ΔANIA - 2012
Στην κλειστή μικροκοινωνία μιας δανέζικης επαρχιακής πόλης, ο 40χρονος Λούκας, έμπειρος παιδαγωγός, εργάζεται περιστασιακά ως νηπιαγωγός, οικοδομώντας σχέσεις αμοιβαιότητας και εμπιστοσύνης με τα υπό την εποπτεία του πιτσιρίκια, επανακαθορίζοντας παράλληλα εφ όλης της ύλης τη ζωή του μετά από ένα δύσκολο διαζύγιο.
Όλα είναι εκ πρώτης όψεως ευοίωνα: H σχέση του με τον έφηβο γιο του και μια νεαρή συνάδελφό του που του δείχνει απροκάλυπτα την προτίμησή της, ακόμα και η μέχρι πρότινος προβληματική σχέση του με την πρώην γυναίκα του.
H αισιόδοξη πραγματικότητα διαταράσσεται άρδην, όταν η Kλάδα, η μικρή κόρη του κοντινότερου φίλου του, δημιουργεί άθελά της υπόνοιες σεξουαλικής κακοποίησης.
Σε ανύποπτο χρόνο ο Λούκας θυματοποιείται βάναυσα - συνεργάτες, φίλοι, συντοπίτες, τον ενοχοποιούν ο ένας μετά τον άλλον με συνοπτικές διαδικασίες.
O Bίντερμπεργκ συστήθηκε σε ευρεία κλίμακα ως δημιουργός με το περίφημο δανέζικο «δόγμα», το μανιφέστο που εγκαινιάστηκε το 1995 από τον ίδιο, 26 μόλις χρόνων τότε και τον Λαρς Φον Tρίερ, ως αντίλογος στη χολιγουντιανή κουλτούρα. Tο «δόγμα» θέσπιζε ως περίπου υποχρεωτικούς κάποιους κανόνες κινηματογραφικής γραφής (φυσικοί χώροι - σκηνικά και φωτισμοί, κάμερα στο χέρι, έμφαση στο «εδώ και τώρα», ανάδειξη της «αλήθειας» μέσω των χαρακτήρων), και βρήκε την ιδανική έκφρασή του τρία χρόνια αργότερα στη δεύτερη μόλις ταινία του Bίντερμπεργκ, την πολυβραβευμένη «Oικογενειακή γιορτή», ένα καυστικό σχόλιο για τη δανέζικη αστική τάξη.
Δεκατέσσερα χρόνια μετά, ο Bίντερμπεργκ επανέρχεται στην προσφιλή του θεματολογία με το εξίσου καυστικό «Kυνήγι», μια ιστορία ακραίας κοινωνικής βαναυσότητας, ρατσισμού και βίας. Oι κοινωνικοπολιτικοί όροι που όριζαν το περιβάλλον της «Λευκής κορδέλας» του Xάνεκε, αναβιώνουν στο ακέραιο. H προτεσταντική -και άκρως υποκριτική ηθική που κυοφόρησε τον φασισμό είναι σταθερά ακμαία στις βορειοευρωπαϊκές κοινωνίες της δήθεν ανοχής και ευημερίας - η ανθρώπινη ζωή το ίδιο ευάλωτη, η συλλογική βία το ίδιο απειλητική.
Mια φαινομενικά «πολιτισμένη» κοινωνία υιοθετεί σε ανύποπτο χρόνο φασίζουσες συμπεριφορές με την ευκολία που προσεύχεται ευλαβικά, η δήθεν αγαστά δεμένη κοινότητα μετατρέπεται σε θηριώδη όχλο.
O Bίντερμπεργκ χτίζει βήμα το βήμα μια αποκαλυπτική πραγματεία για το χαρακτήρα και τις ποικίλες εκφάνσεις του κοινωνικού ρατσισμού - βλέπε φασισμού. Aνάμεσα στη διευθύντρια του νηπιαγωγείου που δείχνει τον Λούκας με το δάχτυλο και τους λογής Mπρέηβικ της σύγχρονης Δύσης, η απόσταση είναι αμελητέα.
Bραβείο ερμηνείας για τον έξοχο Mαντς Mίκελσεν στο φετινό φεστιβάλ των Kανών.
πηγή: Λαϊκός Δρόμος

8 σχόλια:
Από την άλλη ο Βίντερμπεργκ παρουσιάζει μια περίπτωση όπου ο αθώος του ήρωας είναι φαινομενικά ένοχος για παιδοφιλία στα μάτια της κοινωνίας και μάλιστα με την ενοχή του να "αποδεικνύεται", (επαναλαμβανόμενη) μαρτυρία παιδιού. Επίσης το ακραίο του "εγκλήματος" πυροδοτεί ακραίες αντιδράσεις.
Ο Βίντερμπεργκ θα μπορούσε να είχε παράξει την ακριβώς αντίθετη ιστορία με ένα αγαπητό και έμπειρο παιδαγωγό ο οποίος όντως κακοποιεί ένα μικρό κορίτσι και η πουριτανική και κλειστή κοινωνία πιστεύει τον παιδαγωγό για να μην διαταράξει την μικροαστική κοινωνική ειρήνη.
Η σχεδόν ταύτιση της διευθύντριας η οποία έφερε ψυχολόγο για γνωμάτευση και ο οποίος επί της ουσίας καταδίκασε τον Λούκας με ένα ακροδεξιό δολοφόνο είναι τουλάχιστον άστοχη.
Οι δημιουργοί του δόγματος 95 αντιπαραβάλλουν στην χολιγουντιανή κουλτούρα του ατομικισμού και της κυριαρχίας της καπιταλιστικής κοινωνίας δεν ξεφεύγουν από την κριτική της καπιταλιστικής κοινωνίας με εξίσου ατομικιστικά εργαλεία, όπου τα φασιστικά χαρακτηριστικά της κοινωνίας θεωρούνται δεδομένα, βρίσκονται πάντα εκεί και υποβόσκουν, μέχρι που ένα γεγονός τα πυροδοτεί (Dogville, Το κυνήγι). Προφανώς στην καπιταλιστική κοινωνία τέτοια χαρακτηριστικά υπάρχουν και κυριαρχούν στα μικροαστικά στρώματα των πόλεων και της επαρχίας και καλά κάνουν και τα αναδεικνύουν οι Βίντεμπεργκ, Τρίερ κ.α.
Αλλά η τέχνη τους δεν αποτελεί αντίβαρο στην χολιγουντιανή κουλτούρα, απλά αποτελεί μια χρήσιμη αλλά και λειψή κριτική στην σημερινή κοινωνία. Προφανώς δεν μιλάμε για στρατευμένους καλλιτέχνες και γι αυτό δεν μπορεί κανείς να τους απορρίπτει γιατί δεν ταιριάζουν ακριβώς σε φαντασιακά κουτάκια περί τέχνης αλλά από την άλλη δεν πρέπει και να τους εξιδανικεύει.
Κατά τα άλλα, μια ταινία που αποτελεί τροφή για σκέψη και μαζί με ταινίες όπως η Λευκή Κορδέλα που αναφέρεται και στην πιο πάνω κριτική αποτελούν αρκετά χρήσιμα 'εγχειρίδια' για όποιον θέλει να αντιληφθεί την διττή σημερινή εξέλιξη, του εκφασισμού της κοινωνίας και της φασιστικοποίησης της δημόσιας ζωής.
Περίεργη αντίληψη για την τέχνη, φίλε MGC.
Πρώτα απ' όλα, ένα συνοθύλευμα διαφορετικών περιπτώσεων, καλλιτεχνικών ''υψων'' γκρουπαρισμένο βίαια στο όνομα, της ''λειψής μικροαστικής τέχνης''. Προφανώς θα υπάρχει μια αμιγώς προλεταριακή που να παράγει -μάλλον-μόνο ντοκυμαντέρ, ή δεν θα παράγει επαναστατικά, δεκαετίες τώρα.
Ας θυμηθούμε μιαν αντίστοιχη κριτική στους ''Καταραμένους '' του Βισκόντι,στη ''Μάμα Ρόμα'' του Παζολίνι στο ( αριστουργηματικά & μάλλον το βαθύτερο αντικαπιταλιστικό δημιούργημα) , ''Στιγμιότυπα'' του Όλντμαν , στη ''Γυναίκα'' του σταθμάρχη'', στην ''Ξεχωριστή μέρα'' με την τέλεια καταγραφή της διαλεκτικής από την τυφλή ( και αφετηριακά φασιστική οργή) στη συνειδητή ταξική της κατάληξη. Και τώρα... μια εύκολη κριτική στη ''Λευκή Κορδέλα'' που βεβαίως και δεν είναι, ψυχαναλυτική ερμηνεία γέννησης του φασισμού, αλλά η ρεαλιστική αποτύπωση της πυρηνικής-μέσω της αστικής οικογένειας-γέννησης μιας ιδεολογίας καταστολής-υπερπροσώπου, που δυνητικά οδηγεί και στο φασισμό, υπό κοινωνικούς όρους. Γλιστερός ο δρόμος της ευκολίας στην προσπάθεια μαρξιστικής προσέγγισης της Τέχνης. Ας θυμήσω απλά τον Μπρέχτ ( μέσα απ τα επιμέρους κείμενά του ''Για τον ρεαλισμό'', εκδ. ΣΕ),να μεταφέρει το ''αναρχικό'', ρεαλιστικό αριστούργημα του Σέλει ''Η πομπή των μεταμφιεσμένων της αναρχίας'' και να γράφει επί λέξει ..'' Στον ρεαλισμό* δεν ταιριάζει η έννοια της στενότητας αλλά της ευρύτητας''
* Ρεαλισμός, κατά τον Μπρεχτ, ήταν η επαναστατική αποτύπωση του ''είναι'', η επαναστατική ή η κοντινή της τέχνη.
Αλλιώτικα πόσο ''μεταφορικός'' είναι ο Αιζενστάιν που κολυμπά από το ''εμείς'' στην έντονη σπαρακτική προβολή του ''ενός'', για να ξαναβαδίσει στο ''εμείς''.
ΥΓ Το έργο ''Κυνήγι'' που ασχολείται ο Λ.Δ , έτσι κι αλλιώς δεν είναι άξιο ειδικής αναφοράς.
Και αλλοίμονο φίλε, δεν είναι ισότιμο-ίδιας οικογένειας, με το Dogville....που είναι αριστουργηματικό αλλά σαφώς αμφίσημο και μάλλον Παουντικό.
Θα αντιπρότεινα το ''δικό μας'' September, με την απόλυτα καθαρή ταξική διάσταση, της απομόνωσης..μοναξιάς αν οι λεξούλες έχουν αυτές, το νόημα.
Ν. Κ. δεν είπα πως υπάρχει αμιγώς προλεταριακή τέχνη. Για να μην παρεξηγηθώ μάλιστα είπα
"και γι αυτό δεν μπορεί κανείς να τους απορρίπτει γιατί δεν ταιριάζουν ακριβώς σε φαντασιακά κουτάκια περί τέχνης αλλά από την άλλη δεν πρέπει και να τους εξιδανικεύει."
Αυτό που είπα είναι πως όπως δεν μπορείς να τους απορρίπτεις γιατί δεν είναι "όπως τους θέλεις" δεν μπορείς και να τους εκθειάζεις. Η θέση μου για το Δόγμα 95 είναι πως δεν κατάφερε να αποτελέσει αντίβαρο στο Hollywood γιατί έχει μια αντίστοιχη σκοπιά από την πλευρά του ατόμου.
Προφανώς κάποιος μπορεί να διαφωνεί πάνω σε αυτό και αυτό είναι δεκτό, αλλά δεν πήρα θέση υπέρ της καθαρότητας της τέχνης όπως νομίζω πως υπονοείς στην πρώτη σου παράγραφο.
Μια ενδιαφέρουσα οπτική για το ζήτημα της τέχνης παρουσιάζει μια ελληνική αναρχική παραγωγή, το 01:26:54 που γυρίστηκε πριν μερικά χρόνια και κυκλοφορεί ελεύθερα στο διαδίκτυο.
Είναι καλό, που και που,να μιλούμε για θέματα εποικοδομήματος. Η ηθική, ο πολιτισμός, η τέχνη δεν είναι πράγματα ''δεύτερα''. Αντίθετα κατά τον Λένιν ήταν η υστέρηση σ αυτά ένα βαρίδι για την ίδια την επανάσταση -μιας και η επαναστατική τάξη δεν είχε καν πρόσβαση σ αυτά-οφείλουμε να τα κατακτήσουμε, για να μη ξανακάνουμε τα παιδικά λάθη του κινήματος ( πχ της ''ρώσικης πρωτο πορίας'' που ζητούσε, έως και κάψιμο του Σαίξπηρ, ή της ανταπάντησης, διαβάστε κυρίως Πούσκιν). Το λάθος που ονομάτιζε ακολουθητικά την επαναστατική τέχνη, σε ''σοσιαλιστικό ρεαλισμό'' στη Ρωσία και σε ...? ''ρεαλισμό'' στις καπιταλιστικές χώρες, στα βήματα του αστικού σχολαστικισμού με τους φλύαρους επιθετικούς προσδιορισμούς του ρεαλισμού.
Το δόγμα 95, είναι -πιστεύω και για τους δυο μας-μια σχηματική προσέγγιση ετεροκαθορισμού. Και οι Κοέν, ο Κουαρισμάκι......Ο Κασοβίτς με το ''Μίσος''...(ας το αφήσουμε.)
Επαναστατική τέχνη δεν υπάρχει εκ των προτέρων ,ούτε μπορεί ποτέ η τέχνη να υπερβεί το ρόλο του καταλύτη. Και κυρίως άλλο τέχνη επαναστάτη/ων και άλλο τέχνη ΤΕΛΙΚΑ επαναστατική, δηλαδή να παίρνει αντικειμενικά θέση με το μέρος της ανθρώπινης ιστορίας. Πάλι ο Μπρέχτ με το παράδειγμα, Ντίκενς-Μπαλζάκ, μας φωτίζει
Χάρηκα
Συμφωνώ, ότι υπάρχει αναγκαιότητα ενασχόλησης με το εποικοδόμημα όπως με την επισήμανση πέρι διαφοράς ανάμεσα στην τέχνη που παράγουν οι επαναστάτες και άλλο πράγμα θα πει επαναστατική τέχνη.
Ένας επαναστάτης οφείλει να διαφωνεί με το κάψιμο οποιουδήποτε βιβλίου. Άσε που εάν είναι αντεπαναστατικό το να διαβάζει κανείς Σαίξπηρ τότε ο Μαρξ υπήρξε ένας μέγας αντεπαναστάτης.
Συμφωνώ πως το Dogville ως σύλληψη είναι σαφώς ανώτερο από 'το κυνήγι' και υπήρξε από τα καλύτερα παράγωγα του 'δόγματος' (αισθητικά), και θα συμφωνήσω πως σε επίπεδο περιεχομένου υπήρξε προβληματικό. Αν και δεν θεωρώ πως είναι σωστό να γίνεται διαχωρισμός μεταξύ φόρμας και περιεχομένου.
Όχι διαχωρισμός- είναι ήδη διακριτά, σε διαλεκτική μεταξύ τους, σχέση.Δεν είπα απλά πολύ καλή φόρμα για το Dogville, είπα συνολικά έξοχο για μένα, μα στο βάθος ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΙΚΟ δημιούργημα.Υπάρχουν και αυτά, ο Πάουντ παρήγαγε απόλυτα αντιδραστικά αριστουργήματα, ο Έλιοτ το ίδιο. Ο Μπέρκαμ, είναι αυτός που είναι... όντας υποκειμενικός ιδεαλιστής, όχι τυχαία ανοιχτά φασίστας στα νιάτα του.
Νάσαι καλά!
συμφωνούμε!
Και μια άποψη για την τέχνη από τον Βασίλη Τσιράκη επ' αφορμή της "Ελιάς": http://aristeroblog.gr/node/2025
Δημοσίευση σχολίου