ΞΑΝΘΗ | "Τα κορίτσια της βροχής" - Προβολή στη Ρωγμή 23/4

0

Με αφορμή την επέτειο της 21ης Απριλίου 1967, 

η Ρωγμή θα προβάλει το ντοκιμαντέρ της Αλίντας Δημητρίου 

"Τα κορίτσια της βροχής"

την Πέμπτη 23/4 στις 20:00

(Μιχ. Βόγδου 20, 4ος όροφος)

Γυναίκες οι οποίες συνελήφθησαν, φυλακίστηκαν και βασανίστηκαν κατά τη διάρκεια της χούντας εξομολογούνται στην κάμερα τις αληθινές ιστορίες τους.

 

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

27ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

0

Φούρνοι, Μια Γυναικεία Κοινωνία
της Αλίντα Δημητρίου και του Νίκου Κανάκη

Στο νησί των Φούρνων Ικαρίας, ερευνητής παρατηρεί τη ζωή των κατοίκων. Δεν έχει προετοιμάσει σενάριο ή ερωτήσεις. απλώς παρατηρεί. Το νησί έτσι ζωντανεύει μπροστά στα μάτια μας, μέσα από τους ανθρώπους του, μέσα από αναμνήσεις, μέσα από αγώνες και καθημερινό μόχθο. Στο νησί, οι άντρες είναι ναυτικοί και οι γυναίκες έχουν αναλάβει όλες τις δουλειές που θα περίμενε κανείς πιο συμβατικά από τους άνδρες, από τις κατασκευές μέχρι τις αγροτικές εργασίες. Η κάμερα της Αλίντας Δημητρίου και του Νίκου Κανάκη απαθανατίζει τις σχέσεις των δύο φύλων και πώς ο καταμερισμός της εργασίας αποτελεί βασικό γρανάζι στη λειτουργία της κοινωνικής μηχανής. Πρόκειται για ένα από τα πρώτα ντοκιμαντέρ της Αλίντας Δημητρίου, που σε όλη της την καριέρα υπηρέτησε την ακτιβιστική ντοκιμαντέρ, συνδέοντας την κοινωνική παρατήρηση με τη διερεύνηση της θέσης της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία τις τελευταίες δεκαετίες. Είναι επίσης ένα από τα σημαντικότερα έργα του μοντέρ και σκηνοθέτη Νίκου Κανάκη, ο οποίος, έχοντας ολοκληρώσει τη σειρά ντοκιμαντέρ του Η Ελλάδα των 5 Ωκεανών, εφαρμόζει εδώ την τεχνογνωσία και το όραμά του, σε έναν μικρότερο αλλά πιο πυκνό σημασιολογικό καμβά. Με μεγάλη αφοσίωση στη μεθοδολογία της προφορικής ιστορίας, όπου η ιστορία αφηγείται μέσα από τις εμπειρίες των ίδιων των μαρτύρων –συνήθως χωρίς διέξοδο ή φωνή– ο Δημητρίου και ο Κανάκης τελειοποιούν ένα είδος πολιτικού ντοκιμαντέρ που δεν μένει σε στείρα καταγραφή αλλά συνδέει την παρατήρηση με την ιδεολογία και το κοινωνικό παράδειγμα. Το ανθρωπολογικό τους βλέμμα παρέχει μια πλατφόρμα βρυχηθμού για φωνές που έχουν περιθωριοποιηθεί από τα επίσημα ιστορικά αρχεία. Η περίπτωση των Φούρνων το επισημαίνει απόλυτα, καθώς ο φεμινισμός αναπτύσσεται οργανικά, λόγω των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών στο νησί.

Η ταινία Φούρνοι, Γυναικεία ιστορία των Αλίντα Δημητρίου και Νίκου Κανάκη (1983) παραγωγής Υπουργείου Πολιτισμού, αναστηλώθηκε και ψηφιοποιήθηκε με δαπάνες του Υπουργείου Πολιτισμού (2021). Παραχωρήθηκε δωρεάν για την προβολή του στο 27ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Πρόγραμμα προβολών

https://vp.eventival.com/thessaloniki/tidf27/film-schedule

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Δέκα χρόνια χωρίς την Αλίντα Δημητρίου

0

Αναδημοσίευση από 

http://vathikokkino.gr/archives/139523?fbclid=IwAR2OqSInxpsS-Ui_bljfsGv5f9xpQ0ydMdZnqQqr6k5z6iAtcpqGBVmSUBg

Ηταν σαν σήμερα, 30 Ιούλη του 2013 που άφησε την τελευταία της πνοή πλήρης ημερών και κοινωνικής προσφοράς μια αξιόλογη αγωνίστρια και σκηνοθέτης. Η Αλίντα Δημητρίου.

Η Αλίντα Δημητρίου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1933. Σπούδασε σκηνοθεσία στη σχολή Σταυράκου. Εγραψε το βιβλίο «Φιλμογραφία ταινιών μικρού μήκους (1939-1979)», και το «Λεξικό ταινιών μικρού μήκους». Σκηνοθέτησε πάνω από 50 ντοκιμαντέρ. Το 2008 απέσπασε το Βραβείο Κοινού στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης για το ντοκιμαντέρ «Πουλιά στο βάλτο».

Ηταν η καλλιτέχνης η οποία με το καταπληκτικό ντοκιμαντέρ της “Η Ζωή στους Βράχους” μπόρεσε να πετύχει μια συγκλονιστική καταγραφή μιας ολόκληρης εποχής μέσα από τη βιωματική αφήγηση 33 μαχητριών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Στο ντοκιμαντέρ ξεδιπλώνετε η ζωή που έζησαν σαν αντάρτισσες στα βουνά και στα όσα επακολούθησαν μετά την σύλληψή τους όταν βρέθηκαν εξόριστες στη Χίο, στο Τρίκερι και τη Μακρόνησο.

Ελεγε στο «Ριζοσπάστη» για τις αγωνίστριες γυναίκες: «Είμαι περήφανη που τις συνάντησα. Μου ανέβασαν τον πήχη του κόσμου πιο ψηλά. Μου ξαναμπόλιασαν την αξιοπρέπεια, το ήθος τους, το πείσμα τους, την αντοχή τους. Αλλά και τη σεμνότητά τους. Η οποία είναι φοβερή. Καμιά από αυτές δεν θέλει να παρουσιαστεί και να βγει μπροστά. Καμία δεν βγαίνει μπροστά. Μία από τις γυναίκες, στην πρώτη ταινία, μου διηγούνταν πώς τους κάνανε μαρτύρια στην οδό Ελπίδος, στην πλατεία Βικτωρίας. Ενα κολαστήριο ανάλογο της Μέρλιν. Και της λέω “για στάσου, μη μου τα λες έτσι, μου τα λες με έναν τρόπο σα να έφαγες σουβλάκια χθες το βράδυ”. Μου λέει “τι πάθος θες; Ξέρεις πόσοι ήταν εκεί μέσα; Ενα πετραδάκι ήμουν εγώ”. Αυτή η σεμνότητά τους με συγκλόνισε. Με συγκλόνισε το πείσμα τους σε αυτά που πιστεύανε. Δεν υπέγραψαν (σ.σ. “δήλωση”), όχι γιατί τους ήρθε κάποια “διαταγή” να μην υπογράψουν. Ηταν θέμα αξιοπρέπειας γι’ αυτές: “Ποιος είσαι εσύ, που μου ζητάς να υπογράψω;” (…) Το μήνυμά μου είναι η πίστη στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος θα παλεύει πάντα για το δίκιο».

Είναι μοναδική η τριλογία της για τις αγωνίστριες της Εθνικής Αντίστασης, του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας και της αντιδικτατορικής πάλης. Δηλαδή τα ντοκιμαντέρ «Πουλιά στο βάλτο», «Η ζωή στους βράχους» και «Τα κορίτσια της βροχής»

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Θεσσαλονίκη, 24ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ - Προτάσεις - Φούρνοι, μια γυναικεία κοινωνία

0

Ξεκίνησε προχθές, Πέμπτη 10 Μαρτίου το 24ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ στην Θεσσαλονίκη. Στην διάρκειά του οι Αντιγειτονιές θα διαλέγουν και θα σας προτείνουν μερικά από τα ντοκιμαντέρ που θα προβληθούν στα διάφορα τμήματά του. Ξεκινάμε για λόγους προφανείς με ένα ντοκιμαντέρ της αξέχαστης Αλίντας Δημητρίου και του Νίκου Κανάκη που θα προβληθεί στις 18 Μαρτίου 2022, στην αίθουσα ΦΡΙΝΤΑ ΛΙΑΠΠΑ, στις 4:00μ.μ. με ελεύθερη είσοδο, στην ενότητα "Χώρα, σε βλέπω", στις ειδικές προβολές. Η παρακολούθηση των ταινιών μπορεί να γίνει και διαδικτυακά, εφόσον δημιουργήσετε έναν λογαριασμό στο Φεστιβάλ. 

Φούρνοι, μια γυναικεία κοινωνία

Στο νησί Φούρνοι της Ικαρίας, ένας ερευνητής παρακολουθεί τη ζωή των κατοίκων. Δίχως προκαθορισμένο σενάριο, δίχως έτοιμες ερωτήσεις, ως απλός παρατηρητής. Μέσα από αυτή την έρευνα, ζωντανεύει μπροστά στα μάτια μας η κοινωνία των Φούρνων μέσα από τους ανθρώπους της, μέσα από αναμνήσεις, μέσα από αγωνίες, μέσα από τον καθημερινό μόχθο. Στο νησί, οι άνδρες είναι ναυτικοί και οι γυναίκες έχουν αναλάβει όλα τα πόστα που πιο συμβατικά θα περίμενε κανείς να εκτελούνται από τους άντρες, από οικοδομικές εργασίες μέχρι αγροτικές δουλειές. 

Η κάμερα της Αλίντας Δημητρίου και του Νίκου Κανάκη καταγράφει έτσι με ανάγλυφο τρόπο τις σχέσεις ανάμεσα στα δύο φύλα και το πώς ο καταμερισμός της εργασίας αποτελεί βασικό γρανάζι στην λειτουργία της κοινωνικής μηχανής. 

Ένα από τα πρώτα ντοκιμαντέρ της Αλίντας Δημητρίου, η οποία καθόλη τη διάρκεια της καριέρας της υπηρέτησε το ακτιβιστικό ντοκιμαντέρ, συνδέοντας την κοινωνική παρατήρηση με την εξερεύνηση της θέσης και του ρόλου της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία των τελευταίων δεκαετιών. Ταυτόχρονα, ένα από τα πιο σημαντικά έργα του μοντέρ και σκηνοθέτη Νίκου Κανάκη, ο οποίος έχοντας μόλις ολοκληρώσει τη σειρά δεκάδων ντοκιμαντέρ "Η Ελλάδα των 5 Ωκεανών", εφαρμόζει τεχνογνωσία και βλέμμα σε ένα μικρότερης εμβέλειας αλλά πυκνότερης σημειολογίας καμβά. 

Μέσα από μια σπουδαίας αφοσίωσης μεθοδολογία προφορικής ιστορίας, όπου την Ιστορία αφηγούνται μέσα από τα βιώματά τους οι ίδιοι οι –συνήθως χωρίς βήμα και φωνή– μάρτυρες, η Δημητρίου κι ο Κανάκης τελειοποιούν ένα είδος πολιτικού ντοκιμαντέρ που δεν μένει στην στείρα καταγραφή, αλλά συνδέει την παρατήρηση με την ιδεολογία και με το κοινωνικό ιδεατό. Η ανθρωπολογική τους ματιά δίνει πλατφόρμα και βοή σε φωνές περιθωριοποιημένες από την επίσημη ιστορική καταγραφή, όπως αναδεικνύεται ιδανικά και στην περίπτωση των Φούρνων, όπου ο φεμινισμός αναπτύσσεται αναγκαία μέσα από τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. 

Η ταινία θα προβληθεί σε νέα αποκατεστημένη ψηφιακή κόπια (DCP), που δημιουργήθηκε από το ΥΠΠΟΑ στο πλαίσιο της δράσης "Χώρα, σε βλέπω", με αγγλικούς υπότιτλους και με ελληνικούς υπότιτλους για Κ/κωφούς και βαρήκοους θεατές (SDH).

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

5 χρόνια από το φευγιό της Αλίντας Δημητρίου

0

Την τρίτη 30 Ιούλη μας άφησε η Αλίντα Δημητρίου η οποία ήταν:

"όχι μόνο μια άξια κινηματογραφική δημιουργός αλλά μια γυναίκα που με την στάση ζωής, μας δίδαξε την σημασία της αξιοπρέπειας, την αξία της λεβεντιάς και την δύναμη να υπερασπίζεσαι το δίκιο με πείσμα, μέχρι το τέλος. 

Η Αλίντα Δημητρίου στα 78 της χρόνια ήταν πολύ νέα και αποφασισμένη να παλέψει και να προσφέρει δημιουργώντας ταινίες, δίνοντας φωνή στους απλούς και ανώνυμους ανθρώπους και μιλώντας για την ιστορία του λαϊκού και κομμουνιστικού κινήματος στην νέα γενιά με ένα τρόπο μοναδικό και απόλυτα ευθύ. 

Οι νέοι και οι νέες που κατά χιλιάδες είδαν την τριλογία της για τις γυναίκες στην Αντίσταση, στον Εμφύλιο, στις εξορίες και στην Δικτατορία απέκτησαν μια ειδική και πολύτιμη σχέση με την Αλίντα. Από χέρι σε χέρι οι ταινίες προβλήθηκαν σε όλη σχεδόν την Ελλάδα, σε πλατείες και νεανικά στέκια, σε φοιτητικές καταλήψεις και σχολεία, σε πολιτιστικές λέσχες και γειτονιές. 

Αυτό το μοναδικό γεγονός στα τελευταία χρόνια, ήταν μια ισχυρή δικαίωση της μεγάλης προσπάθειας της Αλίντας Δημητρίου, που αποτελεί μια σημαντική παρακαταθήκη για όλους μας και ειδικά τις γενιές που έρχονται. Η τριλογία ήταν πράγματι η κορυφαία κινηματογραφική δουλειά της Δημητρίου αλλά όχι μοναδική. Άφησε πίσω της σημαντικές δημιουργίες στο είδος του ντοκιμαντέρ.

Η είδηση της απώλειας της Αλίντας Δημητρίου προξένησε σε όλους μας βαθιά λύπη και συγκίνηση και την αίσθηση πως έφυγε ένας δικός μας άνθρωπος. Γιατί όσοι είχαμε την τύχη να την γνωρίσουμε ξέρουμε πολύ καλά πως σήμερα χάσαμε μια ξεχωριστή γυναίκα και μια δημιουργό που μπορεί κανείς δίχως δισταγμό να την προτείνει σαν παράδειγμα αληθινά λαϊκού καλλιτέχνη." (Από την ανακοίνωση του ΚΚΕ(μ-λ)).

Τρία χρόνια μετά, στις 14 Αυγούστου του 2016, την ακολούθησε και ο σύντροφός στη ζωή και στον αγώνα Σωτήρης Δημητρίου ο οποίος μετά το θάνατο της συντρόφισσάς του δήλωσε:

«Η ζωή μου ήταν ένα όνειρο από τότε που γνώρισα την Αλίντα. Ήταν καταπληκτική η ένωση που είχα με αυτή την κοπέλα η οποία ήταν ένα ατίθασο αγρίμι. Ήταν αντισυστημική, δε δεχόταν καμιά κοινωνική σύμβαση ή συναίνεση, τα έβαζε με όποιον δεν ήταν ειλικρινής, ήταν απλησίαστη… Περάσαμε 66 χρόνια μαζί. Γνωριστήκαμε το 1947 όταν ήταν πιτσιρίκα, αλλά πάρα πολύ ώριμη, κι επειδή κι εγώ ήμουνα σε μια κατάσταση τότε με την ήττα της Αντίστασης, τις διώξεις και την απελπισία – σα να θέλαμε να φύγουμε απ’ αυτόν τον κόσμο – αυτό το πράγμα μας ένωσε πάρα πολύ. Ομολογώ ότι πέρασα μια ζωή όνειρο μαζί της…Η απώλειά της ήτανε τεράστια…» (http://www.katiousa.gr/)

Εμείς εδώ αναπαράγουμε και προτείνουμε να δείτε το ντοκιμαντέρ της που προβλήθηκε στο κάμπινγκ των Αγωνιστικών Κινήσεων: «Το Θέατρο στο βουνό».

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Σωτήρης Δημητρίου: Αποχαιρετισμός σε έναν σημαντικό αριστερό διανοούμενο

0

Πέθανε στις 14 Αυγούστου στην Αθήνα, σε ηλικία 91 χρόνων, ο Σωτήρης Δημητρίου, πολιτικός μηχανικός, κοινωνικός ανθρωπολόγος, συγγραφέας και ποιητής. Το έμαθα δύο ημέρες αργότερα γιατί ακόμα και οι κακές ειδήσεις το κατακαλόκαιρο στην Ελλάδα, ταξιδεύουν αργά. Τρία χρόνια νωρίτερα με τον ίδιο τρόπο περίπου είχα μάθει για το τελευταίο ταξίδι της γυναίκας που τον σημάδεψε και τον συντρόφεψε στην ζωή του σχεδόν για εξήντα χρόνια. Η Αλίντα Δημητρίου έφυγε πριν τρία χρόνια, πάλι μια καλοκαιρινή ημέρα, στις 30 Ιουλίου του 2013. Κάποιος έγραψε για διακριτική φυγή ανάλογη της διακριτικότητας με την οποία έζησαν. Άφησαν πίσω τους και οι δύο ένα σημαντικό έργο και ένα δυσαναπλήρωτο κενό!

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

«Η Ιστορία μάς ανήκει, γιατί έχουμε δίκιο»...

0

Η δημιουργός του ντοκιμαντέρ «Η ζωή στους Βράχους» μιλά στον «Ριζοσπάστη»

«Πουλιά στο Βάλτο»

Η Αλίντα Δημητρίου είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση στο ελληνικό ντοκιμαντέρ. Από τα μέσα της 10ετίας του '70, οπότε ξεκίνησε να κινηματογραφεί, μέχρι την τελευταία της ταινία για τις γυναίκες μαχήτριες του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, με τίτλο «Η ζωή στους Βράχους», καταθέτει ένα σινεμά συνεπές στην ανάδειξη της σύγχρονης κοινωνικο-πολιτικής πραγματικότητας, ακόμα και όταν το περιεχόμενο των ταινιών της «αφορά» στη νεότερη Ιστορία μας. Οπως συμβαίνει και με την περσινή ταινία της, «Πουλιά στο Βάλτο», πρώτη της τριλογίας, που ξεκινά με τις γυναίκες στην Εθνική Αντίσταση, «περνά» από τον Εμφύλιο και θα ολοκληρωθεί με τις γυναίκες στη χούντα.
Τη συναντήσαμε με αφορμή την προβολή της ταινίας από 19/11, στο «Τριανόν». Μέσα από μια συζήτηση - «ποταμό», γνωρίσαμε έναν άνθρωπο που, ακόμη και τις στιγμές που διαφωνείς μαζί του, δεν σου «επιτρέπει», με το πάθος και το ήθος της, να «ερμηνεύσεις» την ειλικρίνειά της.

«Η σεμνότητά τους με συγκλόνισε»...

«Εκείνο που με ενδιαφέρει είναι οι απλοί άνθρωποι, που στρατεύθηκαν, τα έδωσαν όλα και στο τέλος δεν ζήτησαν τίποτα. Οι "ανώνυμοι". Αυτούς εκτιμώ. Και όταν θέλω να δώσω περισσότερη έμφαση, λέω οι "ξυπόλυτοι"».
-- Πώς σας αντιμετώπισαν οι αγωνίστριες;

Η σκηνοθέτρια με το Βραβείο Κοινού για τα «Πουλιά στο Βάλτο»

-- «Οταν πήγαινα να τις συναντήσω, με ρωτούσαν "από πού είμαι", αφού κάποιες ήταν ΚΚΕ και κάποιες "Συνασπισμός". Εγώ τους απαντούσα "από τη ΝΔ" και γελούσανε. Δεν τους καταλαβαίνω αυτούς τους διαχωρισμούς».
-- Δεν έχουν αντικειμενική βάση;
-- «Είναι σα να ρωτάς έναν ερωτευμένο αν έχει "αντικειμενική βάση" ο έρωτάς του. Με τον ψυχισμό τους σταθήκανε μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα. Οι ιστορικοί προσπαθούν να ερμηνεύσουν τα γεγονότα με τη λογική. Αλλά λογική χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας πράξη. Οταν σε στήνουν στον τοίχο ή σε βασανίζουν, δεν βάζεις λογική. Είναι ο ψυχισμός που σε κρατάει όρθιο».
-- Στην ταινία λένε ότι "αντέξαμε γιατί είχαμε δίκιο".
-- «Ναι, είχανε δίκιο».
-- Αυτό, λοιπόν, που ονομάζετε "ψυχισμό", από κάπου προήλθε.
-- «Αυτό είχε συμβεί, ήδη, πιο πριν. Εκείνη τη στιγμή ήταν ψυχή. Τους λέγανε ουσιαστικά "σας γράφουμε στα παλιά μας τα παπούτσια". Είχαν πάρει απόφαση να αντισταθούν. Δεν παίρνεις απόφαση να στηθείς στο εκτελεστικό απόσπασμα ή να ερωτευθείς. Ερωτεύεσαι. Οι μεγάλες ιδέες είναι μόνο έρωτας. Δεν ενδύομαι κανένα "μανδύα". Σωστό ή λάθος δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι είμαι αμετακίνητη».
-- Γιατί ασχοληθήκατε ειδικά με τις μαχήτριες;
-- «Οι γυναίκες είναι χωρίς φωνή στην Ιστορία. Κι όμως στο ΔΣΕ ήταν το 30%. Ηταν στην πρώτη γραμμή με το όπλο. Κάποιοι λένε ότι η γυναίκα βγήκε στην Αντίσταση για να ξεφύγει από τον πατέρα αφέντη. Είναι μια κοινωνιολογική ερμηνεία. Αλλά σε πενήντα γυναίκες που συνάντησα δεν βρήκα κάτι τέτοιο. Αντίθετα, είδα πως ήταν επιλογή τους. Ηταν ..."φοβερότερη" η καταπίεση του πατέρα αφέντη από το κυνηγητό, την παρανομία, την απομόνωση, τη φυλακή; Ηταν επιλογή!

Η αφίσα της ταινίας

Είμαι περήφανη που τις συνάντησα. Μου ανέβασαν τον πήχη του κόσμου πιο ψηλά. Μου ξαναμπόλιασαν την αξιοπρέπεια, το ήθος τους, το πείσμα τους, την αντοχή τους. Αλλά και τη σεμνότητά τους. Η οποία είναι φοβερή. Καμιά από αυτές δεν θέλει να παρουσιαστεί και να βγει μπροστά. Καμία δεν βγαίνει μπροστά. Μία από τις γυναίκες, στην πρώτη ταινία, μου διηγούνταν πως τους κάνανε μαρτύρια στην οδό Ελπίδος, στην πλατεία Βικτωρίας. Ενα κολαστήριο ανάλογο της Μέρλιν. Και της λέω "για στάσου, μη μου τα λες έτσι, μου τα λες με έναν τρόπο σα να έφαγες σουβλάκια χθες το βράδυ". Μου λέει "τι πάθος θες; Ξέρεις πόσοι ήταν εκεί μέσα; Ενα πετραδάκι ήμουν εγώ". Αυτή η σεμνότητά τους με συγκλόνισε. Με συγκλόνισε το πείσμα τους σε αυτά που πιστεύανε. Δεν υπέγραψαν (σ.σ. "δήλωση"), όχι γιατί τους ήρθε κάποια "διαταγή" να μην υπογράψουν. Ηταν θέμα αξιοπρέπειας γι' αυτές: "Ποιος είσαι εσύ, που μου ζητάς να υπογράψω;". Υπάρχουν και άνθρωποι που λύγισαν. Και στην ταινία το λένε, ότι "δεν μπορούμε να κατηγορήσουμε αυτούς που λύγισαν". Το μήνυμά μου είναι η πίστη στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος θα παλεύει πάντα για το δίκιο».
-- Η ταινία σας έρχεται σε μια εποχή που επιχειρείται το ξαναγράψιμο της Ιστορίας (και) του Εμφυλίου.
-- «Δεν δέχομαι τον όρο "εμφύλιο". Ποιοι κάνανε τον πόλεμο; Ποιοι τον ξεκίνησαν; Από τη μια μεριά ήταν οι αντιστασιακοί. Από την άλλη ήταν οι συνεργάτες των Γερμανών. Η συνέχεια των δοσιλόγων της Κατοχής. Μετά ο στρατός που σε καλούσε και αν δεν πήγαινες πέρναγες στρατοδικείο. Από εκεί βγήκε το "σλόγκαν" "αδερφός με αδερφό". Δεν είναι "αδερφοκτόνος" πόλεμος. Ο εμφύλιος ξεκίνησε μέσα στην κατοχή όταν σκότωναν τους "τσολιάδες" επειδή ήταν συνεργάτες των Γερμανών. Λοιπόν, αυτό δεν είναι εμφύλιος. Διότι οι τσολιάδες έρχονταν, σε συνελάμβαναν και σε παρέδιδαν στους Γερμανούς. Τον πατέρα μου τσολιάδες τον πιάσανε. Και οι χωροφύλακες τον παρέδωσαν στους Γερμανούς».

«Εχουμε ανοιχτούς λογαριασμούς»...

Αντάρτισσες του ΔΣΕ στα λεύτερα βουνά της Ελλάδας

-- Ηταν, λοιπόν, ταξικός πόλεμος.
-- «Φυσικά».
-- Αυτό ακριβώς θέλουν να εξαφανίσουν.
-- «Μα, φυσικά, αυτό είναι που τους ενδιαφέρει. Για να δώσουμε "άφεση αμαρτιών", να "σχωρεθούν" οι ένοχοι. Αυτό είναι πασιφανές. Ποιοι "κόπτονται" να λησμονήσουμε; Να μη μάθουμε τα γεγονότα; Γίνεται βαρβάτη επίθεση στην Ιστορία. Εχουν λάβει τα μέτρα τους. Η πρώτη ταινία πήρε βραβεία, έγινε χαμός κυρίου και η δεύτερη δεν πήρε τίποτα. Σε ένα χρόνο... πήραν τα μέτρα τους. Ο Εμφύλιος γι' αυτούς είναι... "τζιζ": "Μην σκαλίζουμε τώρα το παρελθόν... ας δώσουμε τα χέρια". Αυτοί φοβούνται πιο πολύ από μας. Παρόλο που έχουμε μόνο την ψυχή μας. Την Ιστορία μας δεν την ξέρουμε. Την έχουν αποκρύψει και από το εξωτερικό. Οταν βγήκαν στο φεστιβάλ τα "Πουλιά στο Βάλτο" ο πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών Κινηματογράφου με ρώτησε "δεν καταλαβαίνω πώς από την απελευθέρωση φτάσατε στον Δεκέμβρη". Από οχτώ φεστιβάλ που το έχω στείλει έξω, το επέστρεψαν όλοι χωρίς να μου πουν το γιατί».
-- Παίρνετε θέση σε μια εποχή που κυριαρχεί η αντίληψη και η προπαγάνδα ότι έχει «τελειώσει» αυτή η ιστορία.
-- Δεν τέλειωσε! Εχουμε ανοιχτούς λογαριασμούς. Δεν είναι τα πράγματα όπως θέλουν να τα εμφανίσουν. Τίποτα δεν τέλειωσε. Ξέρετε πώς δρω αυτή τη στιγμή; Σα να 'μαι σε χαρακώματα. Οταν είμαι πάρα πολύ κουρασμένη, έτσι και υπάρξει ανάγκη να μιλήσω για την ταινία, δεν υπάρχει τίποτε άλλο. Γίνομαι 20 χρόνων. Με το ίδιο πάθος.

Από τη ζωή των αγωνιστριών στους τόπους εξορίας

-- Εχει θέση η ταινία σας στη σημερινή πραγματικότητα;
-- «Οι νέοι κάνουν "δικιά" τους την ταινία. Τον αγώνα αυτόν τον κάνουνε δικό τους. Για να μπορέσουν να περάσουν δικά τους πράγματα τώρα. Οι γυναίκες στις ταινίες, μου λένε "συνεχίστε, είναι η δική σας σειρά". Οι νέοι που τις βλέπουν, σας διαβεβαιώ, τις κάνουν "πλατφόρμα δράσης". Για τις δικές τους πρακτικές. Γι' αυτές που θα αναπτύξουν αύριο. Για τα χρόνια που έρχονται. Και έρχονται αυτά τα χρόνια! Με τα "τσαρούχια" έρχονται! Μην κάνετε "όπισθεν". Πάρα πολλοί, μου είπαν ότι "θέλουμε πάνω σε αυτό να πατήσουμε, να μας γίνει παράδειγμα, για να συνεχίσουμε". Η ταινία έρχεται σε μια εποχή που έχουμε τα ίδια αιτήματα».
-- Ποια είναι η αντίδραση του κόσμου;
-- «Τα "Πουλιά στο Βάλτο" προβλήθηκαν σε 60 γωνιές της Ελλάδας. Εχει ξεφύγει από μένα πια. Τη βλέπει κάποιος και αποφασίζει να τη δείξει στον τόπο του και πάει μετά αλλού. Είναι εκπληκτικό και αισιόδοξο. Το πιο αισιόδοξο, όμως, είναι όταν η πρώτη ταινία πήρε το βραβείο κοινού. Τους είπα ότι αυτό το βραβείο δεν ανήκει σε μένα, αλλά στις γυναίκες της Αντίστασης. Σείστηκε η αίθουσα. Και την επομένη το πρωί στο δρόμο που περπάταγα μου έλεγαν "ζήτω η Αντίσταση". Και σε επίσημο τραπέζι που παρακάθισα σαν βραβευμένη, όλοι οι καλεσμένοι, που ήταν ας πούμε η "ελίτ", όλοι τους μου έδωσαν διαπιστευτήρια... της "αριστεροσύνης" τους».

-- Πώς το ερμηνεύετε αυτό;
-- (χαμογελώντας): «Η Ιστορία μάς ανήκει. Γιατί έχουμε δίκιο. Μου λένε μερικοί "γιατί δεν έδειξες τα λάθη;". Δεν είναι δουλειά της ταινίας αυτή. "Τα γεγονότα που βλέπετε τα ξέρατε;" λέω εγώ. Γιατί τα γεγονότα αυτά δεν είναι μεμονωμένα στη γυναίκα που υπέφερε. Επέδρασαν και στις οικογένειές τους. Πολλοί, από φόβο, δεν μετέφεραν την ιστορία τους στα παιδιά τους. Τα εγγόνια δεν ξέρουν τίποτα. Με αυτές τις δυο ταινίες λέμε στα εγγόνια: "Παιδιά, δείτε τι έγινε". Και τα εγγόνια προσέρχονται να την δουν. Αυτό είναι το κέρδος μας».

Γρηγόρης ΤΡΑΓΓΑΝΙΔΑΣ

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Η ζωή στους βράχους –Αλίντα Δημητρίου

0

Το κείμενο που ακολουθεί είναι προδημοσίευση από τη Προλεταριακή Σημαία που θα κυκλοφορήσει αύριο.

Η ζωή στους βράχους –Αλίντα Δημητρίου

Μια ταινία …που έχει ψυχή!

Από την Πέμπτη 19 του Νοέμβρη ξεκίνησε στο Τριανόν, η προβολή του τελευταίου ντοκιμαντέρ της Αλίντας Δημητρίου, «Η ζωή στους βράχους». Για την ταινία και ευρύτερα την δουλειά της Δημητρίου, με αφορμή και το προηγούμενο ντοκιμαντέρ, τα «Πουλιά στο Βάλτο» που πήρε το βραβείο κοινού στο Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης, το 2008, έχουμε γράψει και άλλες φορές. Δεν σκοπεύω να τα επαναλάβω. Άλλωστε ήδη αρκετοί τακτικοί αναγνώστες της «Προλεταριακής Σημαίας», είμαι σε θέση να γνωρίζω, πως έχουν την ίδια πολύ θετική γνώμη, μιας και οι δύο ταινίες έχουν προβληθεί σε διάφορες πόλεις και περιοχές με πολυπληθές –πάντα –κοινό. Σύμφωνα με το λιτό προλογικό σημείωμα που την συνοδεύει, στην ταινία, τριαντατρείς Γυναίκες καταθέτουν τη μαρτυρία τους για τις διώξεις που υπέστησαν αυτές και οι οικογένειες τους, μετά την υπογραφή της Βάρκιζας στις 12 Φεβρουαρίου 1945, επειδή έλαβαν μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Άλλες από αυτές τις Γυναίκες για να διασωθούν πήγαν στο Δημοκρατικό Στρατό, ενώ άλλες συνελήφθηκαν και είτε φυλακίστηκαν είτε τις έστειλαν εξορία. Πρόθεση της ταινίας είναι να αποκαλύψει το ρόλο μιας κοινωνικής ομάδας «χωρίς φωνή» ο οποίος αγνοείται από την επίσημη γραπτή ιστορία Στην ταινία, ομάδα «χωρίς φωνή» είναι οι Γυναίκες.

Αυτή η νέα αναφορά, υποκινήθηκε, από την εντυπωσιακή, πλέον διαδρομή που κάνουν αυτά τα δύο ντοκιμαντέρ, εκτός του εμπορικού κυκλώματος, από χέρι σε χέρι στην κυριολεξία, σχεδόν σε όλη την Ελλάδα. Σωματεία, δημοτικές τοπικές κινήσεις, πολιτικές και νεολαιίστικες οργανώσεις, λέσχες και στέκια, πρωτοβουλίες πολιτών και άλλες κοινωνικές συλλογικότητες, διοργανώνουν προβολές και συζητήσεις, συνήθως με απρόσμενη επιτυχία και κοσμοσυρροή. Στην Αθήνα τον περασμένο Μάη οι γυναίκες του ΚΚΕ(μ-λ) οργάνωσαν μια πολύ πετυχημένη προβολή της ταινίας «Πουλιά στο Βάλτο». Στα Χανιά- πρόσφατα- στο Δημαρχείο η προβολή των Πουλιών έγινε σε ένα κατάμεστο χώρο κυρίως από μαθητές και φοιτητές, σε μια εκδήλωση που οργάνωσε η τοπική «Μαθητική Αντίσταση». Λίγες εβδομάδες πριν, έγινε μια προβολή στο Κάδρος στην περιοχή της Κανδάνου, στιγμιότυπα της οποίας μπορεί να δει κανείς στο διαδίκτυο(1) και να συγκινηθεί από την ζεστή υποδοχή των κατοίκων εκεί, νέων και ηλικιωμένων. Τα ίδια στην Ξάνθη, στην Καβάλα, στο Κιλκίς στην Θεσσαλονίκη, σε συνοικίες της Αθήνας κλπ Όπως, μου είπε πρόσφατα η Αλίντα, οι ταινίες ενηλικιώθηκαν και κάνουν πλέον το δικό τους ταξίδι. Δεν δημιουργούν μόνο συγκίνηση αλλά προκαλούν συζητήσεις, παρακινούν σε έρευνα και αναζήτηση και αγγίζουν εκπληκτικά τους νέους ανθρώπους. Στην πολύ καλή συνέντευξη που έδωσε στην «Κυριακάτικη Αυγή» (2), λέει ακριβώς: «Οι ταινίες πραγματικά κυκλοφορούν σε όλη την Ελλάδα. Σε εξήντα περίπου γωνιές της χώρας έχουν προβληθεί και το πιο σημαντικό είναι ότι προωθούνται από τους νέους. Βλέπουν τη στάση των Γυναικών εκείνης της εποχής, και την κάνουν πλατφόρμα δράσης για τις δικές τους ανάγκες, για τα δικά τους οράματα. Τον αγώνα αυτών των γυναικών τον κάνουν δική τους υπόθεση και έτσι προχωρούν οι ταινίες. Είναι το πιο αισιόδοξο μήνυμα. Όταν κάποιος νέος δει τις ταινίες το θεωρεί καθήκον του να τις προβάλει στο χώρο που δραστηροποιείται. Και αυτό μου θυμίζει τον Αλέκο Ξένο, συνθέτη της Αντίστασης, που έλεγε «γράφαμε εδώ ένα τραγούδι και στο επόμενο χωριό που πηγαίναμε το βρίσκαμε μπροστά μας». Νομίζω πως από αυτή την σκοπιά, δίχως καμιά διάθεση για υπερβολή, η Δημητρίου κέρδισε το στοίχημα. Και μάλιστα σχεδόν μόνη της, δίχως διαφήμιση και υποστήριξη, παρά μόνο βασισμένη στην δύναμη του λόγου των Γυναικών της και στον ενθουσιασμό των νέων ανθρώπων. Και αν η πολυποίκιλη Αριστερά ήταν πιο ευρύχωρη και λιγότερη φοβική στην σκέψη, θα έπρεπε να κάνει τα πάντα για να δούνε τις δύο ταινίες όσο γίνεται περισσότεροι νέοι, να ενώσει ακροατήρια από όλες τις διασπασμένες μερίδες της, και να βοηθήσει για κοινές εκδηλώσεις , συζητήσεις και προβληματισμούς. Οι εκπαιδευτικοί της να έβρισκαν τρόπους να «βάλουν» την ταινία στα σχολεία η να οργανώσουν εκδηλώσεις-προβολές κοντά σε αυτά, το ίδιο οι καθηγητές της στα Πανεπιστήμια και αλλού.

Η Αλίντα Δημητρίου έχει μια τριαντάχρονη, τουλάχιστον, πορεία σαν δημιουργός ντοκιμαντέρ κάνοντας την αρχή το 1977 με τους «Καρβουνιάρηδες». Έχει πάνω από πενήντα ντοκιμαντέρ στο ενεργητικό της. Με τα δύο τελευταία ήρθε κοντά στο πλατύ κοινό και είμαι ευτυχισμένος, που έστω και καθυστερημένα, αυτές οι δημιουργίες ήταν η αφορμή να γνωρίσω την Δημητρίου. Όλη αυτή η προσπάθεια που έκανε και κάνει με αυτές τις ταινίες ( αλλά και αυτές που σχεδιάζει) είναι μια κορύφωση αυτής της προσωπικής διαδρομής, ένα έργο ζωής και είμαι πολύ χαρούμενος που η αυτή η προσπάθεια βρήκε τον δρόμο της σε πιο μεγάλα ακροατήρια και πετυχαίνει τον σκοπό της. Διαβάζω αυτές τις ημέρες τις απανωτές συνεντεύξεις της σε αθηναϊκές εφημερίδες(3) και σε ραδιόφωνα και βλέπω με ικανοποίηση, πως η Αλίντα, με νεανική ζωντάνια, πείσμα και πάντα ετοιμόλογα, αντιμετωπίζει και τις πιο δύσκολες ερωτήσεις, αξιοποιεί το βήμα που τις δίνεται για να υπερασπίσει όχι μόνο την δουλειά της αλλά και την αληθινή ιστορία και τους αγώνες της Μεγάλης Δεκαετίας. Την διαχρονικότητα των ιδανικών για την κοινωνική απελευθέρωση και την πίστη που δίκαια έχει στους νέους και το μέλλον . Δεν μου επιτρέπει ο χώρος να παραθέσω ορισμένες από τις απαντήσεις της Αλίντας αναφορικά με τον Εμφύλιο, για τα ιδανικά αυτών που αγωνίστηκαν, για την λήθη και την συναίνεση κλπ, παρότι θα το ήθελα πολύ. Συνιστώ όμως στους αναγνώστες της Σημαίας να ανατρέξουν σε αυτές τις συνεντεύξεις για να καταλάβουν καλύτερα τι εννοώ. Η Αλίντα δίνει μια πολυμέτωπη μάχη, μια μάχη σύγχρονη, επίκαιρη, αναγκαία για το μέλλον, πολύ πιο αποτελεσματική από τα συνηθισμένα μνημόσυνα και τις βαρετές και απόμακρες αναλύσεις.

Σε μια στιγμή μάλιστα που η επαναφορά της συζήτησης για την Μεγάλη Δεκαετία, γίνεται από ορισμένους κυρίαρχους κύκλους με σκοπό την διαστρέβλωση και τις κάθε λογής εξισώσεις των θυτών με τα θύματα, η Δημητρίου με τις ταινίες της αλλά και με τις παρεμβάσεις της, χωρίς στρογγυλέματα, επιμένει να πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα. Απέναντι στον υπερτονισμό του αδελφοκτόνου, ιστορικά αδικαιολόγητου και μάταιου αγώνα υπερασπίζεται την ταξική και κοινωνική διάσταση του. Στον τεμαχισμό της ιστορίας αντιπαραβάλλει, με την ενότητα των δύο ταινιών, το ενιαίο και αδιαίρετο του αγώνα για την εθνική και κοινωνική λευτεριά του λαού ενάντια στους ξένους αλλά και τους εσωτερικούς εχθρούς της προόδου. Στην ιστορία που είναι γραμμένη από τους επώνυμους με τις πολλές προσαρμογές αντιπαραθέτει την ιστορία των ανώνυμων απλών ανθρώπων, έτσι όπως αυτοί πρωτογενώς την βιώσανε δίχως επιτηδεύσεις και εξιδανικεύσεις. Στο μοντέλο του αρεστού από τους πολυποίκιλους καθεστωτικούς κύκλους ( και αδρώς επιχορηγούμενου) καλλιτέχνη, προβάλλει το παράδειγμα του ανεξάρτητου δημιουργού, δίχως δεσμεύσεις και συμβάσεις που επιδιώκει να συνομιλήσει με τα ανώνυμα ακροατήρια των απλών ανθρώπων.

Φέτος συμπληρώθηκαν εξήντα χρόνια από τον Αύγουστο του 1949, όταν ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, ηττημένος, υποχώρησε προς τις τότε Λαϊκές Δημοκρατίες. Έχω την γνώμη πως αυτή η διαδρομή των Γυναικών, που η Δημητρίου τις έδωσε την ευκαιρία να μιλήσουν, αποτελεί – από όσο γνωρίζω- ίσως την πιο γόνιμη αναφορά και προσφορά γι αυτήν την «στρόγγυλη» επέτειο. Μια αναφορά που αποτελεί σπορά για το μέλλον και -ταυτόχρονα- καταλυτική απάντηση στους κάθε λογής αναθεωρητές της ιστορικής αλήθειας.

Για αυτούς τους λόγους αξίζει να υποστηριχτεί η προσπάθεια της Αλίντας Δημητρίου και να γεμίσει ασφυχτικά η αίθουσα στο Τριανόν όλες τις ημέρες που θα προβάλλεται η ταινία της. Και επίσης να συνεχιστεί με μεγαλύτερο πάθος αυτό το ταξίδι των ταινιών της σε όσο γίνεται περισσότερα σημεία, πόλεις και χωριά, της χώρας.

Δημήτρης Παυλίδης

1. http://www.kandanos.eu/node/725

2. http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=504459

3.http://camerastyloonline.wordpress.com/2009/11/15/alinda_dimitriou_talks_about_i_zoi_stous_vraxous/

3. http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11431&subid=2&pubid=8266934

3. http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&artid=4545566&ct=4

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

"Η ζωή στους βράχους" από σήμερα στο Τριανόν

0

Ξεκινάει από σήμερα στο Τριανόν (Κοδριγκτώνος 21, ύψος Πατησίων 101, Μετρό Βικτώρια). η προβολή της ταινίας "Η ζωή στους βράχους" της Αλίντας Δημητρίου. Η ταινία αναφέρεται στις γυναίκες που πολέμησαν με το Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας μέσα από τις διηγήσεις των ίδιων των γυναικών. Αναδημοσιεύουμε το κείμενο που γράφτηκε το Μάρτη με αφορμή τη προβολή της ταινίας στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.

Η ζωή στους βράχους και το επίκαιρο μήνυμα για αντίσταση

Συγκίνηση και κοσμοσυρροή στην προβολή της ταινίας της Αλίντας Δημητρίου στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης

Ηταν συγκλονιστικές οι στιγμές που εκτυλίχθηκαν μόλις τελείωσε η πρώτη προβολή της νέας ταινίας της Αλίντας Δημητρίου στην αίθουσα Παύλος Ζάννας στο «Ολύμπιον» στο πλαίσιο του 11ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Μια ομάδα γυναικών από τις πρωταγωνίστριες της ταινίας σηκώθηκαν μέσα από το κοινό και πήραν τον λόγο όχι μόνο για να ευχαριστήσουν τη δημιουργό της ταινίας, αλλά κυρίως για να μεταφέρουν στην αίθουσα ένα συγκινητικό πνεύμα αισιοδοξίας, επιμονής στον αγώνα που έδωσαν και μιας λεβεντιάς που συναντάς συχνά στους ανθρώπους εκείνης της γενιάς που πρωταγωνίστησε στη Μεγάλη Δεκαετία. Ανάμεσά τους και η Βαγγελίτσα, όπως επισήμανε η Αλίντα Δημητρίου, που κινδύνεψε να τρελαθεί από τα βασανιστήρια στην Μακρόνησο αλλά που δεν υπέκυψε μέχρι την τελευταία στιγμή.

Η Αλίντα Δημητρίου, όπως και πέρσι με τα Πουλιά στο Βάλτο, που πήρε το μεγάλο βραβείο κοινού, κατάφερε και φέτος να κλέψει την παράσταση με την ταινία Η Ζωή στους Βράχους, γεμίζοντας ασφυκτικά την αίθουσα προβολής (αρκετοί δεν κατάφεραν να μπούνε) και συνεχίζοντας μια προσπάθεια να δώσει φωνή στις ανώνυμες γυναίκες που έδωσαν τα πάντα για την εθνική και κοινωνική απελευθέρωση του λαού. Η ταινία που μου φάνηκε πως έχει μεγαλύτερο νεύρο στο μοντάζ από την προηγούμενη, καλύτερη αλληλουχία στις διηγήσεις και πολύ επιτυχημένη επικέντρωση στις σημαντικές πλευρές που ήθελε να αναδείξει, είναι μια ενότητα προφορικών, πολύ ζωντανών, αφηγήσεων τριάντα τριών γυναικών. Χρονολογικά ξεκινά από την περίοδο μετά τη Βάρκιζα, με τη λευκή τρομοκρατία και τις διώξεις, σταματά στη μεγάλη εποποιία του Δημοκρατικού Στρατού και ολοκληρώνεται με τις εξορίες στις αρχές της δεκαετίας του ’50 κυρίως για το μεγάλο στρατόπεδο εξορίστων στο Τρίκερι και ύστερα στην Μακρόνησο.

Η Αλίντα Δημητρίου δεν κρύβει καθόλου τους πραγματικούς λόγους που την υποκίνησαν σε αυτό το κινηματογραφικό οδοιπορικό και στις δύο ταινίες, στο να συναντήσει και να δώσει τον λόγο στις απλές ανώνυμες γυναίκες-ηρωίδες της Αντίστασης και του αγώνα σε όλη τη Μεγάλη Δεκαετία. Οπως δήλωσε και στην εφημερίδα «Τα Νέα», στον δημοσιογράφο Π. Κάγιο, «πριν από 15 χρόνια, όταν έψαχνα θέμα για ντοκιμαντέρ, ήρθα σε επαφή με έναν ‘‘επώνυμο’’, αλλά αυτός ζούσε από τις δάφνες του μύθου του κι εγώ σκέφτηκα: ‘‘Τι δουλειά έχω με τέτοιους ανθρώπους; Καμιά. Εγώ είμαι πάντα με τους ξυπόλητους’’. Και κίνησα γη και ουρανό για να τους βρω» και συμπληρώνει: «Καθετί πολιτικό με ενδιαφέρει από τα μικρά μου χρόνια. Κι αν δεν μπήκα στην Αντίσταση στα χρόνια της Κατοχής, είναι γιατί ήμουν πιτσιρίκα 12 χρόνων. Ετσι, αποφάσισα να κάνω αυτό το ντοκιμαντέρ για την ανώνυμη, άγνωστη γυναίκα της Εθνικής Αντίστασης, αυτή που δεν υπάρχει σε καμιά επίσημη ιστορία». Γι’ αυτές τις γυναίκες η Αλίντα Δημητρίου, σε άλλη συνέντευξή της που έδωσε αυτές τις ημέρες, λέει: «Βρήκα τις γυναίκες εκείνες που έφτιαξαν Ιστορία. Ολες εκείνες που περπατάνε πλάι μας στις πλατείες, στην αγορά, στα μανάβικα και δεν έχουμε ιδέα για ό,τι έκαναν, και αυτό γιατί ποτέ δεν ζήτησαν τίποτα. Απλά ξόδεψαν τα νιάτα τους για την πατρίδα τους και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, δεν το μετάνιωσαν και είναι έτοιμες να ξανακάνουν το ίδιο. Και ας έχουν ψυχικές διαταραχές, ας είναι μερικές κουφές, ας έχουν ακόμη μερικές στο σώμα τους βόλια, ας βγάζουν έρπη όταν κάνουν αναμνηστικές εκδρομές. Μια από αυτές μου είπε: ‘‘Κοιμάμαι και ξυπνάω με τον θάνατο. Βλέπω στον ύπνο μου ότι με σκεπάζουν με χώμα”».

Σε ένα μικρό κείμενό της που κυκλοφόρησε ενόψει της προβολής της ταινίας, η Αλίντα Δημητρίου εξηγεί την απόφασή της να καταπιαστεί με το συγκεκριμένο θέμα: «Πριν από μερικά χρόνια στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ της Καλαμάτας παίχτηκε ένα ντοκιμαντέρ που αναφερόταν σε ένα κορυφαίο πολιτικό γεγονός, στην Επανάσταση των Γαριφάλων στην Πορτογαλία. Με εντυπωσίασε για δύο λόγους. Ο ένας, ο πιο σημαντικός, γιατί ήταν πολιτικό ντοκιμαντέρ και ο δεύτερος γιατί η παραγωγή του ήταν χαμηλού κόστους. Ο συνδυασμός αυτών των δύο με έκανε να αναρωτηθώ: Γιατί όχι και εμείς; Η πολιτική περίοδος που με έτρωγε ήταν το 1940-1950. Μια περίοδος από την οποία είχα βιώματα αλλά και που διαμορφώθηκε η πολιτική μου οπτική. Και δεν άλλαξα ακριβώς όπως δεν αλλάζεις –σε καμιά περίπτωση– τον πρώτο σου έρωτα».

Η Αλίντα Δημητρίου και με αυτήν την ταινία της δίνει επίσης μια έμμεση αλλά συντριπτική απάντηση σε όλους εκείνους που, ειδικά το τελευταίο διάστημα, προσπαθούν να ξαναγράψουν την Ιστορία και να διαστρεβλώσουν τα ιστορικά γεγονότα, δικαιώνοντας τους θύτες και τους πραγματικούς ενόχους. Εξήντα χρόνια μετά την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού, η συμβολή της είναι πολύ σημαντική στην αναζωπύρωση των προσπαθειών για το ξανακοίταγμα της Ιστορίας του λαού μας με ένα φρέσκο και ελπιδοφόρο βλέμμα.

Και το μήνυμα της διαρκούς αντίστασης για την ανάγκη της οποίας μίλησαν και οι πρωταγωνίστριες αμέσως μετά την προβολή απευθυνόμενες στο νεανικό μέρος του ακροατηρίου πλημμυρίζει την ταινία μέσα από τις αφηγήσεις. Η Αλίντα Δημητρίου δίνοντας φωνή στις γυναίκες δεν σταματά να υπογραμμίζει πως η ελπίδα θα παραμείνει ζωντανή όσο υπάρχουν άνθρωποι.

-->

Δημήτρης Παυλίδης

Προλεταριακή Σημαία, 616, 21/3/2009

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Ανατροπή της ιστορίας….για να μην ανατραπεί η σημερινή κοινωνική εξουσία.

0

Το βράδυ του περασμένου Σαββάτου (4/7), προβλήθηκε στην Καβάλα η ταινία της Αλίντας Δημητρίου « Η ζωή στους βράχους» που οι αναγνώστες της εφημερίδας, γνωρίζουν από παλιότερη παρουσίαση. Είχα την ευχαρίστηση να παρακολουθήσω την προβολή και τον μικρό πρόλογο που έγινε, συνοδευόμενος από μήνυμα που έστειλε η Αλίντα στα γραφεία της δημοτικής κίνησης «Νέα Πόλη» η οποία οργάνωσε την εκδήλωση μαζί με την τοπική πολιτιστική-πολιτική λέσχη « Σήματα Καπνού». Η δημοτική κίνηση στεγάζεται σε ένα παλιό καπνομάγαζο κοντά στο κέντρο της πόλης, ένα τμήμα του οποίου διαμορφώθηκε με εξαιρετικό τρόπο σε μια φιλόξενη αίθουσα εκδηλώσεων.

Την ίδια ώρα , σε άλλο σημείο της πόλης, συνέχιζε τις εργασίες του το δέκατο συνέδριο του Δικτύου για τη Μελέτη των Εμφυλίων Πολέμων , με κεντρικό θέμα « Η Ελλάδα στη δεκαετία του 40, μια κριτική αποτίμηση» με συνδιοργανωτή τη Νομαρχία Καβάλας. Στην οργανωτική επιτροπή του συνεδρίου συμμετείχαν, εκτός των άλλων, ο Σ. Καλύβας από το Γέηλ και ο Ν. Μαραντζίδης από το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Η πρωτοβουλία για την προβολή του ντοκιμαντέρ τη δεδομένη στιγμή δεν ήταν άσχετη με τη διεξαγωγή του συνεδρίου. Μερικές δεκάδες ενεργοί πολίτες της Καβάλας , αρκετοί από τους οποίους νέοι και νέες, παρακολούθησαν την προβολή με προσοχή και συγκίνηση.

Δεν είχα σκοπό να γράψω για αυτήν την ωραία εκδήλωση αν δεν με παρακινούσε την επόμενη ημέρα ένα άρθρο στη δεύτερη σελίδα της κυριακάτικης Καθημερινής. Με τίτλο: « Προοδευτικός στη σημερινή Ελλάδα σημαίνει και αντικομμουνιστής», ο - και πρόσφατα μεταγραφείς από το Λαμπράκειο συγκρότημα - δημοσιογράφος , σε μισή σελίδα της κατά τα άλλα «σοβαρής» εφημερίδας καταφέρνει με επιτυχία να συγκεντρώσει μερικά από τα πιο φαιδρά και φτηνά αντικομμουνιστικά επιχειρήματα , που δε θα άξιζαν καν της προσοχής μας αν οι καιροί ήταν διαφορετικοί. Ο Στέφανος Κασιμάτης , όχι πλέον σαν Πανδώρα, αναμασά βαρετά τα κοινότυπα αντικοινωνικά επιχειρήματα των εστέτ του νέο-συντηρητισμού και ανασύρει από τους «ιστορικούς» βόθρους μια χυδαία αντικομμουνιστική υστερία, που κάλλιστα μπορεί να συγκριθεί με αυτά που έγραφε η καλή αστική εφημερίδα τα εμφυλιακά χρόνια. Ούτε αυτά όμως ήταν που με παρακίνησαν να γράψω. Όταν φτάνουν σε αυτό το επίπεδο οι, τάχα, έγκυρες και σοβαρές δημοσιογραφικές αστικές ναυαρχίδες, είναι ένδειξη μιας κατάπτωσης και μιας προϊούσας ανασφάλειας για όσα μέλει να συμβούν. Άλλωστε, έδωσε μια ικανοποιητική απάντηση την επόμενη Τρίτη 7/7 ο Ριζοσπάστης, σε ένα ανώνυμο σχόλιο με τίτλο: Η «Καθημερινή» και ο «προοδευτικός»... αντικομμουνισμός, προλαβαίνοντας ορισμένα από αυτά που θα μπορούσα να γράψω και στο οποίο παραπέμπω τον αναγνώστη (1).

Αυτό που, εντέλει, με παρακίνησε ήταν η προτελευταία παράγραφος του άρθρου, την οποία παραθέτω αυτούσια. « Η ιστορική θεώρηση του Εμφυλίου αναπόφευκτα θα αλλάξει κάποτε. Μια νεότερη γενιά ιστορικών, απαλλαγμένη από τις πληγές και τα συμπλέγματα της εποχής, ήδη διαμορφώνει αυτή την αλλαγή: Μαζάουερ, Καλύβας, Μαραντζίδης κ.ά. Μέχρι τότε, δεν έχει νόημα να σκαλίζουμε «πηγάδες», «Φενεούς», «Ούλεν» κ.λπ., όπως ακριβώς είναι εξωπραγματικό να κραυγάζουμε ότι «νόμος είναι το δίκιο του εργάτη» – λες και οι άνθρωποι δεν είναι έλλογα όντα, που πρέπει να μάθουν τις δυνατότητές τους και να τους παρασχεθούν ευκαιρίες για να επιλέξουν ελεύθερα, αλλά απλοί εργάτες - στρατιωτάκια, των οποίων η ύπαρξη εξαντλείται μέσα στα όρια του ταξικού ρόλου τους.» Λίγες ημέρες πριν, σε μια συνέντευξή του στην εφημερίδα Μακεδονία, ενόψει του συνεδρίου, ο Ν. Μαραντζίδης, κινείται στο ίδιο «ανατρεπτικό» για την ιστορία πνεύμα : «Η ιστορία δεν είναι ένα βιβλίο σαν τη Βίβλο, που γράφτηκε μία φορά και δεν ξαναγράφεται. Η ιστορία διαρκώς ξαναγράφεται. Υπό το φως νέων στοιχείων μπορεί να ανατραπεί και ολοκληρωτικά. Και υπό το φως νέων ευαισθησιών μπορεί να δούμε πτυχές που παλιότερα δεν τις βλέπαμε ή τις υποτιμούσαμε.» (2). Πιο μπροστά είχε προλάβει να αναφερθεί στα θέματα που σχετίζονται με αυτή την ανατροπή και αφορούν, όπως είναι πλέον πολύ γνωστό, στη-δήθεν- πρωτογενή βία της Αριστεράς, την αποενοχοποίηση του δωσιλογισμού και άλλα ζητήματα ταμπού που η « νέα ιστορική ομάδα» έχει αναλάβει εργολαβικά να φέρει εις πέρας! Η ομάδα αυτή –δυσανάλογα προβεβλημένη από τα κυρίαρχα ΜΜΕ- και διαθέτοντας για καιρό μια ιδιότυπη ασυλία από μερίδες της μεταμελημένης αριστερής διανόησης προσπαθεί να ηγεμονεύσει στη σύγχρονη ιστορική έρευνα για τη Μεγάλη Δεκαετία. Δεν θα ήταν έτσι τα πράγματα αν η Αριστερά δεν υπέκυπτε για δεκαετίες στην προσταγή της λήθης και της εθνικής συναίνεσης και δεν εξόριζε ειδικά την μετα-δεκεμβριανή περίοδο από το επίκεντρο της μελέτης , της έρευνας , της υπεράσπισης και της αντιπαράθεσης. Δε διατηρώ καμιά αμφιβολία πως η μάχη και στο ιστορικό πεδίο, είναι μια σύγχρονη μάχη άμεσα συνδεδεμένη με την εξέλιξη των σημερινών και μελλοντικών κοινωνικών αγώνων αλλά και το επιτακτικό αναγκαίο της αναγέννησης της Αριστεράς. Δεν είναι πολυτέλεια , σπατάλη χρόνου ή κάτι που μπορεί να γίνει μόνο στο περιθώριο των πολιτικών αγώνων. Οφείλουμε να παραδειγματιστούμε από την επιμονή της αντίπαλης πλευράς που, έχοντας πλήρη συνείδηση αυτών που μπορεί να διακυβευτούν στο μέλλον, προσπαθεί συστηματικά να ανατρέψει και να ξαναγράψει την ιστορία. Γιατί ,στην πραγματικότητα, η αντιπαράθεση αυτή αφορά λιγότερο το παρελθόν και περισσότερο το παρόν και κυρίως το μέλλον. Η ανατροπή της ιστορίας δεν είναι αυτοσκοπός, ιδιοτροπία ή απλή προσπάθεια δικαίωσης. Έχει στρατηγική στόχευση και αφορά την υπονόμευση των προσπαθειών και των προσδοκιών για τον κοινωνικό μετασχηματισμό και τις αναγκαίες κοινωνικές ανατροπές. Ακριβώς, δηλαδή, στο να αποτραπεί -αν είναι δυνατόν- στο διηνεκές, να γίνει εξωπραγματική η πιθανότητα να υπάρξει μια κοινωνία στην οποία ο νόμος , ο πολιτισμός και όλες οι λειτουργίες της θα πήγαζαν από το δίκαιο των εργατών , δηλαδή, των ανθρώπων που παράγουν τον πλούτο.

Στο μήνυμα που έστειλε για να διαβαστεί σε όσους παρακολούθησαν την προβολή η Αλίντα Δημητρίου επαναλαμβάνει πως, «Λαοί χωρίς μνήμη είναι λαοί χωρίς μέλλον». Η ίδια έχει κάνει μια επίπονη και πετυχημένη δουλειά μέσω της οποίας , σε σύντομο χρονικό διάστημα, χιλιάδες άνθρωποι και πολλοί από αυτούς νέοι, σε όλη την Ελλάδα, γνώρισαν με άμεσο τρόπο σημαντικές πτυχές της Μεγάλης Δεκαετίας. Κυρίως, όμως,δόθηκε το έναυσμα για να ανοίξουν συζητήσεις και να παρακινηθούν αρκετοί να μπούνε στο δρόμο της αναζήτησης και του προβληματισμού. Ευτυχώς η Αλίντα δεν είναι μόνη. Υπάρχουν, όχι λίγοι σε όλους τους χώρους της Αριστεράς, που θα μπορούσαν να βοηθήσουν, να συντονιστούν, να υπερβούν τη διαδεδομένη οκνηρία και να πάρουν πρωτοβουλίες για να αλλάξουν το κλίμα. Να διεγείρουν το ενδιαφέρον, κυρίως των νέων ανθρώπων, και να μεταφέρουν με ζωντανό και ανεξάρτητο τρόπο το παρελθόν στο παρόν. Όχι σαν απλή μνήμη αλλά σαν οδηγό για τα μελλούμενα. Φέτος συμπληρώνονται εξήντα χρόνια από τον Αύγουστο του 1949, που ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, ηττημένος , υποχώρησε διαμέσου κυρίως της Αλβανίας στις ανατολικές χώρες. Είναι απογοητευτικό πως ενώ έχει περάσει ήδη μισός χρόνος ελάχιστες πρωτοβουλίες έχουν υπάρξει για να αξιοποιηθεί αυτή η «στρογγυλή» επέτειος, στο πεδίο της μάχης των ιδεών και της υπεράσπισης της μνήμης. Ίσως και γι αυτό εκδηλώσεις σαν αυτήν στην Καβάλα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Και πρέπει- κατά τη γνώμη μου- να πυκνώσουν όπου υπάρχει έστω και η ελάχιστη δυνατότητα, σε όσα περισσότερα σημεία της χώρας. Σε αυτές τις πρωτοβουλίες οι ταινίες της Αλίντας Δημητρίου και οι φωνές των γυναικών που αφηγούνται πτυχές της Μεγάλης Δεκαετίας αποτελούν το καλύτερο υλικό για το άνοιγμα πολλών και σημαντικών συζητήσεων.

Θα θεωρούσα παράλειψη αν δεν ανέφερα το δραστήριο ρόλο στην οργάνωση της εκδήλωσης του Τάκη Καλιντζόγλου. Ο οποίος έχει αφιερώσει χρόνο και προσπάθειες στο πεδίο της ιστορικής έρευνας και αναζήτησης από τη σκοπιά εκείνη που παραμένει επιτακτικά αναγκαία και πολλαπλώς χρήσιμη.

Δημήτρης Παυλίδης

1. http://www1.rizospastis.gr/story.do?id=5162790&publDate=7/7/2009. 2. http://www.makthes.gr/index.php?name=News&file=article&sid=41020

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Η ζωή στους βράχους

2

Η ζωή στους βράχους

Παραγωγή: Αλίντα Δημητρίου

Βοηθός σκηνοθέτη: Αφροδίτη Νικολαϊδου

Φωτογραφία: Αλέξης Γρίβας - Αφροδίτη Νικολαϊδου

Μοντάζ: Ηλέκτρα Βενάκη

Σενάριο-Σκηνοθεσία: Αλίντα Δημητρίου

Έτος παραγωγής 2009

Digital Beta. Έγχρωμη. Διάρκεια 98 min.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Στην ταινία, τριαντατρείς Γυναίκες καταθέτουν τη μαρτυρία τους για τις διώξεις που υπέστησαν αυτές και οι οικογένειες τους, μετά την υπογραφή της Βάρκιζας στις 12 Φεβρουαρίου 1945, επειδή έλαβαν μέρος στην Εθνική Αντίσταση.

Άλλες από αυτές τις Γυναίκες για να διασωθούν πήγαν στο Δημοκρατικό Στρατό, ενώ άλλες συνελήφθηκαν και είτε φυλακίστηκαν είτε τις έστειλαν εξορία.

Πρόθεση της ταινίας είναι να αποκαλύψει το ρόλο μιας κοινωνικής ομάδας «χωρίς φωνή» ο οποίος αγνοείται από την επίσημη γραπτή ιστορία

Ο νεότερος κλάδος της «προφορικής ιστορίας» ερευνά τις ζωντανές μαρτυρίες των μη επωνύμων, μαζί και τις βιωματικές εμπειρίες τους για να φωτίσει πληρέστερα το

παρελθόν, και τις δυναμικές της ιστορίας που δε μπόρεσαν να πραγματοποιηθούν.

Στην ταινία ομάδα «χωρίς φωνή» είναι οι Γυναίκες.

Σκιαγράφηση της ταινίας

Η ταινία αποτελείται από δύο μέρη.

Στο πρώτο μέρος οι Γυναίκες μιλάνε για το Δημοκρατικό Στρατό:

Γιατί πήγαν στο βουνό.

Τις συνθήκες διαβίωσης.

Πολέμησαν στην πρώτη γραμμή δίπλα στους άνδρες.

Δεν το μετάνιωσαν.

Δύο-τρία λόγια που ακούγονται μέσα στην ταινία:

- Ο Δημοκρατικός Στρατός ήταν ένας άθλος.

- Το 30% του Δ.Σ. ήταν γυναίκες.

- Σάμπως είχαμε και παπούτσια; Δύσκολα, πολύ δύσκολα.

- Μίλησα για την παληκαριά τους. Τι πώς την είχαν; Στον ΕΛΑΣ πώς την είχαμε;

Το δεύτερο μέρος αναφέρεται στις Γυναίκες που έστειλαν στην εξορία:

Χίος – Τρίκερι – Μακρόνησος

Στη Χίο και το Τρίκερι:

Συνθήκες σκληρής διαβίωσης.

Στέλνουν τα παιδιά σε στρατόπεδα αναμόρφωσης για να μη γίνουν «Βούλγαροι».

Στη Μακρόνησο:

Ψυχολογικά μαρτύρια.

Μέσο εκβιασμού τα παιδιά για να υπογράψουν δήλωση.

Ξύλο άγριο.

Δύο-τρία λόγια που ακούγονται μέσα στην ταινία:

- Τίποτα δεν καταλαβαίναμε γιατί όλα αυτά τα γράφαμε στα παλιά μας παπούτσια.

- Έπρεπε να το αντέξουμε γιατί εμείς είχαμε το δίκιο.

Προβολή της ταινίας θα γίνει Δευτέρα 16 Μαρτίου αίθουσα Π. Ζάννα ώρα 8.30 το βράδυ στη Θεσσαλονίκη

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ