρούς και τραυματίες.
Αυτό ήταν και το εναρκτήριο λάκτισμα για την εξάπλωση της αναταραχής σε όλες τις μεγάλες πόλεις της χώρας. Το στρατηγικό λιμάνι της χώρας Λατάκεια, ήταν η δεύτερη πόλη που πήρε τη σκυτάλη των διαδηλώσεων, οι οποίες συνάντησαν την άγρια καταστολή αλλά και την κατάληψη της πόλης από το στρατό. Διαδηλώσεις και ταραχές έχουν αναφερθεί στην πόλη Χαλέπι ή Αλέπο, την παλαιότερη πόλη της χώρας που αποτελεί κόμβο συγκοινωνιών και εμπορικό κέντρο, στην πόλη Χομς, που βρίσκεται στη γεωργική περιοχή, στη πόλη Χαμά, όπου το 1982 ο κυβερνητικός στρατός έπνιξε στο αίμα εξέγερση που υποκινήθηκε από τους Σύριους Αδελφούς Μουσουλμάνους βομβαρδίζοντάς την, αλλά και στην ίδια την πρωτεύουσα Δαμασκό.
Από την αφορμή στις αιτίες της εξέγερσης
Οι διαδηλωτές, που η ηγεσία τους φαίνεται να μην προέρχεται από τις παλιές αντιπολιτευόμενες ομάδες αλλά από τμήματα της νεολαίας, ξεκίνησαν ζητώντας την άρση της κατάστασης εκτάκτου ανάγκης που έχει επιβληθεί στη χώρα εδώ και 48 χρόνια, την απελευθέρωση όλων των πολιτικών κρατουμένων και την ελευθερία έκφρασης. Δεν είναι η πρώτη φορά που το καθεστώς λειτουργεί έτσι. Από τους 20.000 και πάνω νεκρούς της βομβαρδισμένης πόλης Χαμά έως την καταστολή μικρότερων εκδηλώσεων διαμαρτυρίας τη δεκαετία του 1980 και από 'κει και πέρα στη μαζική εξόντωση κρατουμένων (φυλακές Τάντμερ, Ιούνιος 1980) αλλά και τους χιλιάδες αγνοούμενους. Η αντιμετώπιση όμως των σημερινών διαδηλώσεων με άγρια καταστολή που είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί ο αριθμός των νεκρών και των τραυματιών, μέσα στο γενικευμένο κλίμα της αφύπνισης των αραβικών λαών, άρχισε να ριζοσπαστικοποιεί τμήματα της εξέγερσης που ζητούν ανατροπή του μπααθικού καθεστώτος. Σ’ αυτή την εξέλιξη συνέβαλε και ο «πρόεδρος» Μπασάρ αλ Άσαντ, που ενώ τις πρώτες μέρες της αναταραχής, μαζί με την απελευθέρωση 260 πολιτικών κρατουμένων, υποσχέθηκε την άρση της κατάστασης εκτάκτου ανάγκης, σε ομιλία του την Παρασκευή 1 Απριλίου στη βουλή απέφυγε να αναφερθεί σ’ αυτό το ζήτημα αλλά και στην απαίτηση των διαδηλωτών για την άρση του μονοκομματικού συστήματος. Αρκέστηκε σε μια (όπως και στις προηγούμενες δημόσιες αναφορές του) «διπλή» τοποθέτηση: Από τη μια ζήτησε χρόνο για να προετοιμαστούν οι αλλαγές και από την άλλη χαρακτήρισε προδότες τους διαδηλωτές, λέγοντας πως η χώρα δέχεται επίθεση από το εξωτερικό και υποσχέθηκε σκληρή μάχη για να σωθεί η Συρία. Παράλληλα έπαυσε την έτσι κι αλλιώς χωρίς ουσιαστικές εξουσίες κυβέρνηση και διόρισε προσωρινό πρωθυπουργό τον Αντέλ Σαφάρ, πρώην υπουργό Γεωργίας με μεταπτυχιακές σπουδές στις ΗΠΑ.
Λέγεται -και υπάρχουν ενδείξεις γι' αυτό- πως αυτές οι παλινωδίες είναι απόρροια της διχογνωμίας που έχει ξεσπάσει στην κορυφή του καθεστώτος σχετικά με την τακτική αντιμετώπισης των διαδηλώσεων. Με ένα τμήμα να προκρίνει «μεταρρυθμίσεις αλλιώς θα έχουμε καταστροφή» και το άλλο τμήμα, που μέχρις στιγμής υπερισχύει, να επιμένει στη σκληρή γραμμή καταστολής της εξέγερσης. Άλλωστε, χωρίς αυτό να σημαίνει πως οι μερίδες που διαφωνούν σήμερα έχουν αντιστοιχία με το τότε, όταν ο υιός Άσαντ διαδέχθηκε τον πατέρα του, το 2000, επιχείρησε αυτό που ονομάστηκε «άνοιξη της Δαμασκού»: έκανε ένα άνοιγμα αποφυλακίζοντας αρκετούς πολιτικούς κρατούμενους της αριστεράς και επιτρέποντας την ανάπτυξη ενός διαλόγου αλλά και κριτικής στο καθεστώς, γεγονός που αντιμετωπίστηκε από την παλιά φρουρά του Μπάαθ εχθρικά, μιας και θεωρήθηκε ότι εγκυμονούσε κινδύνους αποσταθεροποίησης του καθεστώτος. Γι' αυτό και έληξε άδοξα λίγους μήνες μετά, με τους αντιπολιτευόμενους να οδηγούνται ξανά στις φυλακές ή στην αυτοεξορία. Η σκληρή πάντως γραμμή έχει έως τώρα το αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα: το ξέσπασμα νέων, μαζικότερων αυτή τη φορά διαδηλώσεων που κατεστάλησαν και πάλι αγρίως από τις δυνάμεις ασφαλείας του καθεστώτος.
Εάν το ζήτημα των πολιτικών ελευθεριών είναι η μια βασική αιτία της αναταραχής στη Συρία, η άλλη βασική αιτία είναι το βάθεμα όλων των κοινωνικών ανισοτήτων. Το μπααθικό καθεστώς, αν και η οικογένεια Άσαντ ανήκει στη σιιτική αίρεση των αλαουιτών, έχει δημιουργήσει ισχυρά στηρίγματα στις αστικές δυνάμεις που αναδείχθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες και περιλαμβάνουν σε σημαντικό βαθμό σουνίτες, κάτι που αντιστοιχεί και στη θρησκευτική κατανομή στο εσωτερικό της Συρίας. Μ’ άλλα λόγια, άσχετα μάλιστα αν χρησιμοποιηθούν οι υπαρκτές θρησκευτικές αντιθέσεις, το μπααθικό κοσμικό κράτος της Συρίας σήμερα τραντάζεται από διαδηλώσεις κοινωνικού χαρακτήρα και μικρό ρόλο παίζουν οι αντιθέσεις μεταξύ των δογμάτων. Τα τελευταία ειδικότερα χρόνια η Συρία, με αντάλλαγμα να γίνει παρατηρητής στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και αφού ανέστειλαν τις αντιρρήσεις τους οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, προχώρησε σε «άνοιγμα» της εσωτερικής αγοράς σε ξένες τράπεζες, επέβαλε μια σειρά αντεργατικούς νόμους στήνοντας έναν παράδεισο φοροαπαλλαγών και προνομίων για το ξένο κεφάλαιο. Η Γενική Συνομοσπονδία Εργατικών Συνδικάτων ανέφερε πριν από ένα χρόνο πως το 80% του λαού με δυσκολία τα φέρνει βόλτα, ενώ άλλες πηγές αναφέρουν πως το 12,5% του λαού βρίσκεται στην εξαθλίωση. Σ' αυτό το τοπίο ας προστεθεί και η προκλητική χρησιμοποίηση της πολιτικής εξουσίας για τη δημιουργία μεγάλων επιχειρήσεων από τα συγγενικά πρόσωπα των Άσαντ, όπως η Syriatel που ανήκει στον ξάδελφο του προέδρου. Γι' αυτό και στις διαδηλώσεις στην πόλη Ντέραα εκτός από κυβερνητικά κτίρια πυρπολήθηκαν και τα γραφεία αυτών των επιχειρήσεων. Επιπλέον δεκάδες χιλιάδες Κούρδοι που ζούσαν στις βορειοανατολικές αγροτικές περιοχές της χώρας, που πλήττονται από ξηρασία εδώ και μια πενταετία, αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν δημιουργώντας εκτεταμένες παραγκουπόλεις στις παρυφές των αστικών κέντρων, δυναμώνοντας έτσι τα αισθήματα οργής για την άρδην χειροτέρευση της κοινωνικής κατάστασης.
Το μπααθικό καθεστώς: από το χθες στο σήμερα
Η Συρία, που για τέσσερις αιώνες και έως το 1918 αποτελούσε τμήμα της οθωμανικής αυτοκρατορίας, καταλήφθηκε από τους Γάλους το 1920 και υπήρξε κάτω από τη γαλλική κυριαρχία έως τις 17 Απριλίου 1946 οπότε, μετά από ψήφισμα του Σ.Α. του ΟΗΕ, αποχώρησε και ο τελευταίος Γάλλος στρατιώτης. Από το 1949 έως το 1970 η Συρία έζησε μια περίοδο σοβαρής πολιτικής αστάθειας, όπου τα στρατιωτικά πραξικοπήματα διαδέχονταν το ένα το άλλο. Το 1958, στο απόγειο του νασερισμού και νιώθοντας πως απειλείται από την άνοδο της επιρροής της αριστεράς, το κυβερνών κόμμα αποδέχεται την πρόταση της Αιγύπτου για το σχηματισμό -της βραχύβιας- Ηνωμένης Αραβικής Δημοκρατίας, με πρόεδρο της ένωσης τον Νάσερ. Οι όροι του Νάσερ, μεταξύ των οποίων η διάλυση όλων των πολιτικών κομμάτων, καθώς και η πρωταγωνιστική θέση της αιγυπτιακής ελίτ οδηγούν το 1961στην αποχώρηση της Συρίας από την ένωση. Ο νασερισμός και ο μπααθισμός αποτέλεσαν μια ισχυρή πολιτική τάση, μια στρεβλή έκφραση της αντίθεσης ιμπεριαλισμού-λαών στην περιοχή υπό την ηγεμονία μικροαστικών δυνάμεων. Είχε σαφή αντικομμουνιστικό προσανατολισμό, λειτουργούσε μέσω τμημάτων του στρατού και μακριά από τις μάζες για την κατάληψη της εξουσίας, έδινε βάρος στην ενιαιότητα του αραβικού έθνους (παναραβισμός), υπερτονίζοντας τα φυλετικά χαρακτηριστικά και μηδενίζοντας τα ταξικά και κοινωνικά ζητήματα. Η κρίση του νασερισμού και του μπααθισμού εκδηλώνεται το 1967, όταν οι στρατοί των αραβικών χωρών (Αίγυπτος, Συρία, Ιορδανία) ηττούνται στον πόλεμο των έξι ημερών και το Ισραήλ καταλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα Υψίπεδα του Γκολάν στο νότο της συριακής επικράτειας. Εν τω μεταξύ, το 1963 η Στρατιωτική Επιτροπή του Μπάαθ, που έχει ιδρυθεί στην Αίγυπτο από τον Άσαντ και άλλους το 1954, συμμετέχει σε στρατιωτικό πραξικόπημα που φέρνει το αραβικό σοσιαλιστικό κόμμα Μπάαθ στην εξουσία. Μάλιστα με το σύνταγμα του 1973, που ισχύει και σήμερα, προβλέπεται η ηγετική θέση του Μπάαθ στην πολιτική ζωή της χώρας. Από 1971 μέχρι και το θάνατό του, το 2000, αρχηγός του Μπάαθ και πρόεδρος ήταν ο Χαφέζ αλ Άσαντ και τον διαδέχτηκε ο γιος του Μπασάρ αλ Άσαντ. Ο Χαφέζ αλ Άσαντ παράλληλα με την άμεση καταστολή της αριστεράς προχωρά στη δημιουργία του Εθνικού Προοδευτικού Μετώπου, όπου ενσωματώνει το φιλοσοβιετικό ΚΚ αλλά και άλλα κόμματα και τα υποτάσσει στη μπααθική πολιτική. Το Μπάαθ μετά το 1970 και κάτω από το βάρος τόσο των αντιαποικιακών και αντιιμπεριαλιστικών αισθημάτων του συριακού λαού αλλά και της ριζοσπαστικοποίησής του εθνικοποιεί τις βιομηχανίες, διανέμει στοιχειωδώς τη γη και παράλληλα προχωρά σε αναγκαίους αστικούς εκσυγχρονισμούς, όπως η δημιουργία ενός εκτεταμένου- για τα δεδομένα της περιοχής- συστήματος υγείας και παιδείας, επιδοτεί την εργατική κατοικία, καλυτερεύει τις συνθήκες εργασίας. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, όπως προαναφέραμε, το Μπάαθ έχει πρωτοστατήσει στην ανατροπή πολλών κοινωνικών κατακτήσεων των μαζών στη Συρία ενώ μετά τη άνοδο του βρετανοσπουδαγμένου γιου του Άσαντ, Μπασάρ, η αντιλαϊκή πολιτική έχει πάρει παροξυσμικό χαρακτήρα δημιουργώντας μεγάλες ζώνες φτώχειας.
Η Συρία, τα κράτη της περιοχής και οι ιμπεριαλιστές
Όσον αφορά τις σχέσεις του με τα γειτονικά κράτη, το συριακό κατεστημένο υπό την ηγεσία του Μπάαθ κράτησε όλες αυτές τις δεκαετίες μια «πραγματιστική» -όπως αναφέρεται- στάση ενώ έπαιξε (ή νόμιζε ότι έπαιζε) με τις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις. Παλαιότερα χρησιμοποίησε τόσο τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες όσο και τους χριστιανούς φιλοϊσραηλινούς φαλαγγίτες του Λιβάνου για να επιβάλει την επικυριαρχία του στη γειτονική χώρα ενώ σήμερα παρεμβαίνει στην πολιτική της ζωή μέσω των στενών σχέσεων που διατηρεί με την Χεζμπολάχ. Ενώ έχει σοβαρές αντιθέσεις με την τούρκικη αστική τάξη, δεν παύει να συνεργάζεται και να συνεννοείται μαζί της σχετικά με την κουρδική μειονότητα που και οι δύο έχουν στο εσωτερικό τους. Ενώ η αντιισραηλινή και «αντιιμπεριαλιστική» του ρητορική καλά κρατεί μέχρι και σήμερα, έχει προσπαθήσει πολλές φορές να έρθει σε συνεννόηση με το Ισραήλ, ενώ υποστήριξε την ιμπεριαλιστικό πρώτο πόλεμο του κόλπου ενάντια στο Ιράκ. Τη δεκαετία του 1960 στράφηκε προς τη χρουστσοφική – μπρεζνιεφική Σοβιετική Ένωση, η οποία για να αυξήσει τη σοσιαλιμπεριαλιστική της επιρροή έκανε τα στραβά μάτια στην εξόντωση των αριστερών στη Συρία και έσπρωξε το «αδελφό κόμμα» στην αγκαλιά του Μπάαθ. Στην πορεία, ειδικά μετά τις καταρρεύσεις του 1989-1991, προσπάθησε να επεκτείνει τους διαύλους επικοινωνίας με τις ΗΠΑ. Ο φόβος του καθεστώτος πως οι ΗΠΑ (ειδικά μετά την επέμβαση στο Ιράκ το 2003) επιχειρούν την ανατροπή του το έσπρωξε στη συμμαχία με το Ιράν. Τα τελευταία χρόνια η ανάγκη των ΗΠΑ να απομονώσουν το Ιράν, οι κινήσεις των άλλων προς τη Συρία (βλέπε Γαλλία) αλλά και τα αδιέξοδα της επεμβατικής τους πολιτικής στην περιοχή, τις οδήγησε σε μια επαναπροσέγγιση της συριακής ηγεσίας με στόχο την «από τα μέσα» μετατόπιση του καθεστώτος. Απέναντι στην εξέγερση, τόσο η Τουρκία που φοβάται δυσάρεστες εξελίξεις γι' αυτήν στο κουρδικό ζήτημα όσο και το Ιράν που δεν θέλει ούτε να σκεφτεί την απώλεια μιας σημαντικής συμμάχου στην περιοχή, στέκονται στο πλευρό του αντιδραστικού καθεστώτος. Το ίδιο πράττει και η Ιορδανία όπου, παρά τις ιδιαιτερότητές της, ήδη η φλόγα της αναταραχής έχει δώσει τις πρώτες της σπίθες. Αλλά και η παλαιστινιακή Χαμάς με τους ισχυρούς δεσμούς της με τη Δαμασκό έσπευσε να στηρίξει τη συριακή ηγεσία.
Οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές βρίσκονται ακόμη μια φορά μπροστά σε γεγονότα που δεν μπορούν να ελέγξουν. Θα ήθελαν να συνεχιστεί η προσέγγιση ΗΠΑ-Συρίας με στόχο την παραπέρα αποδυνάμωση του Ιράν αλλά δεν μπορούν να διανοηθούν πως θα είναι απ’ έξω σε μια ενδεχόμενη αλλαγή στο status quo της Συρίας που θα επηρεάσει όλη την αραβική χερσόνησο και τις εύθραυστες ισορροπίες της. Γι' αυτό και προτίμησαν τις προτροπές προς το καθεστώς να «ακολουθήσει το παράδειγμα της Αιγύπτου» (Ρόμπερτ Γκέιτς, υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ), τονίζοντας παράλληλα πως «η Συρία δεν είναι Λιβύη και οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να παρέμβουν στρατιωτικά» (Χίλαρι Κλίντον, ΥΠΕΞ των ΗΠΑ). Ο γαλλικός ιμπεριαλισμός -που έχει πάρει φόρα τελευταία, και να δούμε αν θα του βγει- με μια εμφανώς ήπια τοποθέτησή του διαμέσω του υπουργείου Εξωτερικών καταδίκασε τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων ζητώντας από τη Δαμασκό να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις. Τέλος, η Ρωσία ακολουθώντας τη γενική στάση του τελευταίου διαστήματος κρατά προσεκτική στάση. Όσον αφορά τη Συρία, έχει έναν επιπλέον σημαντικό λόγο να το κάνει: την τελευταία δεκαετία προσπαθεί να επανασυνδέσει τους δεσμούς της με το καθεστώς και έχει συμφωνήσει μαζί του στη δημιουργία ναυτικής βάσης του ρωσικού στόλου στη Λατάκεια.
Με το βλέμμα μας στραμμένο στη βάρβαρη ιμπεριαλιστική επιδρομή στη Λιβύη, η νεολαία και ο λαός της Συρίας έρχονται να υπογραμμίσουν για πολλοστή φορά αυτούς τους μήνες το δίκαιο της εξέγερσης των αραβικών λαών, που μέσα σε ένα δυσμενές περιβάλλον συντρίβει «αιώνιες αλήθειες» και βολικούς μύθους για το ιμπεριαλιστικό- καπιταλιστικό σύστημα και τα αντιδραστικά καθεστώτα της περιοχής.
πηγή (κατά το μεγαλύτερο μέρος): Προλεταριακή Σημαία
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου