Ο αγώνας των χαλυβουργών ξεκίνησε σε μια περίοδο όπου οι αντιστάσεις του εργαζόμενου λαού μας ήταν στο αποκορύφωμά τους. Είχαν προηγηθεί δύο χρόνια γεμάτα απεργιακών κινητοποιήσεων στον ιδιωτικό τομέα, συγκεντρώσεων και διαδηλώσεων, ο ξεσηκωμός του καλοκαιριού του 2011, μικροί και μεγάλοι αγώνες που βασικό τους χαρακτηριστικό ήταν η αντίσταση στην επίθεση των ιμπεριαλιστών, του ντόπιου κεφαλαίου και των κυβερνήσεών τους απέναντι σε ότι είχε απομείνει σαν κατάκτηση και δικαίωμα σε αυτό το λαό. Κινητοποιήσεις που συνάντησαν τη σφοδρή καταστολή αλλά και την αποφασιστικότητα του λαού. Που δημιούργησαν σοβαρό πολιτικό πρόβλημα στο σύστημα, που ακόμη καλά κραττεί, αλλά και που είχαν έντονα τα χαρακτηριστικά των αυταπατών και του ρεφορμισμού από τη μια αλλά και του ανοργάνωτου, του απολίτικου και του αντικομματικού από την άλλη.
Κυρίαρχη ήταν η απουσία της ήδη αποδεκατισμένης και αποσυγκροτημένης εργατικής τάξης, οι αξίες της, τα ιδανικά της, η οργάνωσή της. Μιας τάξης που είχε αρχίσει να αποσυγκροτείται και να δέχεται συστηματικά την επίθεση του συστήματος ήδη από τη δεκαετία του '80 για να μην πούμε από πιο πριν.
Έτσι προς το τέλος αυτών των μεγάλων κινητοποιήσεων ήρθε η απεργία των εργατών της Χαλυβουργίας Ελλάδος. Είχαν προηγηθεί, αλλά και συντελούνταν παράλληλα, κι άλλοι αγώνες σε μικρότερα εργοστάσια και σε άλλους χώρους (ενδεικτικά: ΑΛΤΕΡ, Ελευθεροτυπία, Κόσμο του Επενδυτή, ΕΡΤ, 3Ε Εκτυπωτική, Αφοί Λουκίσα, Μυλωνά και πολλοί άλλοι). Η ιδιαιτερότητα των χαλυβουργών ήταν ότι δεν έφτασαν να κινητοποιηθούν αφού είχαν προηγηθεί μια σειρά συμβιβασμοί και υποχωρήσεις, που ήταν ο κανόνας μέχρι την έναρξη κινητοποιήσεων σε πολλά εργοστάσια και άλλους εργασιακούς χώρους, αλλά με το που τους δόθηκαν οι "προτάσεις" της εργοδοσίας. Στις προτάσεις για μείωση ωραρίου, μειώσεις μισθών και απολύσεων οι εργάτες μέσα από τις συνελεύσεις τους αποφάσισαν να μη συζητήσουν αλλά να αντισταθούν.
Η απεργία αυτή, σε ένα εργοστάσιο βαριάς βιομηχανίας και από τα μεγαλύτερα στη χώρα, έγινε πολύ γρήγορα γνωστή. Και όχι απλά έγινε γνωστή αλλά ξεσήκωσε ένα μεγάλο κύμα αλληλεγγύης σε όλη την Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό. Σωματεία ιδιωτικού και δημόσιου τομέα με αποφάσεις Δ.Σ. και συνελεύσεων, τοπικές λαϊκές συνελεύσεις και επιτροπές (που τότε ακόμη δεν είχαν μετατραπεί σε παραρτήματα άλλων αριστερών οργανώσεων ή της αναρχίας αλλά στη συντριπτική τους πλειοψηφία ήταν μαζικές και όντως λαϊκές!), φοιτητικοί σύλλογοι, μαθητές, και κάθε είδους συλλογικότητα μέσω της οποίας δρούσε ο λαός κινητοποιήθηκαν για να στηρίξουν αυτόν τον αγώνα. Ακόμη και παρά τις ...επιφυλάξεις που είχαν κάποιες δυνάμεις από το χώρο της Αριστεράς στη βάση του φόβου μην τυχόν και αποπροσανατολιστεί το τότε κίνημα ενάντια στα χαράτσια!!! Το πόσο ξεβόλευε αρκετούς από τον προγραμματισμό τους (ερχόταν και εκλογές γαρ) φάνηκε από το πως εκμεταλλεύτηκαν μια άτυχη στιγμή. Την προβοκατόρικη επίσκεψη της Χρυσής Αυγής που (κακώς) αιφνιδίασε όσους εκείνη την ώρα ήταν στο εργοστάσιο με αποτέλεσμα να μην αντιδράσουν. Αρκετοί βρήκαν, ανεπίσημα πάντα, την ευκαιρία να την ...κάνουν από το κίνημα αλληλεγγύης και να γυρίσουν στη κανονικότητά τους. Ακόμη και παρά την αρνητική στάση του ΚΚΕ και του ΠΑΜΕ, που φαινόταν να καθοδηγεί αυτόν τον αγώνα, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις έφτασαν να υπονομεύουν συγκεντρώσεις αλληλεγγύης στους απεργούς χαλυβουργούς, παρά το ότι συμμετείχαν οι ίδιοι, γιατί δεν ήταν του ελέγχου τους. Ευτυχώς ο εργαζόμενος λαός είχε άλλα σχέδια! Ακόμη και δυνάμεις της αναρχίας αναγκάστηκαν να βγουν από τα καβούκια των καταλήψεων και να ανακαλύψουν τον πραγματικό αντισυστημικό, αντικρατικό αγώνα, για λίγο όμως γιατί αλλιώς θα πάθαιναν παράκρουση! Αυτοί και αν εκμεταλλεύτηκαν τα αρνητικά για να ξαναγυρίσουν στα καβούκια τους!
Πολλά θα μπορούσε να γράψει κανείς γι' αυτή την απεργία. Άλλα έχουν γραφτεί, άλλα εκκρεμούν ακόμη. Όχι απλά σα μια πολύ καλή στιγμή του εργατικού κινήματος αλλά σα μια απεργία που παράλληλα ανέδειξε, εκτός από τις δυνατότητες της οργανωμένης εργατικής πάλης, και τις αδυναμίες του εργατικού κινήματος, τις αδυναμίες της αριστεράς, ιδιαίτερα αυτής που αυτοαναφέρεται ως κομμουνιστική και επαναστατική.
Τα πάντα τέθηκαν κατά τη διάρκεια αυτού του αγώνα. Για την αναγκαιότητα της συγκρότησης της εργατικής τάξης και του τι εννοεί κανείς με αυτό, για την ανάγκη ύπαρξης εργοστασιακών ή κλαδικών σωματείων, ακόμη και για το τι εννοεί με τον όρο εργατική τάξη, για τη λεγόμενη αυτοδιαχείριση των εργοστασίων που όπου τέθηκε απαντήθηκε μια χαρά από τους αγωνιστές χαλυβουργούς, για τη σπουδαιότητα της πραγματικής εργατολαϊκής αλληλεγγύης σε αντίθεση με την κοσμοπολίτικη - ανθρωπιστική με ανυπαρξία κινήματος που επικράτησε εν πολλοίς τα τελευταία χρόνια, για την ανάγκη συντονισμού των επιμέρους αγώνων. Θυμίζουμε ότι τότε ήταν σε εξέλιξη κι άλλοι αγώνες οι οποίοι όμως γινόντουσαν περίπου κατά μόνας ο καθένας, με ανυπαρξία έως και άρνηση συντονισμού τους ακόμη και όταν κάποιοι από αυτούς γινόταν σε χώρους που καλυπτόταν από το ΠΑΜΕ, το οποίο χρεώνεται και τις ξεχωριστές απεργιακές συγκεντρώσεις στις 17 Γενάρη του 2011 παρά τις αρχικές αποφάσεις και παρά τη δυσαρέσκια αρκετών χαλυβουργών.
Για να έρθουμε τώρα στη ταινία που στάθηκε η αφορμή γι' αυτό το σημείωμα (την έχουμε ήδη αναρτήσει
εδώ).
Κατ' αρχήν είναι πολύ θετικό που νέοι άνθρωποι, καλλιτέχνες, αφιερώνουν τη δουλειά τους εθελοντικά στο εργατικό λαϊκό κίνημα. Ιδιαίτερα σε μια εποχή που η ...σχετική μόδα των δεκαετιών '70 - '80 έχει περάσει προ πολλού και η διανόηση και ο καλλιτεχνικός κόσμος στο σύνολό τους σχεδόν είτε έχουν ταχθεί με το σύστημα είτε παριστάνουν ότι δεν έχουν ταχθεί!
Δεύτερη παρατήρηση είναι ότι προφανώς ένα τέτοιο έργο δεν θα μπορούσε να ξεφύγει από τα όρια των ιδεολογικών και πολιτικών επιλογών των δημιουργών του. Δεν τις ξέρουμε, τις φανταζόμαστε όμως! Ως εκ τούτου αυτή καθεαυτή η ένταξη δε μπορεί να είναι κατηγόρια, όπως διαβάσαμε σε ορισμένες κριτικές! Παρ' όλα αυτά μπορεί να γίνει κριτική και αντιπαράθεση σε απόψεις και στάσεις που υπάρχουν, και που σε ορισμένες περιπτώσεις κυριαρχούν, στο κίνημα με στόχο το προχώρημά του και όχι για το στήσιμο του άλλου στο τοίχο χωρίς όμως επί της ουσίας να μη λέγεται τίποτα.
Ακόμη και μέσα στα συγκεκριμένα ιδεολογικοπολιτικά πλαίσια η ταινία έχει ελλείψεις. Ενώ από τη μια παρουσιάζει την κινητοποίηση των εργατών το κίνημα αλληλεγγύης που ομολογημένα, από τους ίδιους τους χαλυβουργούς, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αντοχή του αγώνα τους λείπει. Είναι περίεργο το να αναφέρεται κανείς ελάχιστα σε αυτό ενώ πανελλαδικά γίναν εκατοντάδες συγκεντρώσεις, διαδηλώσεις και εκδηλώσεις αλληλεγγύης, ενώ δεν υπήρχε κινητοποίηση, για οποιοδήποτε θέμα, που να μη αναφέρεται στην απεργία των χαλυβουργών του Ασπρόπυργου και να μη μαζεύονται υλικά και χρήματα για τη στήριξή τους. Δεν είναι καμιά παραξενιά ούτε το λέμε αυτό από καμιά αίσθηση αδικίας. Αλλά όταν λες ότι αυτό που θες να καταδείξεις είναι η αναγκαιότητα των αγώνων, ανεξάρτητα από την έκβασή τους, δε μπορεί να αφήνεις στην άκρη τη πραγματικότητα της συσπείρωσης του εργαζόμενου λαού και της νεολαίας γύρω από ένα γεγονός που δημιουργούσε ελπίδες. Δίκαιες και άδικες, ακόμη και αν είχαν σε πολλές περιπτώσεις το χαρακτήρα της ανάθεσης. Δε μπορεί να αγνοούνται όλα τα ζητήματα που έβγαλε στη επιφάνεια αυτή η απεργία, έστω και από τη σκοπιά του πολιτικού χώρου που υποτίθεται ότι έπαιζε τον κυρίαρχο ρόλο. Ζητήματα για μερικά από τα οποία ήδη έχουμε αναφερθεί σε αυτό το σημείωμα. Η ταινία μοιάζει να μη ξεφεύγει από την πεπατημένη της σχεδόν απλής παρουσίασης ενός γεγονότος, θυμίζει, με τις διαφορές της στο ιδεολογικό επίπεδο, αντίστοιχες ταινίες για τα λεγόμενα αυτοδιαχειριζόμενα εργοστάσια (π.χ. Ζανόν) όπου με κάποια πλάνα από τις προσπάθειες των εργατών, με τις συνεντεύξεις και την αφήγηση εξυπηρετούσαν μεν τους πολιτικούς και ιδεολογικούς προσανατολισμούς των δημιουργών τους αλλά αυτό που τελικά έμενε ήταν ένα τεράστιο ερωτηματικό. Και μετά τι; Ποια τα συμπεράσματα, ποια η συνέχεια;
Ναι πράγματι χρειάζεται η καταγραφή ενός αγώνα. Σε μας όμως, που θεωρούμε τον εαυτό μας ταγμένο στην υπόθεση της εργατικής τάξης, αρκεί αυτή η καταγραφή; Αρκεί να πει κανείς ότι πρέπει να δίνονται αγώνες ακόμη και αν ηττηθούν; Ή μήπως πρέπει να λέει ότι οι αγώνες πρέπει να δίνονται για να νικήσουν; Τους αγώνες τους δίνουμε για να νοιώθουμε καλά με τον εαυτό μας και με τα εγγόνια μας, για να τιμήσουμε τους ταξικούς προγόνους μας ή για να αντισταθούμε στην επίθεση του συστήματος, για να υπερασπιστούμε τις κατακτήσεις μας, για να διεκδικήσουμε αυτά που δικαιούμαστε αντικειμενικά, για να ανατρέψουμε αυτό το σύστημα και να δημιουργήσουμε το νέο, αυτό που πραγματικά θα μας κάνει να νοιώθουμε ότι έχουμε τη ζωή μας στα χέρια μας;
Η απεργία των εργατών της "Χαλυβουργίας Ελλάδος" στον Ασπρόπυργο είχε κάτι από το γεμάτο πλούσιες εμπειρίες του εργατικού κινήματος που πολλοί πασχίζουν να ξεχαστούν, είχε κάτι από το μέλλον, αποτέλεσε όμως και το κλείσιμο μιας τριετίας κινητοποιήσεων πολύ σημαντικών για την εργατική τάξη, για όλο το λαό, για την αριστερά και το κομμουνιστικό κίνημα της χώρας μας και όχι μόνο. Ήταν μάλλον η τελευταία πράξη ενός τρίχρονου έργου που αντικαταστάθηκε από αυτό της κινηματικής απραξίας και της αναμονής του σωτήρα. Ίσως γι' αυτό η ταινία, θελημένα ή αθέλητα, να αποπνέει περισσότερο μια μελαγχολία για το παρών παρά μια αισιοδοξία για το μέλλον!
