Οργανώσεις Πελοποννήσου του ΚΚΕ(μ-λ) : 25-26 Απρίλη ένα οδοιπορικό γεμάτο μνήμες αντίστασης και αγώνα.

0

Με επιτυχία ολοκληρώθηκε το 2ο Οδοιπορικό Αντίστασης και Μνήμης (το Σαββατοκύριακο 25-26 Απρίλη) που διοργάνωσαν οι οργανώσεις του ΚΚΕ(μ-λ) στην Πελοπόννησο. Σύντροφοι, συναγωνιστές και φίλοι της οργάνωσης επισκέφθηκαν τα μέρη που ο ΕΛΑΣ έδωσε ηρωικές μάχες ενάντια στις κατοχικές δυνάμεις.

Την πρώτη ημέρα έγινε επίσκεψη στο χωριό Δάφνες (Στρέζοβα) και στο προαύλιο της εκκλησία όπου έγινε η πρώτη παμπελοποννησιακή συνέλευση του ΕΑΜ. Στο μέρος αυτό και με την βοήθεια του φιλόξενου Στρεζοβίτη μπαρμπα-Γιάννη έγινε η περιγραφή της συνέλευσης και όσων συνέβησαν εκείνες τις ημέρες.    

Η συγκρότηση της ΙΙΙ Μεραρχίας του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου.

Στις 25-26-27 Νοέμβρη του ’43 πραγματοποιήθηκε η πρώτη παμπελοποννησιακή Διάσκεψη του ΕΑΜ με σκοπό την συνένωση των διάσπαρτων ανταρτοομάδων (4000-5000 αντάρτες) της περιοχής κάτω από την καθοδήγηση της ΙΙΙ Μεραρχίας. Για τρείς ημέρες η Στρέζοβα (Δάφνη Καλαβρύτων) έγινε η πρωτεύουσα της Λαϊκής Εξουσίας στην Πελοπόννησο. Οι νέες συνθήκες που είχαν διαμορφωθεί στην περιοχή, με την εδραίωση της Λαϊκής Εξουσία και τον εκμηδενισμό της δράσης όλων των αντιδραστικών στοιχείων αλλά και την νέα ακόμα πιο σκληρή Γερμανική κατοχή μετά την συνθηκολόγηση των Ιταλών, επέβαλαν την προσαρμογή και την αναβάθμιση του αντιστασιακού κινήματος σε ολόκληρο τον Μοριά. Σε αυτήν την σύσκεψη συμμετείχαν 300 αντιπρόσωποι που ήρθαν με τα πόδια από ολόκληρη την Πελοπόννησο ενώ την παρακολούθησαν πάνω από 1000 επισκέπτες. Με τοποθετήσεις γύρω από τα στρατιωτικά και πολιτικά ζητήματα της περιόδου οι σύνεδροι αποφασίζουν την ίδρυση της ΙΙΙ Μεραρχίας    και στην 3μελή διοίκηση (όπως την ορίζουν οι λαϊκοστρατιωτικοί κανόνες) μπαίνουν οι:

Πολύδωρος Δανιηλίδης(Αχιλλέας)- Πολιτικός Επίτροπος

Δημήτρης Μίχος-Καπετάνιος

Δημήτρης Κασσάνδρας (Αλέξανδρος)- Στρατιωτικός

Η δομή της ΙΙΙ Μεραρχίας:

8η Ταξιαρχία (Βορράς) με δυνάμεις του 6ου και του 12ου Συντάγματος

9η Ταξιαρχία (Νότος) με δυνάμεις του 8ο και 9ο Συντάγματος

Το οδοιπορικό συνεχίστηκε δίπλα από το ποτάμι του Λάδωνα όπου έγινε η εκδήλωση του ΚΚΕ(μ-λ) αφιερωμένη στην διαδρομή του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ Πελοποννήσουν και τα πολιτικά συμπεράσματα-διδάγματα της εποποιΐας του λαού μας κατά την διάρκεια του μεγάλου ξεσηκωμού.

Την επόμενη ημέρα βρεθήκαμε στο σημείο που ο ΕΛΑΣ έδωσε μια από τις σημαντικότερες μάχες στην περιοχή έξω από το χωριό «Γλόγοβα» στις 20 Απρίλη του ’44. Αφού έγινε μια σύντομη περιγραφή της μάχης και των αποτελεσμάτων ξεκίνησε η επιστροφή των συμμετεχόντων στο «οδοιπορικό», μια επιστροφή γεμάτη από γεγονότα και στιγμές του λαϊκού ξεσηκωμού που συνεχίζουν να εμπνέουν τους αγώνες του μέλλοντος.  

Η μάχη στις 20/4/44 περιγράφεται στο παρακάτω απόσπασμα από το βιβλίο «…Ο Πολύδωρος θυμάται»

«…Πρότεινα, τότε, στο Μίχο και τον Κασσάνδρα πως, μια και διαθέταμε αυτά τα τμήματα, θα μπορούσαμε να κάνουμε αντεπίθεση στους Γερμανούς. Μου πρόβαλαν χίλιες δυο αντιρρήσεις, τονίζοντάς μου ότι δεν ήξερα εγώ από τέτοια πράγματα. Ήμαστε και οι τρεις καβάλα στ’ άλογα, πάνω σ’ ένα ύψωμα και συζητούσαμε. Κάτω μακριά βλέπαμε τις γερμανικέ φάλαγγες που κινούνταν. Εγώ επέμενα στην πρότασή μου. Απευθύνθηκα και στον επιτελάρχη μας, τον Παντελάκη, λοχαγό του πυροβολικού-ένα εξαιρετικό παιδί-που στεκόταν πιο πέρα. Μου είπε πως συμφωνούσε με την πρότασή μου. Ενθαρρυμένος ξαναπίεσα και πάλι τους δύο αξιωματικούς. Φάνηκαν ενοχλημένοι και μου είπαν πως τους έφερνα μπροστά σε αδιέξοδο. Είπαν ακόμα πως η απόσταση ήταν πολύ μακρινή για να δτάσει έγκαιρα μια τέτοια διαταγή στα τμήματα. Τότε επενέβηκε ο επιτελάρχης και πρότεινε να πάει ο ίδιος τη διαταγή. Οι δύο αξιωματικοί, λοιπό, αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν.

Η μάχη της Γλόγοβας

Ο Παντελάκης, με τη διαταγή στο χέρι, έτρεξε και συνάντησε τα τμήματα, εξήγησε στους επικεφαλής, Στασινόπουλο και Χαλκιά, το σκοπό της αποστολής του, συγκέντρωσε και τα άλλα τμήματα και έκαναν από κοινού ένα σχέδιο για να χτυπήσουν τους Γερμανούς-μια φάλαγγα που κινούνταν τώρα προς την κατεύθυνση της Τρίπολης. Όπως μου διηγήθηκαν αργότερα, ο κίνδυνος ήταν να πάρουν οι Γερμανοί μια κατεύθυνση (προς Τρίπολη) που δεν ευνοούσε το χτύπημα των ανταρτών. Οι ντόπιοι πατριώτες, που ήξεραν καλά την τοποθεσία, υπέδειξαν στους αντάρτες το καταλληλότερο σημείο. Πράγματι, οι ελασίτες έστησαν ενέδρα και κανόνισαν έτσι τα πράγματα, ώστε οι Γερμανοί να μπουν μέσα στην χαράδρα, τη «Χούνη», όπως την έλεγαν οι ντόπιοι…

…Το τμήμα των Γερμανών, ένα επίλεχτο τμήμα από μοτοσικλετιστές, αλεξιπτωτιστές κ.λπ., πραγματικά θερίστηκε. Ήταν ένα σοβαρό πλήγμα και πολύ κόστισε στους Γερμανούς. Από 280 ανθρώπους περίπου (πάνω από 4 λόχους) ήταν ζήτημα αν γλίτωσαν καμιά εικοσαριά ή τριανταριά. Κι αυτούς τους καταδίωξαν οι δικοί μας, αλλά δεν μπόρεσαν να τους πιάσουν. Πήραμε, όμως, πολύ οπλισμό στα χέρια μας…»

(Π. Δανιηλίδης…Ο Πολύδωρος θυμάται-εκδόσεις Εκτός των Τειχών, 2018)  

 https://www.youtube.com/watch?v=3DIAwEUSbLg

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Πελοπόννησος | 2ο Οδοιπορικό Αντίστασης και Μνήμης (Λάδωνας 25-26 Απρίλη)

0

Με αφορμή την ιστορική μάχη της Γλόγοβας (Απρίλης 1944) με έκβαση την συντριβή των Ναζί από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ και την πρώτη παμπελοποννησιακή συνέλευση του ΕΑΜ για την συγκρότηση του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου σε Μεραρχία (Δάφνη Νοέμβρης 1943) οι οργανώσεις Πελοποννήσου πραγματοποιούν το 2ο Οδοιπορικό Αντίστασης και Μνήμης στον ποταμό Λάδωνα στις 25 και 26 Απρίλη. 

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Οδοιπορικό Αντίστασης και Μνήμης για τους Αγώνες που θα έρθουν.

1

Με επιτυχία ολοκληρώθηκε το οδοιπορικό που διοργάνωσαν οι οργανώσεις Πελοποννήσου του ΚΚΕ (μ-λ) στην ορεινή Αχαΐα. Το οδοιπορικό ξεκίνησε από γέφυρα Σελινούντα στο Αίγιο (σημείο συγκρούσεων της προΕΛΑΣίτικης περιόδου) συνεχίζοντας στο αρχικό λημέρι της αντάρτικης ομάδας (χωριό Πυργάκι) που έδωσε την πρώτη και επιτυχημένη μάχη του ο ΕΛΑΣ στην Πελοπόννησο. Στη συνέχεια, σβήστηκαν φασιστικά συνθήματα που τα τελευταία χρόνια "βεβήλωναν" το σημείο της μάχης και στην θέση τους γράφτηκαν νέα που τιμούν τον αγώνα και τη θυσία του λαού μας, σαν υπενθύμιση της συμβολής του ΕΑΜικού και ΕΛΑΣίτικου κινήματος. Ακολούθησε περιγραφή της πρώτης μάχης του ΕΛΑΣ στο εκκλησάκι του Αη Βλάσση.

Μετά την αναχώρηση από τα πρώτα ανταρτοχώρια το οδοιπορικό συνεχίστηκε με στάση στα Σουδενά, όπου τιμήθηκαν οι αγωνιστές του αντάρτικου που έπεσαν στη μάχη για τη Λευτεριά.

Μπροστά από το μνημείο του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΔΣΕ πραγματοποιήθηκε εκδήλωση με αναφορά στην πορεία του ΕΛΑΣ Πελοποννήσου, από την τολμηρή απόφαση του Πελοποννησιακού Γραφείου του ΕΑΜ για την έναρξη του αντάρτικου στην Πελοπόννησο και την συγκρότηση των πρώτων ανταρτομάδων των Μίχου-Ανδρικόπουλου-Νικήτα-Λάσκα-Πρεκεζέ, μέχρι την συγκρότηση της ΙΙΙ Μεραρχίας και την απελευθέρωση της χερσονήσου από τους κατακτητές.

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στην συμβολή των μελών της ΚΕ του ΚΚΕ Κώστα Γαμβέτα( ΕΑΜ Πελοποννήσου) και Πολύδωρου Δανιηλίδη (πολιτικού επιτρόπου της ΙΙΙ Μεραρχίας) αλλά και αυτής του Νίκου Μπελογιάννη που θα αναλάβει καθοδηγητικά καθήκοντα στις κομματικές και ΕΑΜικές οργανώσεις μετά την σύλληψη και εκτέλεση του Γαμβέτα.

Το οδοιπορικό κατέληξε στα μαρτυρικά Καλάβρυτα, όπου οι αντάρτες είχαν ισχυρή αναφορά. Η επίσκεψη στο μουσείο του Ολοκαυτώματος ζωντάνεψε τις θηριωδίες των ναζί σε εκείνα τα μέρη που δεν πειθάρχησαν στα χρόνια της φασιστικής κατοχής.

 

Τα πολιτικά συμπεράσματα του αντάρτικου και δη του αντάρτικου στην Πελοπόννησο, που με πολλά προβλήματα αλλά με περίσσεια τόλμη και αυταπάρνηση φούντωσε, έχουν τεράστια σημασία στο σήμερα. Την στιγμή που το ντόπιο και ξένο κεφάλαιο λεηλατεί κάθε κατάκτηση λαού και εργατιάς, που οι ιμπεριαλιστές διαμορφώνουν τους όρους για έναν ακόμη παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό πόλεμο, ο δρόμος των λαών φωτίζεται από τη λάμψη του ΕΑΜικού και ΕΛΑΣίτικου κινήματος, ένα κίνημα που βασίστηκε στις αστείρευτες δυνάμεις του λαού και την πολιτική καθοδήγηση του επαναστατικό ΚΚΕ και του παγκόσμιου Κομμουνιστικού Κινήματος.

Σήμερα, η πάλη των λαών απέναντι στην λαίλαπα του ιμπεριαλισμού είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Ο δρόμος που χάραξαν οι επαναστατικές δυνάμεις του 20ου αιώνα για να ανοίξουν τους νικηφόρους δρόμους των λαών, στέκουν ως φωτεινός φάρος στους αγώνες μας!

 

ΕΑΜ – ΕΛΑΣ – ΕΠΟΝ Ο ΔΡΟΜΟΣ ΤΩΝ ΛΑΩΝ!
Με αγώνες τιμάμε τους μαχητές της ΙΙΙ Μεραρχίας ΕΛΑΣ Πελοποννήσου!

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Με το φιλεντέμ στα χείλη. Η απαγωγή του στρατηγού Κράιπε

0

Ο λαός της Κρήτης είναι γνωστό ότι από την πρώτη στιγμή αντιστάθηκε στους Γερμανούς με τη συμμετοχή του στη μάχη της Κρήτης το 1941. Η αντίσταση αυτή συνεχίστηκε με διάφορους τρόπους ώς την πλήρη απελευθέρωση του νησιού το Μάιο του 1945, όταν παραδόθηκε και η τελευταία γερμανική φρουρά στα Χανιά.

Ο υποστράτηγος Κράιπε ανάμεσα στους απαγωγείς του Πάρτικ Λη Φέρμος (δεξιά) και Γουίλιαμ Μος (αριστερά)

Το νησί είχε ιδιαίτερη στρατηγική σημασία και η αντίσταση εκδηλώθηκε με πολλούς τρόπους. Αρχικά πολλοί στρατιώτες της Κοινοπολιτείας διασώθηκαν από την αιχμαλωσία και φυγαδεύτηκαν στην Αίγυπτο. Επίσης, υπήρξαν από την αρχή σύνδεσμοι που πληροφορούσαν τους Συμμάχους για τις κινήσεις των Γερμανών. Και οι Βρετανοί όμως έσπευσαν να στείλουν κατασκόπους στο νησί, προκειμένου να έχουν γνώση της κατάστασης, αλλά και να συντονίσουν τυχόν σαμποτάζ.

Η πιο σημαντική μορφή του αγώνα όμως ήταν η ένοπλη. Στην Κρήτη θα υπάρχει η εξής ιδιαιτερότητα: Το ΕΑΜ δεν θα κυριαρχεί όπως στην υπόλοιπη Ελλάδα και θα «συγκατοικεί» στα βουνά της Κρήτης με τις ομάδες της ΕΟΚ, οι οποίες θα έχουν και τις μεγαλύτερες διασυνδέσεις με τους Άγγλους στην Αίγυπτο. Αυτή η ιδιαιτερότητα θα φανεί αργότερα και στις μετεμφυλιακές οθόνες του κινηματογράφου. Επειδή δεν μπορούσε να θαφτεί το μεγαλειώδες κίνημα της Εθνικής Αντίστασης, ούτε όμως και να προβληθεί η δράση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, η πλειοψηφία των ταινιών που αναφέρονταν στην Αντίσταση είχαν ως φόντο την Κρήτη, μιλώντας αόριστα για την κρητική λεβεντιά, παρά για τις πραγματικές συνθήκες της Αντίστασης.

Οι Γερμανοί από την πρώτη στιγμή έδειξαν τη σκληρότητά τους, αλλά και την αποφασιστικότητα να διατηρήσουν τον έλεγχο του νησιού, όμως και οι Κρητικοί την πρόθεσή τους να απελευθερώσουν το νησί τους. Πολλές σελίδες θα μπορούσαν να γραφούν για πτυχές της Αντίστασης στην Κρήτη, μία όμως είναι ιδιαίτερη: Η απαγωγή του στρατηγού Κράιπε στις 26 Απριλίου του 1944.

Διοικητής των γερμανικών δυνάμεων στο νησί ήταν ο Φρίντριχ Μίλερ, γνωστός και ως ο σφαγέας της Κρήτης, ο οποίος εκτελέστηκε μεταπολεμικά για τα εγκλήματά του. Η άνοιξη του 1944 όμως ήταν μια περίοδος κατά την οποία οι Γερμανοί ήταν στριμωγμένοι. Στα πολεμικά μέτωπα οι Σοβιετικοί προέλαυναν στα ανατολικά, οι Αγγλοαμερικάνοι προχωρούσαν στην Ιταλία, ενώ στην Ελλάδα η αντίσταση θέριευε σε πόλεις και χωριά. Έτσι, πάρθηκε η απόφαση από τη SOE, την ομάδα ειδικών αποστολών των Άγγλων, να πραγματοποιηθεί μια παράτολμη ενέργεια που θα τάραζε τους Γερμανούς: Να απαχθεί ο Μίλερ και να καταλάβουν έτσι οι κατακτητές ότι δεν είναι ασφαλείς πουθενά, όσο ψηλά κι αν βρίσκονται.

Για το λόγο αυτόν έπεσε με αλεξίπτωτο στο νησί ο Πάτρικ Λη Φέρμορ το Φεβρουάριο του 1944, ενώ η ομάδα συμπληρώθηκε τον Απρίλιο, ύστερα από πολλές περιπέτειες. Ο Φέρμορ δεν ήταν κάποιος τυχαίος. Γνώστης της Ελλάδας και της ελληνικής γλώσσας ήδη από τη δεκαετία του 1930, υπήρξε σύνδεσμος των Βρετανών με τα ελληνικά στρατεύματα στην Αλβανία, ενώ είχε πάει στην Κρήτη άλλες δύο φορές κατά τη διάρκεια της κατοχής. Είχε πάρει το ψευδώνυμο «Μιχάλης», επικράτησε όμως το «Φιλεντέμ», επειδή στον Φέρμορ άρεσε ιδιαίτερα αυτό το παραδοσιακό κρητικό τραγούδι.

Όταν συγκεντρώθηκε η ομάδα, πληροφορήθηκαν ότι ο Μίλερ είχε αντικατασταθεί από τον Χάινριχ Κράιπε, αποφάσισαν όμως να ολοκληρώσουν το τόλμημα, παρά την αλλαγή στόχου. Φυσικά, τίποτα δεν μπορούσε να γίνει χωρίς τη βοήθεια των ντόπιων. Έτσι, η ομάδα μετακινήθηκε προς την κατοικία του Κράιπε, τη βίλα «Αριάδνη» στην Κνωσό, και έκανε αναγνώριση της περιοχής με τη βοήθεια Κρητικών, όπως ο Ακουμανιάκης, ο Χναράκης, ο Ζωιδάκης και άλλοι. Αποφασίστηκε ότι ήταν αδύνατο να γίνει έφοδος στην καλά φρουρούμενη βίλα. Έτσι, θα τον συλλάμβαναν κατά τη διάρκεια της μετακίνησής του προς το σπίτι του από το αρχηγείο της Μεραρχίας στις Αρχάνες.

Η ομάδα στον Ψηλορείτη κατά την διαφυγή της. Ο Κράιπε διακρίνεται με το καπέλο.

Πράγματι, προμηθεύτηκαν γερμανικές στολές και περίμεναν την κατάλληλη μέρα, για την ακρίβεια νύχτα, στην οποία το αυτοκίνητο που μετέφερε τον Κράιπε δεν θα είχε συνοδεία. Σε ένα σταυροδρόμι που είχε επιλεγεί εκ των προτέρων, η ομάδα είχε ειδοποιηθεί από παρατηρητές ότι το αυτοκίνητο του Κράιπε πλησίαζε. Με τις γερμανικές στολές προσποιήθηκαν τους τροχονόμους και ζήτησαν τα στοιχεία των επιβατών. Μόλις ο Κράιπε έδειξε την ταυτότητά του, συνέλαβαν τον υποστράτηγο και τον κάθισαν στο πίσω κάθισμα φρουρούμενο. Ο Φέρμορ φόρεσε το καπέλο του Γερμανού και ξεκίνησαν να περάσουν το Ηράκλειο και να κατευθυνθούν προς Ρέθυμνο. Πέρασαν από 22 σημεία ελέγχου χωρίς να γίνει αντιληπτή η απάτη, κυρίως επειδή το προηγούμενο διάστημα ο Κράιπε ήταν αγενής με τους στρατιώτες ελέγχου. Έτσι, με τη θέα και μόνο του αυτοκινήτου, οι στρατιώτες το άφηναν να περνάει χωρίς έλεγχο.

Το αυτοκίνητο έστριψε προς τα Ανώγεια και σταμάτησε στα Χειλιανά. Από εκεί, με τον πολύτιμο κρατούμενο κατευθύνθηκαν προς τα Ανώγεια, όπου και ξεκουράστηκαν πριν συνεχίσουν την πορεία τους προς τον απάτητο Ψηλορείτη. Από εκεί και πέρα ξεκίνησε μια περιπέτεια πολλών διαστάσεων. Αρχικά η ομάδα έπρεπε να αποφύγει τους Γερμανούς που χτένιζαν όλο το νησί για να βρουν τον Κράιπε. Κατά δεύτερον, έπρεπε να κατευθυνθούν σε ένα παραλιακό μέρος και, τρίτον, να έρθουν σε επαφή με τις συμμαχικές δυνάμεις προκειμένου κάποιο πλωτό μέσο να τους παραλάβει και να τους στείλει με ασφάλεια στην Αίγυπτο.

Με τη βοήθεια ντόπιων μαντατοφόρων, αλλά και με στρατιωτική υποστήριξη τόσο της ΕΟΚ όσο και του ΕΛΑΣ, η ομάδα περιπλανήθηκε στην Κοιλάδα του Αμαρίου και κατηφόρισε προς τη Νότια Κρήτη. Με πολλούς κινδύνους κατάφερε τελικά να έλθει σε επαφή με το Αρχηγείο και στις 14 Μαΐου επιβιβάστηκε σε πλοίο στην παραλία του χωριού Ροδάκινο. Εκτός από τους απαγωγείς και τον Κράιπε, επιβιβάστηκαν άλλοι δύο γερμανοί αιχμάλωτοι και ένας σοβιετικός λιποτάκτης.

Σαν να μην έφτανε αυτή η κακή είδηση για τους Γερμανούς, την επόμενη μέρα συνέβη και άλλο άσχημο γεγονός γι’ αυτούς. Στη Λακωνία, μέλη του 8ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ σκότωσαν σε ενέδρα τον υποστράτηγο Κρεχ, διοικητή της 41ης Μεραρχίας.

Δύο χαμένοι στρατηγοί σε δύο μέρες ήταν μεγάλο πλήγμα για την τιμή της Βέρμαχτ. Έπρεπε τα αντίποινα να είναι πολύ βαριά. Και αυτά δεν άργησαν να βρεθούν ανάμεσα στους εκατοντάδες κομμουνιστές που βρίσκονταν φυλακισμένοι στο Χαϊδάρι. Από αυτούς, επιλέχτηκαν 200.

Μετά την απαγωγή

Όπως είναι λογικό, η απαγωγή προξένησε μεγάλη εντύπωση σε ολόκληρη την Ευρώπη και ο Φέρμορ με το συνεργάτη του, Γουίλιαμ Μος, τιμήθηκαν με παράσημα. Οι Γερμανοί ξέσπασαν στον άμαχο πληθυσμό, όπως ήταν αναμενόμενο, αλλά αυτό σε τίποτα δεν λύγισε το ηθικό των κατοίκων. Ο ίδιος ο Φέρμορ μετέφερε την απάντηση ενός ηλικιωμένου από τα Ανώγεια στο ενδεχόμενο να κάψουν οι Γερμανοί το σπίτι του: «Θα τα καίνε για μία μέρα. Και μετά τι; Το σπίτι μου έχει καεί τέσσερις φορές από τους Τούρκους· άσ' τους να το κάψουν και για πέμπτη! Κι έχουν σκοτώσει πολλά μέλη της οικογένειάς μου. Κι όμως, είμαι ακόμα εδώ! Γεμίστε τα ποτήρια σας!».

Η απαγωγή αποτέλεσε υπόθεση για την ταινία του 1957 I’ll Met by Moonlight, ενώ για την υπόθεση έχουν γράψει βιβλία ο Μος, ο Φέρμορ και ο Ψυχουντάκης, ένας από τους αγγελιοφόρους της ομάδας. Επίσης πολλά ντοκιμαντέρ έχουν θέμα την απαγωγή αυτή, ενώ το 1972, στην εκπομπή του Νίκου Μαστοράκη «Αυτή είναι η ζωή σου», στο κανάλι της ΥΕΝΕΔ, ο Κράιπε συνάντησε ξανά τους απαγωγείς του.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Λη Φέρμορ ώς το τέλος της ζωής του ζούσε μεγάλο διάστημα σε ένα υπέροχο σπίτι στην Καρδαμύλη της Μάνης, ενώ γοητευμένος από τη χώρα μας έχει γράψει αρκετά βιβλία για περιοχές και συνήθειες του τόπου μας.

Πέθανε σε ηλικία 96 ετών το 2011, γεμάτος τιμές τόσο από τη Βρετανία όσο και από την Ελλάδα.

Κώστας Μιχαλάκης

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

80 χρόνια πριν | Η απελευθέρωση των Σερρών από τους Βούλγαρους κατακτητές

0

 του Σπύρου Κουζινόπουλου*

Σημαντική ημέρα η 14^η Σεπτεμβρίου, ημέρα   απελευθέρωσης της πόλης των Σερρών από τη βουλγαρική φασιστική κατοχή. Η είσοδος των ανταρτικών δυνάμεων του ΕΛΑΣ στις Σέρρες, εκείνη την ημέρα, κάτω από τις πανηγυρικές εκδηλώσεις χαράς των πολιτών, σήμανε και το τέλος της σκλαβιάς, με τους Σερραίους να έχουν ποτίσει με ποταμούς αίματος το δέντρο της Ελευθερίας στα 3,5 χρόνια της Κατοχής.Ο αγώνας για τη χιλιάκριβη τη λευτεριά, συνεχίσθηκε στο νομό Σερρών καθ΄όλη τη διάρκεια της υποδούλωσης στις δυνάμεις των – συμμάχων του Χίτλερ- βουλγαρικών φασιστικών στρατευμάτων. Με τους αγωνιστές του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος στην πόλη των Σερρών, στα χωριά αλλά και στα βουνά, να διεξάγουν σκληρές και πολυαίμακτες μάχες κατά των κατακτητών. Όπως η μάχη που έδωσαν τα τμήματα του ΕΛΑΣ στις 25 Μαρτίου 1944 στο ορεινό συγκρότημα «Αλή Μπαμπά» του Λαϊλιά, όταν μία ολόκληρη βουλγαρική μεραρχία επιτέθηκε για να συντρίψει τους αντιπροσώπους της Πανσερραϊκής συνδιάσκεψης του ΕΑΜ, που πραγματοποιούνταν εκεί. 
Οι ηρωϊκοί Σερραίοι αντάρτες, που ήταν οχυρωμένοι στο ύψωμα «Ντεμή Καπούρ», μετά από σκληρή μάχη, κατάφεραν με αιφνιδιασμό και μέσα σε σφοδρή χιονοθύελλα να ανατρέψουν και να κυνηγήσουν τις βουλγαρικές δυνάμεις που άφησαν πίσω τους 15 νεκρούς και 22 τραυματίες. Από τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ, νεκροί ήταν ο Γιώργος Νότας του Πέτρου, γραμματέας της ΕΠΟΝ στην Αμμουδιά, Γιάννης Πλίτσης και Νίκος Καμήλαλης από τις Σέρρες, Χρήστος Λιθαρής από την Πεντάπολη, Δημήτριος Χατζής από το Αηδονοχώρι και Αγαθόνικος Ταχματζίδης από την Αλιστράτη. 1

Οι αντάρτες του ΕΛΑΣ εισέρχονται στην πόλη των Σερρών στις 14-9-1944

Οι ημέρες της απελευθέρωσης

H πολυπόθητη μέρα της απελευθέρωσης, ήρθε με το τέλος του καλοκαιριού, όταν με την προέλαση του σοβιετικού στρατού και την είσοδό του στο βουλγαρικό έδαφος, κατέρρευσε η βουλγαρική φασιστική κυβέρνηση και τη διακυβέρνηση της χώρας ανέλαβε στις 3 Σεπτεμβρίου 1944 η κυβέρνηση Μουράβιεφ, που τάχθηκε αμέσως κατά της συμμετοχής της Βουλγαρίας στον πόλεμο. Ο δρόμος για την αποτίναξη του βουλγαρικού ζυγού στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, άνοιξε πλέον διάπλατα.

Όπως αφηγήθηκε ο καπετάνιος του εφεδρικού ΕΛΑΣ Σερρών, Στάθης Μελισσάς:

“…Στις 13 Σεπτεμβρίου στα 1944 έρχεται η διαταγή της απελευθέρωσης των Σερρών. Τότε τεθήκανε αμέσως σε επιφυλακή όλες οι δυνάμεις του εφεδρικού ΕΛΑΣ για την αντιμετώπιση κάθε ενδεχομένου. Στις 13 λοιπόν κυκλοφορεί μια προκήρυξη από τους Βούλγαρους κομιτατζήδες που τους καλούσε σε επίθεση ενάντια στο ελληνικό στοιχείο και την επιτροπή της απελευθέρωσης. Τότε η οργάνωση του ΕΑΜ αναβάλλει την ημερομηνία της 13ης Σεπτεμβρίου σαν ημέρα της απελευθέρωσης για την επομένη… Φαίνεται ότι ήταν στο πρόγραμμα η αντεπανάσταση που είπαμε προηγούμενα που θα γίνονταν και στη Σόφια και στην Ανατολική Μακεδονία ταυτόχρονα σε συνεργασία με τον Μύλερ… Είχανε καμιά δέκα χιλιάδες στρατό στην περιοχή αυτή. Την άλλη μέρα όμως η στρατιωτική διοίκηση των Βουλγάρων στα Σέρρας υποχώρησε και δεν πειθάρχησε στην απόφαση αυτή του Συράκωφ και τότε ο Μέραρχος παραδίδει μαζί με τον Βούλγαρο δήμαρχο την πόλη και απομονώνει τα συντάγματα που είχε…” 2

Το νέο, ότι συνθηκολόγησαν οι Βούλγαροι και οι δυνάμεις του ηρωϊκού ΕΛΑΣ πρόκειται να εισέλθουν στην πόλη, κυκλοφορεί σαν αστραπή από σπίτι σε σπίτι. Και από τα βαθιά χαράματα ως το ξημέρωμα, οργανωμένα μέλη του ΕΑΜ μοιράζουν δεξιά και αριστερά προκηρύξεις, με τις οποίες ανακοινώνεται και επίσημα πλέον η κάθοδος των ΕΛΑΣιτών στις Σέρρες. Ταυτόχρονα, σε όλη την πόλη χτυπούν χαρμόσυνα οι καμπάνες των εκκλησιών, δίνοντας τον πανηγυρικό τόνο της ημέρας, ενώ όλος ο κόσμος βρίσκεται στους δρόμους, κρατώντας στα χέρια του τις ελληνικές σημαίες. 3

Το πρωί της 14ης Σεπτεμβρίου 1944, ήταν πολλές χιλιάδες οι Σερραίοι που είχαν κατακλύσει το δρόμο από τα Ασβεστάδικα και το εξοχικό κέντρο του Τσέλιου μέχρι την κεντρική πλατεία της πόλης, για να αποθεώσουν τους ελευθερωτές αντάρτες του ΕΛΑΣ των τμημάτων του Μπόζνταγ, που βάδιζαν περήφανοι και καμαρωτοί, κρατώντας στα χέρια ελληνικές σημαίες, αλλά και σημαίες των συμμάχων κατά του άξονα κρατών .  

           

Στους δρόμους της Πεντάπολης Σερρών οι πολίτες πανηγυρίζουν την απελευθέρωση

Σύμφωνα με την περιγραφή που μας άφησε ο Χρήστος Κοσμίδης:

«… Όταν φτάσαμε στα ασβεστάδικα, που βρίσκονται πάνω στο δημόσιο δρόμο, στην ανατολική πλευρά των Σερρών, δεξιά και αριστερά του δημόσιου δρόμου, από το κέντρο της πόλης ως το εξοχικό του Τσέλιου, ήταν παρατεταγμένα τμήματα της βουλγάρικης Μεραρχίας με επικεφαλής το διοικητή της, εφεδροελασίτες μόνο με δίκωχα του ΕΛΑΣ και χιλιάδες λαού που μας περίμεναν και μας υποδέχθηκαν με λουλούδια και στεφάνια σαν απελευθερωτές του, ενώ οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούσαν χαρμόσυνα…». 4

Νωρίτερα, από την Επαρχιακή Επιτροπή Σερρών του ΕΑΜ, όπως αφηγούνταν ο γραμματέας της Γεώργιος Κόκκινος, που υπήρξε ο πρώτος μετά την απελευθέρωση Νομάρχης Σερρών, είχε εκδοθεί προκήρυξη των εθνικοαπελευθερωτικών οργανώσεων που ενημέρωνε τους κατοίκους των Σερρών για την είσοδο στην πόλη των ανταρτών του ΕΛΑΣ. Επίσης, καλούνταν όλος ο πληθυσμός της πόλης να προμηθευθεί την επόμενη ημέρα δωρεάν από τους φούρνους μία οκά λευκό ψωμί που ήταν προσφορά του ΕΑΜ προς τιμή των αγωνιστών της λευτεριάς. 5

Επικεφαλής των ανδρών του αντάρτικου τάγματος του ΕΛΑΣ. που εισήλθε στην πόλη, ήταν ο ταγματάρχης Μεθόδιος Αλεξανδρόπουλος, επιβαίνοντας αυτοκινήτου. Και κάποια στιγμή, κάλεσε να ανέβει στο αυτοκίνητο και τον αποσβολωμένο από τις εξελίξεις, Βούλγαρο φρούραρχο Σερρών. Κι έτσι μαζί  παρέλασαν μέχρι το Τηλεγραφείο, το οποίο βρισκόταν στο χώρο της σημερινής Λέσχης Αξιωματικών. Κι εκεί, εκφώνησαν λόγους που αναφέρονταν στην ανάγκη συναδέλφωσης των δύο λαών, ενώ την έλευση των ανταρτών του ΕΛΑΣ, υποδέχθηκε και ένας λόχος Βουλγάρων αντιφασιστών στρατιωτών σε παράταξη. 6

 Κι όταν ολοκληρώθηκε η είσοδος στην πόλη των ανταρτικών τμημάτων, ακολούθησε η πανηγυρική συγκέντρωση στην πλατεία Ελευθερίας, όπου ομιλητές, από τον εξώστη του σπιτιού του γιατρού Παπαβασιλείου ήταν ο γραμματέας της Νομαρχιακής Επιτροπής Σερρών του ΚΚΕ, Λευτέρης Ματσούκας (Μπαρμπαλέξης), ο διοικητής του Αρχηγείου Μπόζνταγ του ΕΛΑΣ, Χρήστος Κοσμίδης και ο διοικητής του βουλγάρικου παρτιζάνικου τμήματος «Αντόν Ποπόφ», Μίρτσεα Ραζμπόϊνικοφ, ακολούθησε ένα ξέφρενο πανηγύρι του λαού των Σερρών σε όλη την πόλη με χορούς και τραγούδια, που κράτησε όλη τη μέρα. 7

Επονίτες παρελαύνουν στη λεωφόρο Μεραρχίας των Σερρών

Πρώτη ενέργεια των ΕΑΜικών αρχών των Σερρών, ήταν να περισωθούν από τους κερδοσκόπους και τους Βουλγάρους τα αγαθά που υπήρχαν στις αποθήκες. Έτσι σώθηκαν και στη συνέχεια μοιράστηκαν στους κατοίκους, όλα τα άλευρα που υπήρχαν στους μύλους και  τα σιτηρά που βρίσκονταν στις αποθήκες. Επίσης, διανεμήθηκαν 18.000 κιλά έτοιμα τσιγάρα, από το εργοστάσιο «Τζίμου», όπου υπήρχαν, και περίπου 15 τόνοι κομμένο καπνό έτοιμο για μετατροπή σε τσιγάρα. Τέλος, στο παγοποιείο της πόλης, βρέθηκαν πολλές ποσότητες γαλακτοκομικών προϊόντων (τυριά, κασέρια, βούτυρα). Επίσης όλο το μέλι, μαρμελάδες και μια αποθήκη με διάφορα ποτά από ούζο, κονιάκ, κρασιά μέχρι σαμπάνια. 8

Το προζύμι της Εθνικής Αντίστασης

Καταλήγοντας πρέπει να πούμε ότι ο νομός Σερρών, είχε το μεγάλο ιστορικό προνόμιο να αποτελέσει το προζύμι για την ανάπτυξη του κινήματος της Εθνικής Αντίστασης στη Βόρεια Ελλάδα κατά την περίοδο της γερμανικής και βουλγαρικής Κατοχής. Καθώς η δάδα της ελευθερίας, που έστειλε το μήνυμα του αγώνα κατά των κατακτητών, άναψε από τον ταπεινό οπωρώνα του  Μιχαλούση, στα Πυροβολικά Σερρών, όπου ήταν η “γιάφκα”, το κρησφύγετο του Μακεδονικού Γραφείου του ΚΚΕ. Για να μεταλαμπαδευτεί και να εξαπλωθεί γρήγορα στην Βόρεια Ελλάδα αλλά και στην υπόλοιπη χώρα ο πόθος για εθνική ανεξαρτησία, το μήνυμα της αντίστασης. 

Ξεκινώντας λοιπόν από εκεί, το υπέροχο κίνημα της Εθνικής Αντίστασης, ανάγκασε τους Ναζί να καθηλώσουν στη χώρα μας επί τριάμισι χρόνια, δέκα μεραρχίες της Βέρμαχτ, με πάνω από 200.000 άνδρες, προσφέροντας έτσι τεράστιες υπηρεσίες στον αγώνα των Συμμάχων κατά του χιτλερικού ναζιστικού τέρατος.

Σημειώσεις

1.      Δημοτική Βιβλιοθήκη Σερρών, «Ιστορικό Ημερολόγιο Σερρών», επιμέλεια Σάκης Π. Αραμπατζής, χ.ε., χ.χ., σ.77

2.      Βασίλης Τζανακάρης, Εικονογραφημένη Ιστορία των Σερρών, τ.2, έκδοση περιοδικού ΓΙΑΤΙ, Σέρρας 1995, σ.234

3.      Περιοδικό ΓΙΑΤΙ, αριθ.280, Οκτώβριος 1998, σ.17-22

4.      Χρήστος Κοσμίδης, «Από τους αγώνες του ΕΛΑΣ στην Ανατολική Μακεδονία», περιοδικό Εθνική Αντίσταση, τ.37, Οκτώβρης 1983, σ.40-41

5.       Βασίλης Γιαννογλούδης, «Απομνημονευματικές σημειώσεις του Γ. Κόκκινου», ό.π.

6.     «Ιστορικό Ημερολόγιο Σερρών», ό.π., σ. 285

7.      Χρήστος Κοσμίδης, «Από τους αγώνες του ΕΛΑΣ…», ό.π., σ.41

8.       Βασίλης Γιαννογλούδης, «Απομνημονευματικές σημειώσεις του Γ. Κόκκινου», ό.π.

*Το άρθρο γράφτηκε τον Σεπτέμβριο του 2021 , στην επέτειο των 77 χρόνων από την απελευθέρωση. Το Σάββατο 14/9/2024 στην Δημοτική Βιβλιοθήκη Σερρών πραγματοποιείται εκδήλωση στην οποία θα μιλήσει ο συγγραφέας. Πηγή: farosthermaikou.blogspot.com

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

12 Φλεβάρη 1945 - Η συμφωνία της Βάρκιζας

1

Στις 12 Φλεβάρη του 1945 η ηγεσία του ΕΑΜ υπέγραψε τη συμφωνία της Βάρκιζας, αποδεχόμενη ουσιαστικά τις απαιτήσεις των Άγγλων για αφοπλισμό του ΕΛΑΣ, αν και είχε την απόλυτη κυριαρχία σε όλη την Ελλάδα, εκτός από την περιοχή της πρωτεύουσας. Το παρακάτω κείμενο δημοσιεύτηκε στην Προλεταριακή Σημαία στις 30-1-2016.

Συμφωνία της Βάρκιζας. Όταν οι νικητές …παραδίδουν τα όπλα

Η συμφωνία της Βάρκιζας είναι σίγουρα ένα γεγονός που συζητήθηκε πολύ στους κόλπους της Αριστεράς και όχι μόνο. Ένα γεγονός που έδωσε το έναυσμα για τη διεξαγωγή ποικίλων συμπερασμάτων από όλες τις πλευρές. Το σίγουρο είναι ότι ήταν μια συμφωνία που δεν έγινε αποδεκτή στις συνειδήσεις χιλιάδων αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης που συνέχισαν να αντιστέκονται στην επιβολή των νέων δεσμών του μεταπολεμικού ελληνικού κράτους και των ξένων αφεντικών του.

Τα γεγονότα που οδήγησαν στη Βάρκιζα

Το Μάη του 1944 όλη σχεδόν η ελληνική ύπαιθρος έχει πλέον απελευθερωθεί από τους Γερμανούς και κυριαρχεί ο ΕΛΑΣ. Ιδρύεται η Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ ή Κυβέρνηση του Βουνού) και αρχίζουν να δημιουργούνται δομές λαϊκής εξουσίας.

Τις ίδιες όμως μέρες γίνεται η μεγάλη υποχώρηση από την μεριά του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ με τη συμφωνία του Λιβάνου (17-20 Μάη του 1944) που θα ολοκληρωθεί στις 26 Σεπτέμβρη του ίδιου χρόνου με τη συμφωνία της Καζέρτας.

Με τις συμφωνίες αυτές οι εκπρόσωποι του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ χωρίς να υπάρχει κανένας ουσιαστικός λόγος και χωρίς να το επιβάλλουν οι υπαρκτοί συσχετισμοί δυνάμεων, θα συμφώνησουν στη δημιουργία κυβέρνησης εθνικής ενότητας με τα παλιά αστικά κόμματα που δεν πρόσφεραν τίποτε στην απελευθέρωση της Ελλάδας. Αποφασίζεται η διάλυση του ΕΛΑΣ (όχι άμεσα), η δημιουργία εθνικού στρατού και αναγνωρίζεται στους Άγγλους το δικαίωμα να επέμβουν στα εσωτερικά της Ελλάδας. Το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ μπαίνει κάτω απ’ τις διαταγές της κυβέρνησης Παπανδρέου και κάτω από την επίβλεψη των Άγγλων ιμπεριαλιστών.

Με μεγάλη άνεση πλέον και με τη νομιμοποίηση που διαθέτουν από τις τραγικές συμφωνίες οι Άγγλοι αποβιβάζουν στρατεύματα στην νότια Ελλάδα στις αρχές Οκτώβρη του 1944 (σχέδιο ΜΑΝΝΑ).

Στις 18 Οκτώβρη απελευθερώνεται η Αθήνα και ακολουθεί ο Δεκέμβρης του 44. Η κυβέρνηση με τις εντολές των Άγγλων αιματοκυλάει τις λαϊκές διαδηλώσεις στις 3 και 4 Δεκέμβρη και ακολουθεί η ένοπλη επίθεση ενάντια στον αθηναϊκό λαό. Για 33 μέρες συγκρούονται δύο κόσμοι. Οι Άγγλοι ιμπεριαλιστές μαζί με το στρατό της κυβέρνησης και τους πρώην ταγματασφαλίτες απέναντι στο ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ της Αθήνας. Χωρίς να εμπλακεί καθόλου στις συγκρούσεις ο τακτικός ΕΛΑΣ που βρισκόταν στα περίχωρα της πόλης ο λαός της Αθήνας και του Πειραιά, άοπλος σε πολλές περιπτώσεις και πεινασμένος δίνει μια άνιση μάχη με τα βαριά πυροβόλα και τα αεροπλάνα του Σκόμπι.

Αν και η μάχη της Αθήνας δεν είχε κριθεί τελειωτικά, ο ΕΛΑΣ αποχωρεί από την πόλη και η ηγεσία του ΕΑΜ αποφασίζει στις 11 Γενάρη του 1945 να υπογράψει ανακωχή.

Η συμφωνία

Οι συνομιλίες ανάμεσα στην κυβέρνηση Πλαστήρα και το ΕΑΜ αρχίζουν στη Βάρκιζα στις 2 Φλεβάρη του 1945 και το κείμενο υπογράφεται στις 12 του ίδιου μήνα.

Από τη μεριά της κυβέρνησης συμμετέχουν οι υπουργοί Ι. Σοφιανόπουλος, Π. Ράλλης, και Ι. Μακρόπουλος. Από το ΕΑΜ ο Γ. Σιάντος (ΚΚΕ), ο Δ. Παρτσαλίδης (ΕΑΜ), και ο Η. Τσιριμώκος (ΕΛΔ). Επίσης παραβρίσκονται ο Μακμίλαν (υπουργός της Μ. Βρετανίας) και ο Λίπερ (πρεσβευτής της Μ. Βρετανίας στην Ελλάδα). Είναι χαρακτηριστική η στάση της κυβέρνησης και των Άγγλων που απαίτησαν να συμμετάσχουν στη διάσκεψη μόνο εκπρόσωποι του ΚΚΕ, σε μια προσπάθεια να τους απομονώσουν και να συκοφαντήσουν στον ελληνικό λαό το κόμμα που συνέβαλε τα μέγιστα στην απελευθέρωση της πατρίδας.

Τα σημεία που συμφωνήθηκαν ήταν τα εξής:

Δημιουργία δημοκρατικού κράτους με πλήρεις πολιτικές ελευθερίες, άρση του στρατιωτικού νόμου, αμνηστία των πολιτικών αδικημάτων αλλά με την εξαίρεση των κοινών αδικημάτων που πραγματοποιήθηκαν μετά τις 3 Δεκεμβρίου 1944, πλήρης απελευθέρωση των συλληφθέντων από τον ΕΛΑΣ, δημιουργία νέου Εθνικού Στρατού, αποστράτευση του ΕΛΑΣ και πλήρης αφοπλισμός του, εκκαθάριση των δημοσίων υπηρεσιών και των σωμάτων ασφαλείας, διεξαγωγή δημοψηφίσματος για το πολιτειακό και διεξαγωγή εκλογών.

Είναι φανερό πως ούτε η αποχώρηση των αγγλικών στρατευμάτων αναφερόταν στη συμφωνία, ούτε υπήρχε δέσμευση για αντιπροσωπευτική κυβέρνηση. Η μονομερής αποστράτευση από τη μεριά του ΕΛΑΣ ήταν κάτι περισσότερο από σαφές. Και φυσικά το σοβαρότερο όλων ήταν το ζήτημα της αμνηστίας. Ενώ η ηγεσία του ΕΑΜ είχε σαφή εντολή να απαιτήσει γενική αμνηστία και να αποχωρήσει αν δεν δινόταν, υπέγραψε ένα άρθρο που έδινε τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να ξεκινήσει διώξεις ενάντια σε χιλιάδες αγωνιστές με πρόσχημα την τέλεση κοινών αδικημάτων. « Άρθρο 3. Αμνηστεύονται τα πολιτικά αδικήματα τα τελεσθέντα από της 3ης Δεκεμβρίου 1944 μέχρι της υπογραφής του παρόντος. Εξαιρούνται της αμνηστίας τα συναφή κοινά αδικήματα κατά της ζωής και της περιουσίας του οποίου δεν ήσαν απαραιτήτως αναγκαία διά την επιτυχίαν του πολιτικού αδικήματος…»

Δηλαδή η κυβέρνηση παραχωρούσε αμνηστία για τα ...πολιτικά αδικήματα που τελέστηκαν από τις 3 Δεκέμβρη μέχρι τότε!! Εξαιρούνται από την αμνηστία τα κοινά αδικήματα κατά της ζωής και περιουσίας. Ουσιαστικά οι αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης παραδίδονται άνευ όρων στην αστική κυβέρνηση.

Αν και οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ κατείχαν τα τρία τέταρτα της χώρας με 50000 τακτικό στρατό και θα μπορούσαν να συνεχίσουν να μάχονται, η ηγεσία του ΕΑΜ και του ΚΚΕ που όλο το προηγούμενο διάστημα ταλαντευόταν, χωρίς να έχει ξεκάθαρη θέση απέναντι στα αστικά κόμματα και τους Άγγλους, συμφώνησε στη διάλυση του ΕΛΑΣ και την παράδοση του οπλισμού του μέχρι τις 15 Μάρτη. Ήταν μια απαράδεκτη υποχώρηση από την πλευρά του ΕΑΜ που δεν αντιστοιχούσε στον πραγματικό συσχετισμό δύναμης -στρατιωτικό και πολιτικό- ακόμα και μετά την ήττα του Δεκέμβρη. Οι ίδιοι οι Άγγλοι παραδέχονταν (αλληλογραφία Τσόρτσιλ με τον στρατάρχη Αλεξάντερ) ότι δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τον ΕΛΑΣ στην υπόλοιπη Ελλάδα παρά μόνο στην Αθήνα και το Πειραιά.

Μετά τη συμφωνία

Στις 28 Φεβρουαρίου ολοκληρώθηκε ο αφοπλισμός του ΕΛΑΣ. Παραδόθηκαν εκατοντάδες βαριά όπλα και χιλιάδες τουφέκια απλών αγωνιστών που με αυτά όργωσαν τα βουνά της πατρίδας μας και έδιωξαν τους κατακτητές. Αξίζει να αναφερθεί η στάση του Αρη Βελουχιώτη που δε δέχτηκε τη συμφωνία και έκανε μια προσπάθεια να συνεχίσει τον ένοπλο αγώνα.

Μετά την παράδοση των όπλων ξεκίνησε ένα πογκρόμ διώξεων και τρομοκρατίας απέναντι στους αγωνιστές του ΕΑΜ, σε όλη τη χώρα. Δολοφονίες, βασανισμοί, φυλακίσεις και εκτελέσεις ήταν στην ημερήσια διάταξη του κρατικού και παρακρατικού μηχανισμού. Ενός μηχανισμού που δεν κέρδισε στρατιωτικά τον επαναστατημένο λαό αλλά κατάφερε να εκμεταλλευτεί τις ταλαντεύσεις και τις λανθασμένες αποφάσεις μιας ηγεσίας που βρέθηκε πολύ πίσω όχι μόνο από τις απαιτήσεις των καιρών αλλά και από τις διαθέσεις του απλού λαού.

Παρ’ όλα αυτά, παρά το ξεπούλημα που υπέστησαν από την ηγεσία τους, οι αγωνιστές του ΕΑΜ μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα κατάφεραν να ξανασταθούν στα πόδια τους, δημιουργώντας το νέο αντάρτικο με το ΔΣΕ και γράφοντας λαμπρές σελίδες στην ιστορία του ελληνικού κομμουνιστικού και λαϊκού κινήματος.

Βιβλιογραφία

1. «Η Συμφωνία της Βάρκιζας», Π. Βενάρδος, εκδ. Το Ποντίκι

2. Σπύρου Γασπαρινάτου, «Απελευθέρωση, Δεκεμβριανά, Βάρκιζα», τόμος Α, εκδ. Σιδέρης

3. Φοίβου Γρηγοριάδη, «Βρετανοί, το αντάρτικο, απελευθέρωσις» (τόμοι 7, 8), εκδ. Νεόκοσμος

4. Σόλωνα Γρηγοριάδη, «Συνοπτική ιστορία της Εθνικής αντίστασης 1941-1944», εκδ. Καπόπουλος

5. Θ. Χατζή, «Η νικηφόρα επανάσταση που χάθηκε» εκδ. Δωρικός

6. Νίκου Ψυρούκη, «Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας» τόμος Α, εκδ. Επικαιρότητα

7. Τάσου Βουρνά, «Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας», εκδ. Τολίδη

8. Κρίς Γουντχάουζ, «Το μήλο της έριδος», εκδ. Εξάντας

9. Αντρέα Κέδρου «Η ελληνική αντίσταση 1940-44» τόμος Β, εκδ. Θεμέλιο

10. Γιάννη Ζεβγου, «Η λαϊκή αντίσταση του Δεκέμβρη και το νεοελληνικό πρόβλημα», εκδ. Ο Ρήγας

11. «Κομμουνιστική Επιθεώρηση της μεταδεκεμβριανής περιόδου 1945» (τόμος 1), εκδ. Καζαντζα

12. Σταύρου Αβδουλου, «Γιατί χάθηκε η νίκη», εκδ. Προσκήνιο

13. «ΚΚΕ, επίσημα κείμενα», τόμος 5ος, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ