ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΙΜΗΣ & ΜΝΗΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΙΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΟ ΒΕΛΔΕΜΙΡΗ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Με τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τη δολοφονία του νεολαίου αγωνιστή Στέφανου Βελδεμίρη πραγματοποιείται εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη, οργανωμένη από παλαιούς φίλους, συναγωνιστές και συντρόφους του, την Κυριακή 23 Οκτωβρίου 2011, στις 11 π.μ., στο 3ο Δημοτικό Σχολείο Αμπελοκήπων (Φιλιππουπόλεως 58 & Πέραν γωνία).

Ομιλητές: Γιώργος Βελδεμίρης, Γιώργος Τσιάκαλος (καθηγητής Α.Π.Θ.), Σπύρος Κουζινόπουλος (δημοσιογράφος) και Μόρφης Στεφούδης.

«και δεν φοβόμαστε πια, Στέφανε

μη και κοπεί το φως

μη κι απομείνουμε στη μέση

καθώς διαβάζουμε τον ύμνο της Ελευθερίας

που υπέγραψες με το αίμα σου.»

Γιάννης Ρίτσος – 28/10/1969

Στέφανος Βελδεμίρης: «Κοίτα μη σταματήσεις αυτό που αρχίσαμε…»

Συμπληρώνονται το φετινό φθινόπωρο πενήντα χρόνια από τη δολοφονία του αγωνιστή της Αριστεράς και του δημοκρατικού κινήματος, του νεολαίου Στέφανου Βελδιμήρη, που ξεψύχησε στις 26 Οκτώβρη του 1961, πυροβολημένος από αστυνομικό μια ημέρα πριν, στις 25, στους Αμπελόκηπους Θεσσαλονίκης. Ο Βελδεμίρης, ηλεκτρολόγος στο επάγγελμα, μέλος της Επιτροπής Πόλης της νεολαίας της ΕΔΑ, κατοικούσε στις Συκιές και ήταν ένας από τους πιο δραστήριους και αποφασισμένους νέους που αγωνίζονταν για την υπόθεση της Αριστεράς και του λαϊκού κινήματος στα σκληρά χρόνια της μετεμφυλιακής τρομοκρατίας. Η δολοφονία του Βελδεμίρη ήταν μια από τις κορυφαίες, αλλά και ξεχασμένες, τραγικές στιγμές στην προεκλογική εκστρατεία ενόψει των εκλογών στις 29 Οκτώβρη του 1961, που έμειναν γνωστές στη νεότερη πολιτική ιστορία της Ελλάδας σαν «εκλογές βίας και νοθείας». Το αίμα του Βελδεμίρη δεν ήταν το μοναδικό που χύθηκε εκείνες τις ημέρες. Ανήμερα των εκλογών σε εκλογικό κέντρο σε χωριό της Αρκαδίας δολοφονήθηκε ο 24χρονος στρατιώτης Διονύσιος Κερπινιώτης, στέλεχος της ΕΔΑ και αυτός, και φυσικά κακοποιήθηκαν και κυνηγήθηκαν εκατοντάδες αγωνιστές σε όλη την Ελλάδα. Στις εκλογές εκείνες, που έκανε η υπηρεσιακή κυβέρνηση Δόβα (δηλαδή το Παλάτι), με ένα σύστημα νόθευσης με στόχο τον αποκλεισμό της ΕΔΑ, κέρδισε εντέλει η ΕΡΕ με επικεφαλής τον Καραμανλή.
Σύντροφος του Βελεδεμίρη, με τον οποίο ήταν μαζί τη στιγμή της δολοφονίας, ο Μόρφης Στεφούδης, στέλεχος και αυτός τότε της νεολαίας της ΕΔΑ, αφηγείται με ζωντανό τρόπο στο δημοσιογράφο Σπύρο Κουζινόπουλο τις τραγικές στιγμές και όλο το περιστατικό.
«Είχαμε παραλάβει στην οδό Παύλου Μελά προεκλογικό υλικό της ΕΔΑ, μαζί με τον Γιώργο Κομψόπουλο, την Καίτη Τσαρουχά και τον Μήτσο Παλαιολογόπουλο. Στη συνέχεια πήρα το υλικό που προορίζονταν για τις δυτικές συνοικίες και την εργαζόμενη νεολαία για διανομή. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του υλικού το μετέφερα σε ένα στέκι που είχα στη γωνία των οδών Βενιζέλου και Μπαλταδώρου, για να το παραλάβουν από εκεί οι εκπρόσωποι των συνοικιακών οργανώσεων. Ομως λόγω της μεγάλης τρομοκρατίας, ελάχιστοι ανταποκρίθηκαν στην παραλαβή του υλικού αυτού, που έτσι έμενε αδιάθετο. Αναγκάστηκα λοιπόν να χρησιμοποιήσω τον μικρό τότε Χάρη Τσιστίνα ο οποίος με το ποδήλατό του άρχισε να κάνει διανομή αυτών των προκηρύξεων στα σπίτια.
Τη μέρα εκείνη, ο Στέφανος Βελδεμίρης ήταν στην πόλη των Σερρών για να εγκαταστήσει τη μεγαφωνική εγκατάσταση στην πλατεία Κρονίου, όπου επρόκειτο να πραγματοποιηθεί το μεσημέρι της 26ης Οκτωβρίου η κεντρική προεκλογική συγκέντρωση του ΠΑΜΕ (σ.σ.: Πανδημοκρατικό Αγροτικό Μέτωπο Ελλάδας) στο νομό Σερρών. Ηταν όμως τόσο άγρια η τρομοκρατία, με αφόρητες πιέσεις, συλλήψεις κ.λπ., ώστε η συγκέντρωση εκείνη να ματαιωθεί.
Στη χρέωση καθηκόντων για τις εκλογές, που είχαμε κάνει στην Επιτροπή Πόλης της Νεολαίας ΕΔΑ Θεσσαλονίκης, είχαμε απαλλάξει τον Βελδεμίρη από οποιαδήποτε οργανωτικά και άλλα καθήκοντα, μια και του είχε ανατεθεί εξ ολοκλήρου το στήσιμο των μεγαφωνικών εγκαταστάσεων στην πόλη της Θεσσαλονίκης και όλη τη Μακεδονία στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου.
Κάποια στιγμή, όταν ο Στέφανος επέστρεψε το απόγευμα εκείνης της μέρας από τις Σέρρες, ήρθε και με συνάντησε στο στέκι της Μπαλταδώρου. Και όταν είδε τον όγκο του υλικού που είχε απομείνει, προσφέρθηκε να με βοηθήσει στη διανομή του. Ετσι λοιπόν μισθώσαμε ένα ταξί για να διασκορπίσουμε μαζί τις προκηρύξεις. Ξεκινήσαμε από τη Νεάπολη και κάποια στιγμή καταλήξαμε στην Επτάλοφο.
Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειώσω ότι, όπως πολύ αργότερα πληροφορήθηκα από αστυνομικό, η Ασφάλεια είχε στήσει έξι μπλόκα στην περιοχή της Ξηροκρήνης, όπως και σε όλη τη Θεσσαλονίκη, για να αποτρέψει τη διανομή έντυπου προεκλογικού υλικού της ΕΔΑ και του ΠΑΜΕ. Εξάλλου, μία ανάλογη επίθεση από αστυνομικούς με περίστροφα είχε δεχθεί στην Ανω Πόλη ομάδα φοιτητών της νεολαίας ΕΔΑ από τους Αλέκο Γρίμπα, Θανάση Γρέβια, Κώστα Παπακωνσταντίνου, Ανδρέα Τσάκαλο και άλλους.
Το ταξί που μισθώσαμε με τον Στέφανο Βελδεμίρη κατευθύνθηκε αρχικά στη Νεάπολη, όπου σκορπίσαμε ικανό αριθμό προκηρύξεων, και από εκεί κατευθυνθήκαμε στην Ξηροκρήνη όπου, αφού διασχίσαμε την πλατεία Επταλόφου, φτάσαμε στη διασταύρωση των δρόμων Φιλιππουπόλεως και Πέραν. Είχαμε τελειώσει πλέον τη διανομή κι ενώ ρίχναμε από τα παράθυρα του ταξί την τελευταία δεσμίδα των προκηρύξεων, ακούστηκε ένας δυνατός κρότος. Γυρίζοντας τα κεφάλια μας πίσω, είδαμε ένα άτομο με περίστροφο, ενώ ακούστηκε και ένας δεύτερος πυροβολισμός. Τράβηξα αμέσως ενστικτωδώς τον Βελδεμίρη να πέσουμε χαμηλά μέσα στο ταξί για να προφυλαχτούμε, είδα όμως ότι δεν αντιδρούσε και από τον κρόταφό του έτρεχε αίμα. Ο Στέφανος ήταν αναίσθητος και στο πρόσωπό του είχαν χωθεί κομμάτια γυαλιού από τη θραύση του πίσω παρμπρίζ, με συνέπεια να είναι αιμόφυρτος.
Φύγαμε με τον ταξιτζή κατευθείαν για τον Ερυθρό Σταυρό. Κοντά στους Αγιους Πάντες, ο Στέφανος συνήλθε για λίγο και μου ψιθύρισε: «Σκοτείνιασε, πονάω». Στον Ερυθρό Σταυρό ένας γιατρός μου είπε «ο φίλος σου έχει δύο τραύματα στο κεφάλι. Είναι πολύ άσχημα». Ενώ καθώς τον μεταφέραμε με νοσοκομειακό στο Λαϊκό Νοσοκομείο, ο Στέφανος βρήκε για λίγο τις αισθήσεις του και καταλαβαίνοντας ότι έρχεται το τέλος του πρόλαβε να μου πει με κομμένη την ανάσα: «Εγώ χάνομαι. Κοίτα μη σταματήσεις ποτέ αυτό που αρχίσαμε…». Την άλλη μέρα το πρωί, ο Στέφανος ξεψύχησε».
Η αστυνομία, για να δικαιολογηθεί, ισχυρίστηκε ότι ο χωροφύλακας που πυροβόλησε πέρασε τους Βελδεμίρη και Στεφούδη για… εμπόρους ναρκωτικών, ενώ ο δράστης της δολοφονίας υποστήριξε στη δίκη του ότι τάχα ήθελε να πυροβολήσει στα λάστιχα του αυτοκινήτου και οι σφαίρες του εξοστρακίστηκαν και έπληξαν τον Βελδεμίρη στο κρανίο. Τελικά το δικαστήριο, στο κλίμα της εποχής, χαρακτήρισε τη δολοφονία ως «φόνο εξ αμελείας» και επέβαλε στον δράστη χωροφύλακα Σπύρο Φιλίππου, που υπηρετούσε στο 13Ο αστυνομικό τμήμα, ποινή φυλάκισης 4 χρόνων. Πήγε στις αγροτικές φυλακές και σε λιγότερο από δύο χρόνια ήταν ελεύθερος!
Παρά την πανελλήνια συγκίνηση και οργή που προκάλεσε η άνανδρη δολοφονία του Βελδεμίρη, συγκίνηση που αποτύπωσε ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος στην «Ωδή στον Στέφανο Βελδεμίρη», η περίπτωση του αδικοχαμένου νέου πέρασε σχετικά γρήγορα στη λήθη. Ελάχιστες μικρές αναφορές υπάρχουν σε ιστορικά κείμενα για την εποχή εκείνη και μόλις φέτος, στην αρχή του χρόνου, ο Δήμος Αμπελοκήπων τοποθέτησε μια μικρή μαρμάρινη πλάκα στο σημείο της δολοφονίας για να θυμίζει τη θυσία του νέου αγωνιστή. Ο Μόρφης Στεφούδης, που έκανε σκοπό της ζωής του την ιστορική αναγνώριση της θυσίας του Βελδεμίρη, είναι αυτός που αγωνίστηκε για να τοποθετηθεί η αναθηματική πλάκα καθώς και να οργανωθεί η εκδήλωση τιμής και μνήμης την Κυριακή 23 του Οκτώβρη. 

του Δημήτρη Παυλίδη από την Προλεταριακή Σημαία