"Θυσίες" ψεύτικες και Θυσίες πραγματικές - Ο παγωμένος αντάρτης

1

Αν θέλουμε να μιλάμε για ιστορίες με πραγματικούς αγώνες και θυσίες πέρα από τους φανταστικούς, μεταφυσικούς και ψεύτικους που μας σερβίρουν με ιδιαίτερη ένταση τέτοιες μέρες κάθε χρόνο τότε η ιστορία που ακολουθεί είναι μια από αυτές. Μια από αυτές που δεν μας εκπαιδεύει να αποδεχόμαστε καρτερικά την πραγματική ζωή ελπίζοντας σε μια καλύτερη φανταστική (υπό όρους και προϋποθέσεις πάντα!), που δεν μας εκπαιδεύει να περιμένουμε κάθε είδους σωτήρες αλλά να παλεύουμε για να σωθούμε οι ίδιοι από μόνοι μας συλλογικά και αποφασιστικά!

Ακολουθεί λοιπόν μια άλλη, πραγματική αυτή τη φορά, πασχαλιάτικη ιστορία:

Ήταν Πάσχα του 1947, βράδυ Ανάστασης ξημερώνοντας Κυριακή της Λαμπρής, 12 προς 13 Απρίλη, όταν στα "Ιμαλάια της Ελλάδας", στα άγρια βουνά των Ευρυτανικών Αγράφων και συγκεκριμένα στη φοβερή Νιάλα, γράφτηκε μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες του εμφυλίου. Το blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης" έχει πραγματοποιήσει εκτενή αφιερώματα για το χρονικό της Νιάλας με κύριο:

* ΨΥΧΗ ΒΑΘΙΑ ΣΤΗ ΝΙΑΛΑ - Μια ξεχασμένη σελίδα...

ενώ έχει γυριστεί και σχετικό ντοκιμαντέρ:

* Ένα εξαιρετικό ντοκιμαντέρ για την τραγωδία της Νιάλας!

Το μνημείο στον τόπο της θυσίας στη Νιάλα των Αγράφων

Φέτος, εις μνήμην των αλησμόνητων αγωνιστών της Νιάλας, των παιδιών του λαού που θυσιάστηκαν σε τούτες τις απρόσιτες κορφές για μια νέα κοινωνία δίχως αδικία και εκμετάλλευση, επιλέξαμε να σας μεταφέρουμε τη συγκλονιστική μαρτυρία του πρωτοπόρου αγωνιστή-μαχητή του ΔΣΕ Βασίλη Φυτσιλή που έζησε ο ίδιος τότε τα γεγονότα και βρέθηκε ξανά, μετά από πολλά χρόνια, εν έτει 1989, στον τόπο της θυσίας μαζί με τα παιδιά ενός παλιού συντρόφου του και με έναν ερασιτέχνη εικονολήπτη, για να θυμηθεί και να διηγηθεί με έναν αλλιώτικο συνταρακτικό τρόπο την τρομερή εμπειρία που βίωσε... συνομιλώντας παράλληλα με το ίδιο το βουνό! Η μαρτυρία εμπεριέχεται στο καταπληκτικό βιβλίο του Β. Φυτσιλή με τίτλο "Πληγές του Eμφυλίου" (εκδ. Σύγχρονη Εποχή). Σας τη μεταφέρουμε αυτούσια... 

Ιδού:

======================

Ο Βασίλης Φυτσιλής διηγείται...

Με τον Τσιτσιμπή τον Γιώργο, είχαμε σταθεί οι δυο μας, σε μια κοντοραχούλα της Νεβρόπολης, λίγο πιο πάνω απ' το μοναστήρι της Κορώνας και αγναντεύαμε ψηλά, τις κορφές της Κοιμωμένης.

Είπαμε να φτιάξουμε ένα ντοκιμαντέρ, μια κασέτα, με ήχο και με εικόνες, για να μη χαθεί απ' τη μνήμη των ανθρώπων εκείνο το συγκλονιστικό περιστατικό του Εμφυλίου, που συνέβηκε στις 13 Απρίλη του 1947, εκεί ψηλά στο πέρασμα, στον αυχένα της Νιάλας.

Ερασιτέχνης "καμεραμάν" ο Γιώργος, έστησε τη μηχανή του απάνω σε ένα μεταλλικό τρίποδα, για να "παίρνει" πιο σταθερά τις εικόνες κι εγώ άρχισα να διηγούμαι την ιστορία της Νιάλας.

"Άγραφα! Βουνά ψηλά κι απάτητα. Με τις γυμνές κι αγέρωχες κορφές τους. Με τις οξιές και με τα έλατα, χαμηλότερα. Με τα δάση τους τ' απέραντα, τις ρεματιές και τις βρυσούλες. Άγραφα, παλικαριών λημέρια. Του Κατσαντώνη, του Καραϊσκάκη, του αντάρτη του ΕΛΑΣ και του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας. Βουνά φορτωμένα με ιστορία και θρύλους. Μνήμες άσβηστες, από χρόνια δοξασμένα, αλλά και χρόνια γεμάτα πίκρες και κατατρεγμούς.

Η Κοιμωμένη! Η αθάνατη Κυρά. Στέγη και κορόνα των Αγράφων. Η περήφανη βουνοσειρά, με τις μυτερές κορφές και τις κρεμαστές χαράδρες της. Με τη χαρακτηριστική γραμμή μιας γυναικείας μορφής, τεράστιας, ξαπλωμένης εκεί στα ουράνια, πάνω στο βαρύ όγκο των βουνών, με φόντο, πότε το γαλάζιο ουρανό και πότε τα μαύρα κουβαριασμένα σύννεφα. Εκεί ψηλά, πίσω απ' τις κορφές της Κοιμωμένης, βρίσκεται το πέρασμα. Ο αυχένας της Νιάλας.

Εκεί, την εποχή του Εμφυλίου, εξαιτίας μιας ξαφνικής και φοβερής σε ένταση χιονοθύελλας (τον Απρίλη του 1947), άφησαν την τελευταία τους πνοή πολλοί μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού, αλλά και στρατιώτες του κυβερνητικού στρατού, καθώς και άμαχοι πολίτες, καταδιωκόμενοι, που προσπαθώντας να γλιτώσουν από το μαχαίρι των Σούρληδων, ακολουθούσαν τους αντάρτες."

Ύστερα βγήκαμε ψηλά, στην κορυφογραμμή. Ο Γιώργος έστησε πάλι την κάμερα κάτω απ' τον βαρύ όγκο του Τσεκούρα κι εγώ συνεχίζω την αφήγηση.

"Η Νιάλα! Με την ατέλειωτη και ολόγυμνη κορυφογραμμή της. Υψόμετρο, πάνω από δυο χιλιάδες μέτρα. Δεντράκι εδώ δεν μπορεί να επιζήσει. Μονάχα λίγες ασφάκες, ασθενικές και άγρια μέντα, "ευγενική", που λίγο αν τη χαϊδέψεις με το χέρι σου, στο ανταποδίδει αμέσως, γιομίζοντας γύρω τον αέρα με τη δυνατή μοσχοβολιά της.

Εδώ, σ΄αυτές τις κακοτράχαλες γκρεμίνες με τις κρεμαστές χαλικαριές, εκεί που δείχνει το μάτι μια ιδέα μονοπατιού κι εδώ μπροστά μας, στον καταπράσινο τώρα αυχένα, έγινε το μεγάλο κακό. Εδώ, τη φοβερή εκείνη νύχτα, η ανθρώπινη αντοχή ήταν παιχνιδάκι μπροστά στην απίστευτη δύναμη της οργισμένης χιονοθύελλας, που θέρισε όπως το δρεπάνι τα στάχυα, παλικάρια αλύγιστα, "ψημένα" σε δυο αντάρτικα, στον ΕΛΑΣ και στο Δημοκρατικό Στρατό, πέντε ολόκληρα χρόνια.

Και στήσαμε εδώ, το 1985, ένα απέριττο μνημείο, μια μαρμάρινη πλάκα, που γράφει: Στη θέση αυτή έπεσαν, χτυπημένοι από τη φοβερή χιονοθύελλα, αντάρτες του ΔΣΕ, στρατιώτες του κυβερνητικού στρατού και άμαχοι πολίτες, στις 13 Απρίλη 1947. Και ανεβαίνουμε από τότε, κάθε χρόνο, ταπεινοί προσκυνητές, ν' ακουμπήσουμε εδώ λίγα λουλούδια, να πούμε ένα τραγούδι, ένα μοιρολόι, για τα παιδιά τα αδικοχαμένα, τ' αδέρφια, που έπεσαν μαζί, στο ματωμένο χώμα, στρατιώτες απ΄ τη μια μεριά κι αντάρτες απ' την άλλη."

Έτσι ανεβήκαμε κι εκείνη τη χρονιά το 1989. Είχαν έρθει μαζί μου και τα παιδιά του Παντελή του Καπετάνου, απ' το Φραγκότσι της Πτολεμαϊδας. Με τον πατέρα τους, μας είχαν δεμένα τα χέρια στην ίδια χειροπέδα, όταν μας έπιασαν οι άλλοι ξεπαγιασμένους, μέσα στα αντίσκηνα του κυβερνητικού στρατού.

"Εκεί, μέσα σ' αυτά τα αντίσκηνα, ανταμώσαμε, αντάρτες και στρατιώτες, αδέρφια, Ελληνόπουλα. Τα ξένα αφεντικά, μας ήθελαν θανάσιμους εχθρούς. Να σκοτώνουμε ο ένας τον άλλον. Αλλά εμείς, κάναμε εδώ, μόνοι μας, την ανακωχή και τη συμφιλίωση." Με άκουγαν κι αυτά, με το κεφάλι σκυμμένο, να αφηγούμαι στους προσκυνητές το δραματικό περιστατικό της Νιάλας. Τράβηξαν και φωτογραφίες για να τις βλέπουν και να θυμούνται.

Όταν βγήκαν οι φωτογραφίες, μου έστειλαν κι εμένα μερικές. Σε μια, κάθεται ο Χρήστος, σκεφτικός, σε ένα κοτρονάκι. Κι απέναντι, βαθιά, η κορφή της Νιάλας, ο Τσεκούρας.

Πήρα να κοιτάζω ξανά, σ' εκείνη τη φωτογραφία, την κακοτράχαλη κορφή, τον Τσεκούρα. Τα βράχια ψηλά. Τις κρεμαστές χαλικαριές. Και ξαφνικά, μαρμάρωσα!... Έμεινα ακίνητος σαν άγαλμα, με τη φωτογραφία να σιγοτρέμει στα χέρια μου. "Ένα κεφάλι ανθρώπινο!... Ο παγωμένος αντάρτης..." μουρμούρισα ασυναίσθητα.

Κοίταξε κι εσύ, διαβάτη, που θα τύχει να περάσεις απ΄τη Νιάλα. Στάσου εδώ στο κοτρονάκι, την ώρα του μεσημεριού και πρόσεξε καλύτερα αυτή την κορφή. Δε μοιάζει τούτος ο βράχος σαν κεφάλι ανθρώπινο;... Το κεφάλι του αντάρτη, που πάγωσε εκείνη τη νύχτα, τη φαρμακερή κι έμεινε για πάντα μνήμη και ιστορία πέτρινη, εδώ στη ράχη της Νιάλας...

Τα μάτια του... Μισόκλειστα, προσπαθούν να προφυλαχτούν απ' τη μανία της χιονοθύελλας. Τα φρύδια του κρουσταλλιασμένα, σκεπασμένα απ΄τον πάγο. Το γένι του, κοκαλωμένο, γυάλινο. Τα μαλλιά του τραβηγμένα πίσω, γλειμμένα απ' την ορμή της χιονοθύελλας, όλο χαρακιές και ραβδώσεις. Στα χείλια του πετρωμένο το παράπονο... Το στόμα του μαι σκοτεινή τρύπα. Μια πληγή βαθιά, εκεί, ανάμεσα στα γένια του, που στάζει πίκρα και απορία. "Γιατί...". Τι φταίξαμε εμείς, για να τιμωρηθούμε έτσι σκληρά.... Τι κακό κάναμε, για να πληρώσουμε τόσο ακριβά. Εμείς, τους Αμερικανούς, φασίστες πολεμήσαμε. Να λευτερώσουμε την πατρίδα μας, που τη σκλαβώσανε δεύτερη φορά..."

Με πνίγει ένας κόμπος στο λαιμό. Σφίγγω διπλωμένο στη χούφτα μου το χειρόγραφο και συνεχίζω έτσι αυθόρμητα να ψιθυρίζω, λόγια που δε φτάνουν στο μικρόφωνο της κάμερας: "Φταίξατε εσείς... Σταυραετοί και Διγενήδες του αγώνα μας... Τι έφταιξες εσύ, παγωμένε αντάρτη της Νιάλας... κι εσύ, σταυρωμένε καπετάν Ανάποδε της Εύβοιας κι εσείς λιοντάρια της Γκιώνας και του Ταϋγετου και του Ψηλορείτη... Διαμαντή και Πέρδικα και Ποδιά, και πρωτοκαπετάνιε αθάνατε, που το κεφάλι σου το κρέμασαν, οι Αγαρηνοί, στο φανοστάτη, στην πλατεία των Τρικάλων... Φταίξατε εσείς, Ακρίτες και φρουροί ακοίμητοι στα φυλάκια του κόσμου, που παλέψατε στα μαρμαρένια αλώνια με το Χάροντα και τον νικήσατε;..."

Ο Γιώργος μου κάνει νόημα με το χέρι του να συνεχίσω πιο δυνατά, γιατί τα λόγια μου δεν "τα πιάνει" η κάμερα. Κι εγώ προσπαθώ. Συνεχίζω με σπασμένη φωνή να κλείσω, να κάνω τον επίλογο.

"Φτάσαμε στο τέλος ετούτης της ανηφόρας, που τόσες φορές μου μάτωσε την παλιά πληγή. Σαν τη μάνα του τραγουδιού, που το ποτάμι μάλωνε και το πετροβολούσε, ήθελα στην αρχή κι εγώ να μαλώσω με τη Νιάλα. Να της πω λόγια πικρά, να την πετροβολήσω, για το κακό που μας έκανε εκείνη τη νύχτα, στις 13 Απρίλη. Μα, έρχεται τώρα εδώ, μπροστά στα βουρκωμένα μάτια μου, η άλλη Νιάλα. Η καλοσυνάτη. Η γελούμενη. "Έλα", μου λέει. "Τώρα που ξανανταμώσαμε, σαν φίλοι. Κάτσε εδώ στην πέτρα. Να τα πούμε απ' την αρχή".

Ακούω το λόγο της το φιλικό και παρηγοριέμαι. Δεν της κρατάω κακία. Ζητάω τη συγνώμη της, για τα πικρά λόγια που έβαλα στο μυαλό μου να της πω. Τι φταίνε τα βουνά... Οργίζονται κι αυτά καμιά φορά και κλαίνε όπως οι άνθρωποι... Μαζί μ' εμάς, πάσχουν και υποφέρουν κι αυτά. Και καρτερούν την άνοιξη, τ΄όμορφο καλοκαίρι. Αυτή την άνοιξη, την καινούργια γέννα του ποιητή, που όλο την περιμένουμε κι όλο κινάει για να 'ρθει/κι όλο συντρίμμι χάνεται στο γύρισμα των κύκλων..."

Κι όμως. Η καινούργια γέννα, αυτή η άνοιξη της νέας κοινωνίας, που όλοι την καρτερούμε να φανεί, σπαθί κρατώντας δίστομο, για να γκρεμίσει, ό,τι δεν είν' ανάμεσά μας άξιο να τη δεχτεί, θα έρθει μια μέρα. Το ποτάμι της Ιστορίας, παρά τα εμπόδια που συναντάει στο δρόμο του και τα σκοντάμματα πολλές φορές, δεν γυρίζει πίσω. Κάποια μέρα θα φτάσει στον προορισμό του. Στην πλατιά θάλασσα της παγκόσμιας ειρήνης, της πραγματικής Δημοκρατίας και του Σοσιαλισμού. Αυτό το σάπιο σύστημα της απανθρωπιάς, της αδικίας και της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο θα καταρρεύσει, κάτω απ' το βάρος των ασήκωτων ανομιών του. Ο ήλιος της Δικαιοσύνης θα προβάλει στο τέλος, λαμπερός και αχτιδοστόλιστος, στο φρύδι της Ανατολής, για να φωτίσει και να ζεστάνει όλα τα τέκνα της Γης.

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Σφάξε με παπά να αγιάσω... (...για τις αντάρτισσες που παραβίασαν το Άβατο...)

0

Χωροφύλακες και παπαδαριό στο άγιο όρος,
κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου

Γνωρίζουμε πολύ καλά με ποια συμφέροντα συντάσσονται οι εκκλησιαστικοί κύκλοι στην Ελλάδα· ποια τάξη και ποια καθεστώτα προάσπισαν πριν, κατά την διάρκεια αλλά και μετά την ελληνική επανάσταση και γενικότερα σε όλη την ανάπτυξη της ελληνικής αστικής τάξης και του κράτους της.

Είναι γνωστό σε όλους ποιος ήταν ο ρόλος της εκκλησίας απέναντι στους μεγάλους λαϊκούς ξεσηκωμούς των ανθρώπων της δουλειάς στην ύπαιθρο και στις πόλεις. Θα ήταν κουραστικό να απαριθμήσουμε την τραγική ιστορία των ρασοφόρων και της οπισθοδρομικής τους ιδεολογίας μέσα στην ελληνική κοινωνία. Είχαν και έχουν τον ρόλο της δηλητηρίασης και της καλλιέργειας των φτωχών λαϊκών στρωμάτων με δεισιδαιμονίες και μοιρολατρία. «Σφάξε με παπά να αγιάσω…» ήταν το μόνιμο δόγμα που πρότειναν τόσο η εκκλησία όσο και οι χριστιανικές οργανώσεις στο πόπολο σε κάθε κρίσιμη ιστορική φάση για τον τόπο, όντας μόνιμα ένα ενεργό στήριγμα του αντικομμουνισμού στη χώρα, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων.

Με τις μεταφυσικές μπουρδολογίες αυτών των κύκλων η επιστήμη έχει ξεμπερδέψει προ πολλού, το ίδιο και το παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα, που με επίπονες εργασίες και επεξεργασίες κατάφεραν από κοινού να ρίξουν φως στο σκοτάδι που κυριαρχούσε στις συνειδήσεις εκατομμυρίων εργαζομένων και να ανατρέψει τον μεταφυσικό τρόπο σκέψης που καλλιεργούσαν οι εκκλησίες για αιώνες.

Αυτή η μικρή εισαγωγή γράφτηκε, γιατί έπεσε στην αντίληψή μας μια ανάρτηση από το πρακτορείο εκκλησιαστικών ειδήσεων, «ΔΟΓΜΑ», η οποία αποδεικνύει ακόμα μια φορά με ποιους τάσσεται το παπαδαριό και σε ποιους αναγνωρίζουν το θεϊκό στοιχείο και τη θεία δίκη… Ο τίτλος του κειμένου είναι: Τι συνέβη στις αντάρτισσες που πάτησαν το Άβατο του Αγίου Όρους.

Εκεί, «ενημερωνόμαστε» για το τι συνέβη στις μαχήτριες του ΔΣΕ, οι οποίες πάλευαν για την Ανεξαρτησία και τον Σοσιαλισμό ενάντια στις αστικές βδέλλες και τους αγγλοαμερικάνους ιμπεριαλιστές: Όλες όσες είχαν διαπράξει αυτήν τη μεγάλη αμαρτία (δηλαδή να παραβιάσουν το Άβατο), δεν επέστρεψαν ποτέ από το Άγιον Όρος ζωντανές […] Ο Εθνικός Στρατός πέρασε στην αντεπίθεση και στις μάχες σκοτώθηκαν όλες, εκτός από μία, εκείνη η μοναδική αντάρτισσα, η οποία δεν είχε τολμήσει να μπει μέσα στην Μονή Ιβήρων, σεβόμενη την Πορταΐτισσα.

Ο μοναρχοφασιστικός στρατός λοιπόν με λίγα λόγια είχε την θεϊκή εντολή να εξοντώσει τις αμαρτωλές μαχήτριες του ΔΣΕ. Αυτά γράφονται, εν έτει 2019, από το παπαδαριό και τους διαχειριστές της χριστιανικής σελίδας «ΔΟΓΜΑ», ξαναθυμίζοντας μας με ποιους είναι ο θεός τους και ποιους υπερασπίζει.

Η ίδια η εκκλησία σε όλη την δεκαετία ‘40- ‘50 αλλά και μετά δεν σταμάτησε να αγιάζει τα όπλα του δοσιλογισμού, των μπουραντάδων, των συμμοριτών της δεξιάς, και του μοναρχοφασισμού. Δεν σταμάτησε να βρίσκεται στο πλάι των καπιταλιστών και της αντίδρασης. Οι ρασοφόροι δεν έλειψαν από το πλάι των εκτελεστικών αποσπασμάτων, από τα μακρονήσια των βασανιστών, από τα μπουντρούμια και τα αστυνομικά τμήματα που μπαινόβγαιναν με εξαιρετική άνεση. Μοίραζαν το ανάθεμα στους κομμουνιστές όπως το πρόσφορο στις ενορίες των νοικοκυραίων.

Τι να απαντήσει κανείς σε αυτούς τους κήρυκες… χριστιανικής αγάπης; Η μόνη απάντηση είναι η υπεράσπιση των μαχητριών του ΔΣΕ, των υψηλών τους ιδανικών για μια Ελλάδα λεύτερη και σοσιαλιστική.

Το παπαδαριό έχει καταγραφεί στην μνήμη του λαού με ματωμένα χέρια, στο πλάι του μοναρχοφασισμού και της αμερικανοκρατίας. Είμαστε σίγουροι πως ακόμα και να υπήρχε ο θεός τους, βλέποντας τις καφρίλες των ρασοφόρων στη χώρα μας ένα πράγμα θα ‘λεγε: το χριστό σας!

ΥΓ: Για τον Εμφύλιο Πόλεμο στο άγιο όρος έχει γράψει ο Γιώργος Καραγιάννης ΕΔΩ

https://proletconnect.blogspot.com/

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Αλεξάνδρα Κ. Πάζιου : "Εγώ το θάνατο δεν τον λογαριάζω! Μια φορά πεθαίνει κανείς κι εγώ πέθανα τότε στα Λεπιανά Ευρυτανίας."

1

Στο τελευταίο δεκαήμερο του Απριλίου 1947 η πρώτη φάση των εαρινών εκκαθαριστικών επιχειρήσεων ολοκληρώθηκε, χωρίς ωστόσο ο Κυβερνητικός Στρατός να έχει πετύχει τον αντικειμενικό του στόχο, που ήταν ο αφανισμός του Δημοκρατικού Στρατού. Είχαν προηγηθεί σκληρές συγκρούσεις κατά τις οποίες τα φαράγγια του Κόζιακα, της Αργιθέας και των Αγράφων, βάφτηκαν με μπόλικο αίμα. Ο Κυβερνητικός Στρατός, με την υπεροχή που διέθετε σε έμψυχο και άψυχο υλικό, κατόρθωσε να καταλάβει σχεδόν όλα τα στρατηγικά σημεία και τα υποχρεωτικά περάσματα και έστησε εκεί ισχυρά φυλάκια.

Από την πλευρά του ο Δημοκρατικός Στρατός, με αλλεπάλληλους ελιγμούς ανάμεσα από τη διάταξη του αντιπάλου, μπόρεσε να διατηρήσει τη συνοχή του και κάτω από τρομερές δυσκολίες κατάφερε να ανασυντάξει τις δυνάμεις του και να ριχτεί ξανά στη μάχη με δυναμισμό.

Το Μάη και τον Ιούνιο του 1947, οι θύλακες του στρατού και τα οχυρωμένα φυλάκιά του, από το Καρπενήσι έως τον Κόζιακα, δέχτηκαν επιθέσεις αυτοκτονίας από αντάρτικα τμήματα. Πολλοί θύλακες και πολλά φυλάκια έπεσαν, κ έτσι το οπλοστάσιο του Δημοκρατικού Στρατού πλούτισε.

Στην περιοχή Απεραντίων και σε χωριά του τέως δήμου Αγραίων, ένα κυβερνητικό τάγμα με υποστήριξη πολυάριθμων παρακρατικών, κρατούσε γερά την τρίτη σειρά της αμυντικής διάταξης. Ένας λόχος στρατοπέδευε μονίμως στη Βούλπη, και κάποια άλλα τμήματα του Στρατού, στα χωριά Λημέρι, Γρανίτσα, Λιθοχώρι, Ραφτόπουλο και Πρασιά, έτσι ώστε η περιοχή χαρακτηριζόταν απρόσβλητη από αντάρτικη επιδρομή. Με τη σιγουριά αυτή, το είχαν ρίξει στο γλεντοκόπι και σε άλλες ενασχολήσεις, που ντροπιάζουν και αμαυρώνουν την ανθρώπινη ιδιότητα. Επιλεγμένα θύματα, ήταν κορίτσια δροσοστόλιστα, ανέγγιχτες παρθένες - κατά προτίμηση αριστερών οικογενειών - που συλλαμβάνονταν και οδηγούνταν για "ανάκριση" χωρίς συνοδεία συγγενών τους. Μελίρρυτες νέες, όπως η καλλίγραμμη Αποστόλου και άλλες γνώρισαν για βδομάδες τις ειδικές απάνθρωπες "ανακρίσεις". Την ίδια "ανάκριση" έζησαν και γυναίκες παντρεμένες.

Ένα από τα πολλά θύματα των κτηνάνθρωπων ήταν και η Αλεξάνδρα Κ. Πάζιου από τα Τοπόλιανα, που ήταν το καμάρι του χωριού, καθώς διακρινόταν για την αγγελική σωματική της διάπλαση αλλά και για την επιβλητική της ψυχική συγκρότηση.

Στα μέσα Μαίου του 1947, μια ομάδα βαριά οπλισμένη, πρωί και πριν χαράξει, χτύπησε παρατεταμένα την πόρτα του σπιτιού της.

Έντρομος ο γέρο-Κώστας, ο πατέρας της, άνοιξε.

-Τι συμβαίνει ρε καλόπαιδα και μου αναστατώνετε τη φαμελιά τέτοια ώρα; ρώτησε.

-Εκτελούμε εντολές, είπε αγριεμένα ένας λοχίας. Θέλουμε την κόρη σου την Αλεξάντρα για ανάκριση.

-Τι ξέρει το κορίτσι μου; Αν θέλετε κάτι να μάθετε, να ΄ρθω εγώ ν΄ ανακριθώ...

-Όχι, όχι... Την Αλεξάνδρα θέλουμε και μάλιστα να ετοιμαστεί και να ντυθεί αμέσως. Σε δέκα λεπτά. Διαφορετικά θα μας ακολουθήσει με το νυχτικό...

Σε λίγο πέρασαν μέσα στο σπίτι, άρπαξαν την Αλεξάνδρα και σηκωτή την κατέβασαν από την εξωτερική σκάλα του σπιτιού.

-Περιμένετε καλοί μου άνθρωποι, να ΄ρθω κι εγώ μαζί σας... Πως μου παίρνετε έτσι το κορίτσι και που το πάτε; Είπε σχεδόν ψιθυριστά ο δύστυχος πατέρας, έτσι που να μην ερεθίζει τους απαγωγείς.

-Αν θέλεις το καλό σου γέροντα, φύγε!... Μην προσπαθήσεις να μας ακολουθήσεις. Έτσι ορίζει η διαταγή.

Μετά από τρίωρη πορεία, η Αλεξάνδρα και οι αρπάχτες της, έφτασαν στα Λεπιανά, όπου της έγινε θερμή φιλική υποδοχή. Την οδήγησαν σε ένα σπίτι που ήταν επιπλωμένο με νοικοκυρεμένη φροντίδα κι εκεί της υπέδειξαν να καθίσει στο κρεβάτι που ήταν στρωμένο με πεντακάθαρα σεντόνια.

-Δεν πειράζει, είπε. Στέκομαι όρθια. Θέλω όμως να μου πείτε γιατί με φέρατε εδώ.

-Εμείς είμαστε παρακατιανοί, της είπαν. Δεν ξέρουμε για ποιους λόγους σε φέρανε. Άλλοι τα ξέρουν αυτά. Πως να στο πούμε; Τα μεγάλα κεφάλια, που θα έλθουν σε λίγο. Τώρα αν θέλεις να ξεκουραστείς, το κρεβάτι είναι στη διάθεση σου.

Ολομόναχη η Αλεξάνδρα στην περίεργη αυτή φυλακή της, ζώθηκε από μαύρα φίδια: "Τι άραγε να θέλουν από μένα;" σκέφτηκε. "Αν ήταν κάτι για καλό, η συμπεριφορά τους στον πατέρα μου θα ήταν διαφορετική. Αν πάλι έχουν κατά νου άλλα πράγματα, δεν τα λογάριασαν καλά, γιατί δεν πρόκειται ποτέ να ενδώσω".

Ο χώρος που ήταν κλεισμένη, επικοινωνούσε εσωτερικά με κάποιο διπλανό δωμάτιο. Απ΄ το δωμάτιο αυτό, άκουσε γρατσουνίσματα στην πόρτα και μια αδύναμη φωνή. Επικέντρωσε εκεί την προσοχή της κι άκουσε φωνή γυναίκας να της λέει:

-Δεν ξέρω ποια είσαι και από που σε φέρανε, ξέρω όμως τι σε περιμένει. Σ΄ αυτό το δωμάτιο που είσαι, με κράτησαν για 30 μέρες κι έχω μισοχαμένα τα λογικά μου. Αν πρόκειται να γνωρίσεις τον εξευτελισμό που έζησα εγώ, καλύτερα να αυτοκτονήσεις πριν να είναι αργά. Το νου σου, έρχονται!.. Πρόσεξε καλά και μη σου ξεφύγει λέξη. Κουβέντα δεν αλλάξαμε!..

Πράγματι η πόρτα άνοιξε με πάταγο και ο "ανακριτής" σαν πραγματικός τζέντλεμαν, με περισσή ευγένεια και καλοσύνη χαιρέτησε την Αλεξάνδρα.

-Όρθια στέκεσαι Αλεξάνδρα τόση ώρα; Α..., θα σε μαλώσουμε... Κάθησε, σε παρακαλώ! Εδώ πρέπει να αισθάνεσαι σαν στο σπίτι σου.

Τα είπε αυτά ο "ανακριτής" με πλατύ χαμόγελο και κατέβαλε προσπάθεια μεγάλη, για να κρύψει τις άκρες των χειλιών του που έσταζαν δηλητήριο. Η Αλεξάνδρα ενεργοποίησε όσα εφόδια ψυχραιμίας διέθετε και αφού ευχαρίστησε τον εξουσιαστή της για την έγνοια του, ζήτησε να της πει τι ακριβώς γυρεύουν από κείνη. Αυτός, αφού ρούφηξε το τσιμπούκι του, έτσι που ο πυκνός καπνός ανέβηκε ως το ταβάνι, κοίταξε την Αλεξάνδρα κατάματα, έτοιμος να χλιμιντρίσει από τη φλογισμένη και ταπεινή υπερδιέγερση του κορμιού του.

-Πολύ βιάζεσαι... Θα γεράσεις γρήγορα και είναι κρίμα... Ακόμα καλά-καλά δεν ήρθες κι ούτε καν γνωριστήκαμε... Αλλά έτσι είστε σεις οι νέοι, βιαστικοί κι επιπόλαιοι! Δεν μπορείτε να εκτιμήσετε τις ευκαιρίες που σας δίνονται... Αλήθεια πόσο χρονών είσαι;

-Έχω μπει στα δεκαεννιά μου.

-Μπράβο!.. Τόσο σ΄έκανα κι εγώ, είπε ο "ανακριτής". Έγλυψε επιδειχτικά τα ξεροσκασμένα χείλη του και συνέχισε: Τι να σου πω Αλεξάνδρα... Δεν το κρύβω, είσαι πολύ όμορφη και απ΄ότι μαρτυράει γενικότερα η παρουσία σου, έχεις μυαλό ακονισμένο. Αν το ενεργοποιήσεις προς τη σωστή κατεύθυνση, πολλά έχεις να ωφεληθείς, όχι μόνο εσύ αλλά κι ο αδερφός σου ο Χαρίλαος, κι ο πατέρας σου. Έχω γι΄αυτούς άσχημες και βαριές κατηγορίες, που αν αποδειχτούν, είναι ενδεχόμενο να τους οδηγήσουν στο εκτελεστικό απόσπασμα. Αλλά και για σένα πολλά λέγονται... Για να δω τι γράφουν τα χαρτιά μας... Μάλιστα!.. Ο πατέρας σου κι ο Χαρίλαος είναι αμετανόητοι κομμουνιστές και λίαν επικίνδυνοι για τη δημόσια ασφάλεια. Εσύ φέρεσαι ότι ήσουν οργανωμένη στην ΕΠΟΝ και υπάρχει μαρτυρία έγγραφη, ότι χαιρέτησες με ενθουσιασμό τον αρχισυμμορίτη Χρήστο Κορώζη στο καφενείο του χωριού σου. Πες μου λοιπόν, τι έχεις να πεις για όλα αυτά;

-Ο πατέρας μου δεν είχε ανάμιξη σε καμία οργάνωση, ενώ εγώ κι ο αδελφός μου οργανωθήκαμε στην ΕΠΟΝ, όπως όλοι οι νέοι και οι νέες του χωριού. Είναι αλήθεια ότι εργαστήκαμε με ζήλο, γιατί πιστέψαμε ότι κάτι προσφέρουμε κι εμείς στον αντιφασιστικό αγώνα του λαού μας. Όσον αφορά την κατηγορία ότι χαιρέτησα τον Κορώζη με ενθουσιασμό, εκείνοι που τα λένε αυτά, καλό θα ήταν να ελέγξουν τα καντάρια με τα οποία ζύγιζαν τον ενθουσιασμό μου, γιατί δεν είναι ακριβοδίκαια.

-Α!.. Για στάσου Αλεξάντρα. Δε νομίζεις ότι λες πολλά κι επιβαρύνεις τη θέση σου; είπε με προσποιητό ενδιαφέρον ο "ανακριτής". Το γεγονός και μόνο ότι πρόσφερες υπηρεσία σε κομμουνιστική οργάνωση, αρκεί για να σε τυλίξω σε μια κόλα χαρτί και να σε στείλω στρατοδικείο. Όμως δεν θα το κάνω, γιατί πολύ σε συμπάθησα και θέλω οι δυο μας να γίνουμε φίλοι.

Η Αλεξάνδρα έμεινε αμίλητη κι εκείνος άπλωσε το χέρι του για να της χαϊδέψει το μάγουλο. Τον απέτρεψε με μια απότομη κίνηση, ξεκαθαρίζοντάς του ότι σε καμία περίπτωση, δεν θα δεχθεί προσβολή της προσωπικότητάς της. Νευριασμένος τότε ο "ανακριτής", άνοιξε το παράθυρο και φώναξε κοντά του έναν λοχία που καθόταν πάνω σε κάποιο ασπρολίθαρο έχοντας το αυτόματο στα γόνατά του. Με επιτακτική φωνή, τον διέταξε να απομακρύνει αμέσως το κορίτσι που ήταν κλεισμένο στο διπλανό δωμάτιο.

-Κύριε διοικητά, να φύγει για το σπίτι της;

-Να φύγει... Εκτός κι αν τη ζητήσει για ανάκριση κάποια άλλη μονάδα.

Έκλεισε το παράθυρο ο "ανακριτής" και προσπάθησε να γεμίσει το τσιμπούκι του με αρωματικό αμερικάνικο καπνό. Δεν τα κατάφερε όμως, γιατί έτρεμε σύγκορμα. Αναψοκοκκινισμένος, πλησίασε την Αλεξάντρα και τη χτύπησε με μανία στο πρόσωπο έτσι που εκείνη έχασε τις αισθήσεις της και σωριάστηκε στο πάτωμα.

Ενώ η ομηρία βρισκόταν ακόμα στο πρώτο στάδιο, οι μεγάλες κεφαλές κορφολόγησαν αχόρταγα τη φρεσκάδα της και τρύγησαν λαίμαργα την αγνότητα του κορμιού της. Στη συνέχεια, η Αλεξάνδρα παραδόθηκε σε άλλο "ανακριτικό" λεφούσι , ώσπου μετά από 25 μέρες αφέθηκε ελεύθερη, με κομμένα σύρριζα τα μαλλιά και με σαλεμένα τα λογικά της, σαν ξεφτισμένο άχρωμο κουρέλι.

Οι συγγενείς της και οι χωριανοί, που όλο αυτό το διάστημα δε γνώριζαν απολύτως τίποτα για την τύχη της, μόλις την είδαν να μπαίνει στο χωριό τρεκλίζοντας΄έτρεξαν να τη βοηθήσουν, αλλά εκείνη, με νοήματα τους έγνεψε να μην την αγγίξουν.

Ο μπάρμπα-Κώστας, ο πατέρας της, με τρέμουλο στην ψυχή και την καρδιά, όρμισε να γεμίσει την αγκαλιά του, μα εκείνη τον απέτρεψε:

-Μη πατέρα... Μη με πλησιάζεις. Απ΄όπου κι αν με πιάσεις θα λερωθείς...

Και συμπλήρωσε:

-Τώρα, εγώ δεν έχω θέση ανάμεσά σας. Αν μ΄αγαπάς φρόντισε να μου βρεις τουφέκι, να φύγω για τόπους μακρινούς

Έτσι κι έγινε. Σα λαβωμένα αγρίμια, η Αλεξάνδρα και ο αδερφός της Χαρίλαος, άφησαν νύχτα το χωριό και πέρασαν στο Δημοκρατικό Στρατό.

Αργότερα, βρέθηκα πλάι τους, σε φονικές συγκρούσεις και σε μάχες σκληρές. Διαπίστωσα τότε, πως αυτοί οι άνθρωποι δεν φρόντιζαν να αποφύγουν το θάνατο, αλλά αντίθετα τον αποζητούσαν.

-Εγώ έλεγε η Αλεξάντρα, το θάνατο δεν τον λογαριάζω!Δεν τον φοβάμαι. Μια φορά πεθαίνει κανείς, κι εγώ πέθανα στα Λεπιανά Ευρυτανίας.

Η μοίρα το΄φερε να είμαι κοντά στο άψυχο κορμί της, όταν άφησε την τελευταία της πνοή σε κάποια κακοτράχαλη πλαγιά της Γκιόνας. Η θλίψη που με συγκλόνισε ήταν απέραντη, γιατί δεν μπόρεσα να περάσω τη φωτιά από τις φοβερές εκρήξεις, για να της κλείσω τα μάτια...


Ήταν μία αληθινή ιστορία από τα πέτρινα χρόνια, που ιχνηλατήσαμε από το βιβλίο του παλιού Ευρυτάνα ΕΠΟΝίτη Παναγιώτη Δ. Αρβανίτη με τίτλο "Οδυνηρά σταχυολογήματα", Καρπενήσι Φεβρουάριος 2002

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Θεσσαλονίκη – 100 χρόνια ΣΕΚΕ-ΚΚΕ | Εκδήλωση για τους εκτελεσμένους κομμουνιστές …στον ίσκιο του Γεντί-Κουλέ

0

Πραγματοποιήθηκε σήμερα το πρωί, Κυριακή 20 Μαΐου, με μεγάλη συμμετοχή και συγκίνηση η εκδήλωση της οργάνωσης Θεσσαλονίκης του ΚΚΕ(μ-λ) προς τιμήν των εκτελεσμένων και φυλακισμένων κομμουνιστών της περιόδου 1946-1951. Η εκδήλωση έγινε έξω από το Γεντί Κουλέ και στην συνέχεια έγινε ξενάγηση μέσα στο μνημείο από τον σ. Γιάννη Χατζή. Μίλησαν ο σ. Στέφανος Σκοδράνης (εδώ), ο οποίος παρουσίασε τα ιστορικά δεδομένα της εποχής και τα γεγονότα που σημάδεψαν την ηρωική και ματωμένη διαδρομή του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος και ο σ. Στέλιος Αγκούτογλου, αναφερόμενος ιδιαίτερα σε μερικές μορφές από τους εκατοντάδες εκτελεσμένους κομμουνιστές εκείνων των καιρών. Αποσπάσματα από την απολογία του Ακίνδυνου Αλβανού στο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης, στελέχους της Στενής Αυτοάμυνας που εκτελέστηκε το 1947 καθώς και τρία ποιήματα του Φώτη Αγγουλέ απήγγειλε η σ. Μαρία Μωραιτοπούλου. 

Καλωσορίζοντας όσους και όσες ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα και συμμετείχαν στην εκδήλωση η σ. Φωτεινή Σαλονικίδου είπε:

“Η κομματική οργάνωση Θεσσαλονίκης σας καλοσωρίζει στην εκδήλωση μνήμης και τιμής στους εκτελεσμένους κομμουνιστές της σκληρής περιόδου 1946-1951. Η εκδήλωση γίνεται στα πλαίσια ενός κύκλου διαφορετικών εκδηλώσεων που θα κορυφωθούν τον Νοέμβρη προς τιμή της συμπλήρωσης 100 χρόνων από την ίδρυση του ΣΕΚΕ-ΚΚΕ. Διαλέχτηκε όχι τυχαία το Γεντί-Κουλέ ως εμβληματικός τόπος θυσίας και πάλης αμέτρητων κομμουνιστών, ανδρών και γυναικών που πέρασαν από αυτό το κάτεργο η εκτελέστηκαν κάτω από τον ίσκιο του. Η κομματική οργάνωση Θεσσαλονίκης θα οργανώσει και άλλες εκδηλώσεις το επόμενο διάστημα προσπαθώντας να τιμήσει, να θυμίσει αλλά κυρίως να μελετήσει την πολυκύμαντη και ανεκτίμητη διαδρομή του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος στον 20^ο αιώνα. Οδηγό για την αναγκαία αναγεννητική προσπάθεια που πέφτει ως ευθύνη και κάλεσμα στους ώμους των νέων αγωνιστών από εδώ και πέρα”. Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε, μέσα σε κλίμα συγκίνησης, με τους παριστάμενους όρθιους να σιγοτραγουδάνε το «Επέσατε θύματα αδέλφια εσείς, σε άνιση πάλη κι αγώνα…»

http://www.kkeml.gr/
 

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Το Γεντί Κουλέ και τα έκτακτα στρατοδικεία στη Θεσσαλονίκη

0

Ο σ. Στέφανος Σκοδράνης παρουσίασε τα ιστορικά δεδομένα της εποχής και τα γεγονότα που σημάδεψαν την ηρωική και ματωμένη διαδρομή του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος της περιόδου 1946-1951 στην εκδήλωση του ΚΚΕ(μ-λ) προς τιμήν των εκτελεσμένων κομμουνιστών στο Γεντί Κουλέ και με αφορμή τα 100 χρόνια από την ίδρυση του ΣΕΚΕ - ΚΚΕ.

Στην ιστορία του κομμουνιστικού κινήματος της πατρίδας μας υπήρξαν πολλοί τόποι φυλάκισης, εξορίας, τόποι μαρτυρίου για χιλιάδες κομμουνιστές που πρωτοστάτησαν στον αγώνα για λευτεριά και κοινωνική δικαιοσύνη. Τόποι όπου δοκιμάστηκαν και βασανίστηκαν αλύγιστοι αγωνιστές και πολλοί από αυτούς, αρνούμενοι να υποκύψουν, κατέληξαν στο εκτελεστικό απόσπασμα, δίνοντας και την ίδια τους τη ζωή για τα πανανθρώπινα ιδανικά στα οποία πίστευαν. Ένας από αυτούς τους τόπους είναι κι αυτός εδώ, που βρισκόμαστε σήμερα, η φυλακή του Γεντί Κουλέ.

Το κάστρο του Γεντί Κουλέ ξεκίνησε να χτίζεται στα βυζαντινά χρόνια και με διάφορες προσθήκες που γίνονταν κατά καιρούς πήρε την τελική του μορφή τον 14^ο αι. Αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως φρούριο και καταφύγιο σε περίπτωση εχθρικής επιδρομής αλλά στα τέλη του 19^ου αι. (1890) μετατράπηκε από τους Οθωμανούς σε φυλακή και μάλιστα μια από τις πιο σκληρές φυλακές.

Μετά το 1912 όταν η διοίκηση της πόλης πέρασε σε ελληνικά χέρια, το Γεντί Κουλέ μετατράπηκε σε τόπο μαρτυρίου. Χιλιάδες ήταν οι ποινικοί και αργότερα και οι πολιτικοί κρατούμενοι που φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν, βίωσαν τον τρόμο και πολλοί από αυτούς εκτελέστηκαν στο Γεντί Κουλέ, τον «υγρό τάφο» όπως χαρακτηριστικά το ονόμαζαν.

Οι συνθήκες διαβίωσης μέσα στη φυλακή ήταν απάνθρωπες. Δεκάδες φυλακισμένοι συνωστίζονταν ασφυκτικά στα σκοτεινά και γεμάτα υγρασία κελιά. Οι συνθήκες υγιεινής ανύπαρκτες. Η απόδραση από το κολαστήριο αδιανόητη.

Από τα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του ΣΕΚΕ και της ανάπτυξης του εργατικού - επαναστατικού κινήματος στη χώρα μας, η απάντηση από τη μεριά του επίσημου κράτους απέναντι στις κινητοποιήσεις του λαού μας ήταν αμείλικτη με άγρια καταστολή και τρομοκρατία. Απεργιακές κινητοποιήσεις και διαδηλώσεις χτυπιόνταν αλύπητα, -με νεκρούς σε πολλές περιπτώσεις- και οι συλλήψεις και οι φυλακίσεις των πρωτεργατών ήταν στην ημερήσια διάταξη. Η υποτιθέμενη ελληνική δημοκρατία λειτουργούσε στην πραγματικότητα άκρως αυταρχικά και διακόπηκε τουλάχιστον δύο φορές μέχρι και το 1936 με περιόδους καθαρά δικτατορικής διακυβέρνησης. Την περίοδο αυτή, το κομμουνιστικό κίνημα έκανε τα πρώτα του βήματα, με πολλά προβλήματα καθοδήγησης, λάθη και παραλείψεις. Στα 1929 ψηφίζεται και εφαρμόζεται από την κυβέρνηση Βενιζέλου ο νόμος 4229 το περίφημο Ιδιώνυμο. Απαγορεύτηκαν οι κομμουνιστικές συγκεντρώσεις και η διάδοση των κομμουνιστικών ιδεών, με ποινές για τους παραβάτες πολυετή φυλάκιση και εξορίες. Πολλοί αγωνιστές οδηγήθηκαν σιδηροδέσμιοι στις φυλακές και τα ξερονήσια.

Από τους πρώτους πολιτικούς που φυλακίστηκαν στο Γεντί Κουλέ ήταν και ο μετέπειτα γενικός γραμματέας του ΚΚΕ, Νίκος Ζαχαριάδης. Είχε συλληφθεί μαζί με άλλους 12 κομμουνιστές για το ζήτημα της Μακεδονίας, στα 1925. Την 1^η Ιούνη καταδικάζεται σε πολυετή φυλάκιση η οποία όμως δεν διήρκεσε πολύ γιατί σε 3 μήνες θα καταφέρει να αποδράσει.

Λίγα χρόνια αργότερα (1932) φυλακίζεται και ο Μάρκος Βαφειάδης που αργότερα έγινε στρατιωτικός διοικητής του ΔΣΕ και πρωθυπουργός στην Κυβέρνηση του Βουνού.

Στην περίοδο του Μεταξά τα ξερονήσια και οι φυλακές της Ελλάδας ξεχείλιζαν από χιλιάδες κομμουνιστές αλλά και πολλούς δημοκράτες αγωνιστές. Το Γεντί Κουλέ δεν εξαιρέθηκε και «φιλοξένησε» σημαντικό αριθμό αγωνιστών της πόλης που δρούσαν ενάντια στη δικτατορία, δίνοντάς τους τις απαραίτητες «περιποιήσεις».

Μέσα στην κατοχή -αν και τα πρωτεία κατείχε το στρατόπεδο του Παύλου Μελά- αλλά και στην περίοδο του εμφυλίου πολλοί ήταν αυτοί που εκτελέστηκαν στο Γεντί Κουλέ. Ήταν πατριώτες που φυλακίστηκαν, καταδικάστηκαν και οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα για την αντίστασή τους στους ναζί κατακτητές, ήταν κομμουνιστές που κυνηγήθηκαν για τις ιδέες τους και καταδικάστηκαν στα έκτακτα στρατοδικεία του εμφυλίου, τις περισσότερες φορές χωρίς αποδεικτικά στοιχεία. Και μόνο η κατηγορία ότι ήταν κομμουνιστές ή φίλα προσκείμενοι έφτανε για να οδηγηθούν στο θάνατο. Ο χώρος που συνήθως γίνονταν οι εκτελέσεις ήταν το βορινό τμήμα του υπαίθριου χώρου στο πίσω μέρος των φυλακών και το δάσος του Σέιχ Σου. Με συνοπτικές διαδικασίες και εν κρυπτώ -αφού τα κοντινότερα σπίτια των Συκεών ήταν εκατοντάδες μέτρα μακριά- οι θανατοποινίτες εκτελούνταν και θάβονταν επιτόπου.

Λίγους μήνες μετά την κατάληψη της Θεσσαλονίκης από τα ναζιστικά στρατεύματα ξεκίνησαν πολλές πράξεις αντίστασης και δολιοφθορών από το λαό της πόλης. Οι Γερμανοί χρησιμοποίησαν το στρατόπεδο του Παύλου Μελά και τις φυλακές του Επταπυργίου για να τρομοκρατήσουν του αγωνιστές που αντιστέκονταν. Οι εκτελέσεις από τους Γερμανούς κατακτητές ξεκίνησαν σχεδόν αμέσως. Ο Γιώργος Πολυχρονάκης ήταν ο πρώτος Έλληνας που εκτελέστηκε και αυτό έγινε εδώ, στο Γεντί Κουλέ στις 19 Αυγούστου του 1941. Καταδικάστηκε σε θάνατο επειδή βοήθησε να αποδράσουν δύο Βρετανοί στρατιώτες. Θα τον ακολουθήσουν εκατοντάδες αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης, αφού ήταν ζήτημα χρόνου να ιδρυθεί το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ. Με την ίδρυσή του οι Γερμανοί Ναζί αναγκάζονταν να διαθέτουν όλο και περισσότερα στρατεύματα για να αντιμετωπίσουν την ένοπλη λαϊκή πάλη.

Η κτηνωδία των κατακτητών και των συμμάχων τους δεν είχε όρια. Το αποδεικνύουν τα ολοκαυτώματα πολλών χωριών σε όλη την Ελλάδα που ξεκίνησαν από τις αρχές του Ιούνη του 1941. Η Κάνδανος, το Μεσόβουνο αλλά και εδώ στη Μακεδονία το Δοξάτο και τα Κερδύλια έγιναν αδιάψευστοι μάρτυρες αυτής της θηριωδίας. Οι εκτελέσεις σε πολλές περιπτώσεις ήταν ομαδικές και με συνοπτικές διαδικασίες, όπως έγινε στις 28 Δεκέμβρη του 1941 που εκτελέστηκαν 30 πατριώτες πίσω από τις φυλακές του Γεντί Κουλέ.

Χαρακτηριστική επίσης ήταν η περίπτωση του 26χρονου ΕΑΜίτη Χρήστου Ευστρατιάδη που εκτελέστηκε στις 5 Δεκέμβρη του 1941 «ενός από τους πιο μαχητικούς και θαρραλέους αγωνιστές του εθνικοαπελευθερωτικού μας αγώνα…» όπως έγραψε δύο χρόνια αργότερα η εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ. Όταν τον πήραν για εκτέλεση, από τις φυλακές του Επταπυργίου μέχρι τον τόπο της εκτέλεσης, τραγουδούσε επαναστατικά και πατριωτικά τραγούδια.

Μετά την απελευθέρωση, τη μάχη του Δεκέμβρη και τη συμφωνία της Βάρκιζας θα επικρατήσει σε ολόκληρη τη χώρα κλίμα τρομοκρατίας. Οι αγωνιστές του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, αυτοί που απελευθέρωσαν τη χώρα από τους κατακτητές, θα βρεθούν στο στόχαστρο των ταγματασφαλιτών και των συνεργατών των ναζί. Στόχος της ξενόδουλης αστικής τάξης ήταν να καθυποτάξει τον ελληνικό λαό που όλο το προηγούμενο διάστημα, μέσα σε αντίξοες συνθήκες, μέτρησε το μπόι του στα βουνά και τις πόλεις της χώρας, διώχνοντας τους κατακτητές και επιχειρώντας να στήσει λαϊκή εξουσία. Συλλήψεις, βασανιστήρια και δολοφονίες ήταν η ανταμοιβή τους. Τον Οκτώβρη του 1945 πάνω από 16.000 ΕΑΜίτες ήταν φυλακισμένοι σε όλη τη χώρα. Πολλαπλάσιες ήταν οι συλλήψεις, που πάντα συνοδεύονταν από σκληρά βασανιστήρια. Ήδη μέσα στο χρόνο αυτό υπάρχουν μερικές εκατοντάδες αγωνιστές του ΕΑΜ φυλακισμένοι στο Επταπύργιο.

Κι όμως, παρά τη συνθηκολόγηση στη Βάρκιζα και την απόλυτη τρομοκρατία που βασίλευε σε πόλεις και χωριά, το εργατικό κίνημα εξακολουθούσε να αναπτύσσεται. Ο ελληνικός λαός δεν έδειχνε σημάδια υποταγής. Η αστική τάξη της χώρας με τις πλάτες των ξένων προστατών της έπρεπε να βρει τρόπους να τον αντιμετωπίσει.

Στις 18 Ιούνη του 1946, εγκρίνεται από την κυβέρνηση το «Ψήφισμα περί εκτάκτων μέτρων κατά των επιβουλευομένων την δημοσίαν τάξιν και την ακεραιότητα του κράτους» που θα μείνει στην ιστορία ως «Γ’ Ψήφισμα». Οι διώξεις κατά των κομμουνιστών και των προοδευτικών πολιτών, επισημοποιούνται και προβλέπεται η ποινή του θανάτου σε όποιον ήθελε ή διευκόλυνε στο να αποσπάσει μέρος ή όλη την επικράτεια, να συμμετέχει ή να προκαλέσει στάση, να συμμετέχει σε ένοπλες ομάδες ή γενικώς σε προδοτικές οργανώσεις. Η διάταξη ήταν πολύ αόριστη και μπορούσε να συμπεριλάβει όλους τους πολιτικούς αντιπάλους του καθεστώτος. Χωρίς να αναφέρεται ρητώς, ουσιαστικά όλη η Αριστερά τίθεται εκτός νόμου. Απαγορεύονται οι απεργίες και οι συγκεντρώσεις, καταργείται το οικογενειακό άσυλο και λογοκρίνεται ο Τύπος. Συκοφαντούνται χιλιάδες αγωνιστές του ΚΚΕ ως εγκληματίες και κατάσκοποι και επιχειρείται η τρομοκράτηση ολόκληρου του ελληνικού λαού. Αξίζει να σημειωθεί ότι τις αμέσως επόμενες μέρες έγιναν μαζικές διαδηλώσεις σε μεγάλες πόλεις ενάντια στην εφαρμογή του Γ’ Ψηφίσματος.

Με βάση το Γ’ Ψήφισμα αντικαθίστανται τα τακτικά δικαστήρια από Έκτακτα Στρατοδικεία και οι τελεσίδικες αποφάσεις εκτελούνται πλέον μέσα σε τρία 24ωρα. Τα Έκτακτα Στρατοδικεία γίνονται βασικό εργαλείο καταστολής. Ο στόχος είναι πλέον ξεκάθαρος. Επιδιώκεται, με γρήγορες διαδικασίες, η φυσική εξόντωση των πρωτοπόρων αγωνιστών. Από τις 20 ως τις 26 του Ιούλη γίνονται οι πρώτες επίσημες μαζικές εκτελέσεις στα Γιαννιτσά, στο Κιλκίς, στις Σέρρες, στη Δράμα, στην Ξάνθη, στην Αλεξανδρούπολη και σ’ άλλες περιοχές. Μεταξύ των εκτελεσθέντων κομμουνιστών ήταν και η πρώτη γυναίκα που εκτελέστηκε στην Ελλάδα, η νεαρή δασκάλα Ειρήνη Γκίνη μαζί με άλλους 6, στα Γιαννιτσά.

Συνολικά συστάθηκαν 25 Έκτακτα Στρατοδικεία σε όλη τη χώρα. Υπολογίζεται ότι το 1946, που ήταν ο πρώτος χρόνος λειτουργίας τους, καταδικάστηκαν σε θάνατο 116 αγωνιστές, 688 το 1947 και 1547 το πρώτο εξάμηνο του 1948. Παράλληλα λειτουργούσαν και τα κακουργιοδικεία που σε πολλές περιπτώσεις δίκαζαν ΕΛΑΣίτες της περιόδου του Δεκέμβρη του '44 ως κοινούς εγκληματίες. Συνολικά από το 1946 ως το 1951 εκδόθηκαν 4851 θανατικές καταδίκες.

Στη Θεσσαλονίκη το Έκτακτο Στρατοδικείο ξεκινάει τη λειτουργία του την 1^η Ιούλη του 1946. Χιλιάδες μέλη του ΚΚΕ, του ΕΑΜ και του ΔΣΕ αλλά και πολλοί συνδικαλιστές εργάτες θα καθίσουν στο εδώλιό του. Συνολικά πέρασαν από αυτό πάνω από 10.000, έγιναν 4452 δίκες και καταδικάστηκαν 1679. 307 καταδικάστηκαν σε ισόβια και 477 σε θάνατο (ανάμεσά τους και ανήλικοι μαθητές). Περισσότεροι από 400 ήταν αυτοί που αντιμετώπισαν το εκτελεστικό απόσπασμα πίσω από το Γεντί Κουλέ, που είναι πλέον ασφυκτικά γεμάτο με φυλακισμένους. Παράλληλα, λόγω του μεγάλου συνωστισμού, λειτουργούν και νέες φυλακές σε κτίρια του κέντρου της πόλης. Το Οκτώβρη του ’46 ανοίγει και πάλι το κολαστήριο της κατοχής, το στρατόπεδο του Παύλου Μελά.

Δεν ήταν όμως τυχαίο που η πόλη αυτή έγινε το επίκεντρο των διώξεων και των δικών. Από τις αρχές σχεδόν του 20^ου αι. συγκροτήθηκε ένα δυναμικό εργατικό κίνημα, με αξιόλογες κατακτήσεις που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του εργατικού-συνδικαλιστικού κινήματος σε όλη τη χώρα. Η παλλαϊκή εξέγερση του Μάη του ’36 ήταν το αποκορύφωμα μιας σειράς αγώνων της εργατιάς της Θεσσαλονίκης. Σημαντική όμως ήταν και η συμμετοχή του λαού της πόλης στο ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ στα χρόνια της Κατοχής. Πρόσφατη ήταν η απελευθέρωση της πόλης από τον ΕΛΑΣ στις 30 Οκτώβρη του '44 και η μεγαλειώδης συγκέντρωση στην πλατεία Αριστοτέλους.

Οι πρώτοι που εκτελέστηκαν στη Θεσσαλονίκη ήταν δυο μαχητές του ΕΛΑΣ, από την περιοχή του Κιλκίς, ο Γιώργης Καλέμης και ο Θεοχάρης Σαπρανίδης. Δικάστηκαν στις 12 Ιούλη του 1946 επειδή βρέθηκε οπλισμός στο χωράφι του θείου του Σαπρανίδη και εκτελέστηκαν στις 16 Ιούλη στο Γεντί Κουλέ. Ήταν 2 ημέρες πριν εγκριθεί το Γ’ Ψήφισμα.

Τον ίδιο χρόνο αρχίζουν να δικάζονται ομαδικά στα στρατοδικεία παλιοί ΕΠΟΝίτες αλλά και συνδικαλιστές της πόλης. Τότε ήταν που πραγματοποιήθηκε η δίκη των αρτεργατών στις 19 Ιούλη 1946 όπως και η δίκη του προέδρου του ΕΚΘ και στελέχους του ΚΚΕ Μήτσου Παπαγιάννη. Ο Παπαγιάννης ήταν παλιός Ακροναυπλιώτης από την κατοχή και τώρα με τη νέα του καταδίκη θα εκτοπιστεί στην Αίγινα.

Την ίδια περίπου περίοδο (Σεπτέμβρης του 1946) ξεκινάν οι δίκες της εφημερίδας «Λαϊκή Φωνή» του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη όπως και άλλων ΕΑΜικών εντύπων και θα διαρκέσουν περισσότερο από ένα χρόνο.

Μετά την ίδρυση του ΔΣΕ, τον Οκτώβρη του 1946, ο εμφύλιος πόλεμος ξεσπά με μεγάλη ένταση. Το αντάρτικο απλώνεται σε όλη σχεδόν τη χώρα με σημαντικές επιτυχίες. Τότε αρχίζουν και οι δίκες για συμμετοχή στον ένοπλο αγώνα και για παράνομη στρατολόγηση. Στα 1947 εκτελούνται αγωνιστές από τη Θεσσαλονίκη, τα Πιέρια και τη Χαλκιδική.

Τη χρονιά αυτή οι ΗΠΑ παρεμβαίνουν πλέον αποφασιστικά. Στις 12 Μάρτη του 1947 εξαγγέλλεται από τον πρόεδρο των ΗΠΑ το «Δόγμα Τρούμαν» και συμπληρώθηκε λίγο αργότερα (στις 5 Ιούνη) με το Σχέδιο Μάρσαλ.

Την ίδια περίοδο συλλαμβάνονται 3000 αγωνιστές από όλη την Ελλάδα και οδηγούνται σε ξερονήσια (κυρίως στον Αη Στράτη).

Από τον Γενάρη μέχρι τον Αύγουστο του '47 γίνονται οι «δίκες των στρατολόγων». Στις 6 Μάη του 1947 θα οδηγηθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα των φυλακών του Επταπυργίου η Κούλα Ελευθεριάδου που ήταν γραμματέας της Αχτιδικής Επιτροπής των Ανατολικών Συνοικιών Θεσσαλονίκης του ΚΚΕ. Παλιά ΕΠΟΝίτισσα που βασανίστηκε στην Κατοχή, συνελήφθη από την Αστυνομία στις αρχές του '47. Κατηγορήθηκε ως στρατολόγος και αρχηγός ένοπλης ομάδας. Από τη στιγμή που συνελήφθη, βασανίστηκε άγρια μέσα στην Ασφάλεια μέχρι τις αρχές του Μάη. Θα καταδικαστεί σε θάνατο μαζί με τον Γρηγόρη Ελευθεριάδη από τον περιβόητο στρατοδίκη Θεμιστοκλή Ταμβακά. Σε γράμμα που έστειλε λίγο πριν εκτελεστεί γράφει: «Μην κλαίτε το χαμό μου, δε χάθηκα. Εκτελώντας το εθνικό, λαϊκό και κομματικό μου καθήκον, πότισα κι εγώ με το λιγοστό αίμα μου, το δέντρο της εθνικής ανεξαρτησίας, της λαϊκής ενότητας και λευτεριάς». Στάθηκε αγέρωχη και την ώρα της εκτέλεσης βροντοφώναξε «Ζήτω το ΚΚΕ!!». Ήταν η πρώτη γυναίκα που εκτελέστηκε στη Θεσσαλονίκη.

Την ίδια εποχή αρχίζουν και οι διώξεις στρατιωτών. Ανοίγει και η Μακρόνησος για να «αναμορφώσει» -όπως έλεγαν- χιλιάδες φαντάρους αριστερών και δημοκρατικών πεποιθήσεων.

Το καλοκαίρι του '47 κορυφώνονται οι συλλήψεις. Οι πολιτικές δολοφονίες συμβάλλουν στο κλίμα τρομοκράτησης σε όλη τη χώρα. Δολοφονία του δημοσιογράφου του Ριζοσπάστη, Κώστα Βιδάλη τον Αύγουστο του 1946 στη Θεσσαλία, δολοφονία του αναπληρωματικού μέλους του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Γιάννη Ζέβγου στη Θεσσαλονίκη (20 Μάρτη 1947), δολοφονία του προοδευτικού αμερικανού δημοσιογράφου Τζορτζ Πολκ το Μάη του 1948 στη Θεσσαλονίκη.

Στα τέλη του 1947 η κυβέρνηση Σοφούλη ψηφίζει τον Αναγκαστικό Νόμο 509 με τον οποίο το ΚΚΕ και το ΕΑΜ θεωρούνται, προδοτικές και ξενοκίνητες οργανώσεις που δρουν ενάντια στην εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας. Τυπικά, τώρα το ΚΚΕ κηρύσσεται παράνομο. Με το νόμο αυτό, καθώς και με άλλους συνοδευτικούς που ψηφίστηκαν αμέσως μετά, το κράτος απαιτούσε από όλους τους πολίτες να δηλώνουν τη νομιμοφροσύνη τους δηλαδή την υποταγή τους ως προϋπόθεση για την ίδια τους την ύπαρξη. Ταυτόχρονα, με το ΛΑ’ Ψήφισμα στις 17 Οκτώβρη του 1947, βγαίνουν εκτός νόμου όλες οι εφημερίδες και τα έντυπα του ΚΚΕ.

Σημαντική στιγμή στην ιστορία της Θεσσαλονίκης ήταν η δίκη των αγωνιστών της ΟΠΛΑ που ξεκίνησε στις 28 Αυγούστου του '47 και κράτησε μέχρι τις 13 Σεπτέμβρη. Δικάστηκαν 67 μέλη της και καταδικάστηκαν σε θάνατο οι 52. Από αυτούς εκτελέστηκαν οι 47 πίσω από τις φυλακές του Επταπυργίου σε τρία γκρουπ στις 17, 21, και 23 του Οκτώβρη του ίδιου χρόνου. Ανάμεσά τους ο Ακίνδυνος Αλβανός που κράτησε παλικαρίσια στάση τόσο στη διάρκεια της δίκης όσο και μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Ένα μήνα μετά, στις 25 Νοέμβρη 1947, ξεκινά και η δίκη της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας που θα διαρκέσει μέχρι τις 11 Δεκέμβρη. Δικάζονται 72 και καταδικάζονται σε θάνατο οι 30. Εκτελούνται οι 19 λίγες μέρες μετά.

Το 1948 ήταν η χρονιά που έγιναν οι περισσότερες ομαδικές δίκες. Οι κατηγορούμενοι ήταν δεκάδες κάθε φορά και κατηγορούνται για συμμετοχή στον ΔΣΕ, για κατασκοπεία, μέχρι και για οικονομική βοήθεια στον ένοπλο αγώνα. Σε μια από αυτές τις δίκες τον Απρίλη του 1948 καταδικάστηκε και εκτελέστηκε ο Σταύρος Δημητράκος που ήταν σημαντικό στέλεχος του ΚΚΕ.

Στις 24 Μάρτη του 1948 εκτελούνται πίσω από το Επταπύργιο 52 αντάρτες του ΔΣΕ που πιάστηκαν αιχμάλωτοι ένα μήνα νωρίτερα, στις 10 Φλεβάρη όταν συμμετείχαν σε μια αποτυχημένη επίθεση του ΔΣΕ στη Θεσσαλονίκη.

Μια άλλη μεγάλη ομαδική δίκη που είχε ως αποτέλεσμα πολλές εκτελέσεις ήταν αυτή των 170 μαχητών από τα Πιέρια που διήρκεσε από τις 24 Μάη μέχρι τις 10 Ιούνη του '48 καθώς και δίκες μέσα στο καλοκαίρι του '48 για επιθέσεις που πραγματοποίησαν αντάρτες του ΔΣΕ μέσα στην Θεσσαλονίκη.

Αξίζει επίσης να αναφερθεί και η δίκη των αεροπειρατών. Είναι γνωστό ότι η πρώτη αεροπειρατεία παγκοσμίως έγινε στην Ελλάδα στις 18 Σεπτέμβρη του 1948. Έξι νεολαίοι από τη Θεσσαλονίκη (πρώην ΕΠΟΝίτες), οπλισμένοι με σουγιάδες, κατέλαβαν ένα αεροπλάνο που εκτελούσε τη διαδρομή Αθήνα- Θεσσαλονίκη και ανάγκασαν τον πιλότο να προσγειωθεί στο Βελιγράδι. Στόχος τους ήταν να περάσουν στα ελληνικά βουνά μέσω των βόρειων συνόρων και να ενωθούν με τον ΔΣΕ, καθώς όλες οι εσωτερικές οδικές αρτηρίες προς το βουνό ήταν κλειστές. Η επιχείρηση στέφεται με επιτυχία. Θα καταδικαστούν ερήμην σε θάνατο στις 20 Οκτώβρη 1948.

Την ίδια περίοδο (Φθινόπωρο του ’48) γίνονται δύο δίκες με κατηγορούμενους στη μία από αυτές πρώην μέλη του ΕΑΜ και εκτελούνται 22 από αυτούς.

Στις αρχές του 1949 (14-29 Γενάρη) πραγματοποιείται μια άλλη μεγάλη ομαδική δίκη, η δίκη των 69 της ΕΠΟΝ. Σ’ αυτή θα βρεθεί κατηγορούμενος και ο ποιητής Μανόλης Αναγνωστάκης. Φοιτητής ιατρικής τότε, θα καταδικαστεί σε θάνατο και θα κρατηθεί στο Γεντί Κουλέ. Η ποινή του όμως δεν εκτελέστηκε γιατί δόθηκε αμνηστία από την κυβέρνηση Πλαστήρα και αποφυλακίστηκε το 1951.

Να αναφέρουμε επίσης ότι πολλές γυναίκες εκτελέστηκαν στο Γεντί Κουλέ. Νέες κοπέλες, παλιές ΕΠΟΝίτισσες καταδικάστηκαν σε θάνατο. Εκτός από την Κούλα Ελευθεριάδου, άφησαν την τελευταία τους πνοή μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα η Ευθυμία Πατσιά κατηγορούμενη στη δίκη της ΟΠΛΑ, η Μαγδαληνή Σαρακίνου που εκτελέστηκε στις 28 Φλεβάρη του 1949, η Αλίκη Βέτα δικηγόρος και ΕΛΑΣίτισσα που θα εκτελεστεί στις 6 Μάη του 1948 μαζί με άλλους 10 αγωνιστές, η 15χρονη μαθήτρια Ευπραξία Νικολαΐδου κ.α.

Μετά τη λήξη του εμφυλίου εξακολουθούν να υπάρχουν χιλιάδες πολιτικοί κρατούμενοι σε φυλακές και ξερονήσια της Ελλάδας. Την εποχή εκείνη ο κόσμος ζούσε τον εφιάλτη του Ψυχρού Πολέμου. Οι ΗΠΑ απειλούσαν ότι θα επέμβουν στρατιωτικά όπου όριζαν τα συμφέροντά τους. Στην Ελλάδα κυριαρχούσε ξανά ένα κλίμα τρομοκρατίας που επέβαλε το μοναρχοφασιστικό καθεστώς με τη στήριξη των Αμερικανών. Τις μέρες εκείνες στο Γεντί Κουλέ οι πολιτικοί κρατούμενοι είναι περίπου 450.

Παρά τα υποτιθέμενα μέτρα που πάρθηκαν για αναθεώρηση των αποφάσεων οι εκτελέσεις συνεχίζονται. Το Φλεβάρη του 1951 γίνεται η δίκη των ανταρτών της Χαλκιδικής και λίγες μέρες αργότερα καταδικάζεται ο 22χρονος Νίκος Νικηφορίδης. Κατηγορήθηκε ότι διακινούσε την έκκληση της Στοκχόλμης ενάντια στα πυρηνικά όπλα και υπέρ της ειρήνης. Πρωτοστάτησε στη συλλογή υπογραφών όπως και στη συγκρότηση της κομματικής οργάνωσης του ΚΚΕ στην Θεσσαλονίκη. Πολύ σύντομα θα συλληφθεί και θα κατηγορηθεί για «συνωμοτική δράση», «απόπειρα διάδοσης ανατρεπτικών ιδεών» και ως αρχηγός παράνομης κομμουνιστικής τρομοκρατικής οργανώσεως. Μαζί του συνελήφθησαν άλλα 14 άτομα. Βασανίστηκε στα μπουντρούμια της ασφάλειας, φυλακίστηκε στο Γεντί Κουλέ και καταδικάστηκε στις 24 Φλεβάρη του 1951 «τρις εις θάνατον». Στις 5 Μάρτη 1951 εκτελέστηκε μαζί με άλλους 6 αντάρτες του ΔΣΕ τους Θεόδωρο Ορφανίδη, Μόσχο Στογιάννη, Κωνσταντίνο Σπρίντζο, Κωνσταντίνο Μήτσα, Ρήγα Παραθυρά και Χαράλαμπο Παπαδόπουλο.

Στα τέλη της δεκαετίας του ’60 την περίοδο της χούντας ξανάνοιξαν οι φυλακές του Γεντί Κουλέ για πολλούς αντιδικτατορικούς αγωνιστές. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 100 φυλακίστηκαν και βασανίστηκαν εδώ την εποχή εκείνη. Μετά το 1974 έγιναν ενέργειες για το κλείσιμο των φυλακών. Τελικά το 1989 οι κρατούμενοι μεταφέρθηκαν στα Διαβατ. Το Επταπύργιο μετατράπηκε σε μουσείο για να θυμίζει στις επόμενες γενιές ότι πίσω από αυτούς εδώ τους τοίχους φυλακίστηκαν και βασανίστηκαν χιλιάδες κομμουνιστές της πόλης μας, που στάθηκαν αλύγιστοι και με ψηλά το κεφάλι μπροστά στις κάνες των τουφεκιών.

Βιβλιογραφία

1. «Ιστορία του ελληνικού εμφυλίου πολέμου 1946-1949» (τόμοι 1,2) - Μαργαρίτης Γ., εκδ. Βιβλιόραμα

2. «Μνήμες ιστορίας», εκδ. Σύγχρονη Εποχή

3. «Ιστορία του ΚΚΕ» (τόμος στ), Γ. Κατσούλης, εκδ. Νέα Σύνορα, Α. Λιβάνης

4. «Μια απόφαση μάχομαι μέχρι το τέλος. Θεσσαλονίκη 1946-47. Αντάρτικο Πόλεως Στενή Αυτοάμυνα (Ο.Π.Λ.Α.)», Τάσος Κατσαρός

5. «Στιγμές Σαλονίκης Θερινές», Γιάννης Γκλαρνέτατζης, εκδ. Ακυβέρνητες Πολιτείες

6. «Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας - ο εμφύλιος (1945-1949)», Τάσος Βουρνάς, εκδ. Τολίδη

7. «Οι αντάρτες δεν προσκυνούν», Τάσος. Κατσαρός, εκδ. Διάδοση

http://www.kkeml.gr/

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Εις τον συνήθη τόπο των εκτελέσεων….

0

Η φωτογραφία της αφίσας (δείτε εδώ) που τύπωσε η Κομματική Οργάνωση Θεσσαλονίκης για την εκδήλωση μνήμης και τιμής στους εκτελεσμένους κομμουνιστές της περιόδου 1946-1951 στο Γεντί Κουλέ έχει την δική της ιστορία. Κυκλοφορεί στο διαδίκτυο δίχως όμως έναν επεξηγηματικό σχολιασμό.

Μας βοήθησε ο Τάσος Κατσαρός, συγγραφέας και ιστορικός ερευνητής που ασχολείται ιδιαίτερα με την μελέτη της κατοχικής και μετα-κατοχικής Θεσσαλονίκης και της δράσης της Στενής Αυτοάμυνας να μάθουμε λεπτομέρειες γι' αυτήν. Η φωτογραφία είναι μέρος μιας σειράς που δημοσίευσαν ορισμένες αστικές εφημερίδες, κυρίως η Μακεδονία, την επόμενη την εκτέλεσης του τρίτου γκρουπ των καταδικασμένων στην δίκη της Στενής Αυτοάμυνας . Η εκτέλεση έγινε το πρωί της Πέμπτης 23 Οκτωβρίου 1947 στις 06:30, βάση της 216/1947 απόφασης του Έκτακτου Στρατοδικείου Θεσσαλονίκης. Εκτελέστηκαν 24 καταδικασμένοι ...εις τον συνήθη τόπο των εκτελέσεων, παρουσία του βασιλικού επιτρόπου Σπυρόπουλου, όπως έγραφε την επόμενη ημέρα σε ένα μονόστηλο η εφημερίδα Ελευθερία.

Ανάμεσα τους η μοναδική γυναίκα της συγκεκριμένης υπόθεσης Ευθυμία Πατσιά, ο καθηγητής Τηλέμαχος Βασδέκης, ο Στυλιανός Ηλιάδης και άλλοι. Στην φωτογραφία φαίνονται ο Νίκος Τομπουλίδης, ο πρώτος συλληφθείς , οδηγός ταξί που άντεξε τα βασανιστήρια και δεν μίλησε και ο Γιώργος Βοναπάρτης 22 χρόνων. Αναλυτικά γι' αυτούς και για τους υπόλοιπους εκτελεσμένους της υπόθεσης της Στενής Αυτοάμυνας μπορεί να μάθει κανείς διαβάζοντας το βιβλίου του Τάσου Κατσαρού, "Μια απόφαση μάχομαι μέχρι το τέλος: Θεσσαλονίκη 1946 - '47, Αντάρτικο πόλεως, στενή αυτοάμυνα Ο.Π.Λ.Α.".

Π.

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Η Οδύσσεια ενός παιδιού του εμφυλίου...

1

Μία συγκλονιστική μαρτυρία της κ. Ε. Σ -Τ από την Ευρυτανία

Είναι σκληρό να γυρνάς πίσω στο χρόνο και τις πληγές που άνοιξε, αλλά είναι κι απαραίτητο γιατί πρέπει και εσείς οι νεότεροι να μάθετε την πικρή ιστορία της γενιάς μου.

Προς τα τέλη της κατοχής, οι Γερμανοί ναζίδες έκαψαν το σπίτι μας στο χωριό μου στην Ευρυτανία. Ένα όμορφο πέτρινο δίπατο σπίτι με μια μεγάλη λιθόστρωτη αυλή, με πολλά λουλούδια και μια κληματαριά. Τριγύρω απλώνονταν τα χωραφάκια μας με τα σπαρτά και τα γάργαρα νερά που τρέχανε στο αυλάκι και μας νανουρίζανε με τον παφλασμό τους τα βράδια. Ήταν Αύγουστος του 1944 όταν πυρπόλησαν το σπίτι της οικογένειας μας. Δεν έμεινε ούτε κουρελάκι...

Ώσπου να συνέλθει ο κόσμος από τη χιτλερική καταστροφή, ξεκίνησε το κυνήγι και οι διώξεις από τους λεγόμενους εθνικόφρονες. Μετά τη Βάρκιζα μόλις παραδόθηκαν τα όπλα του ΕΛΑΣ, άρχισαν να αλωνίζουν οι δωσίλογοι και οι παρακρατικοί φασίστες. Να καίνε, να βασανίζουν και να σκοτώνουν τους δημοκρατικούς που αντισταθήκανε στην κατοχή.

Μερικοί στα χωριά έγιναν προδότες. Ο χωριανός που πιο παλιά έτρωγες και έπινες μαζί του στις χαρές του χωριού, έδειχνε τώρα ένα άλλο πρόσωπο, σκοτεινό. Καταδότης και φίλος με τους φασιστοτραμπούκους που κάνανε τις επιδρομές.

Ήρθανε και στο δικό μας το χωριό... Ήτανε οι παρακρατικοί φονιάδες του Λ.Β. Πιάσανε ύπουλα μερικούς ανθρώπους και αρχίσανε τις ανακρίσεις. Μέσα σ' αυτούς ήταν και ο πατέρας μου ο αντιστασιακός Γ.Σ. Τον πρόδωσε ο συγχωριανός του ο Θ.Τ. Θυμάμαι ελάχιστα τον πατέρα μου, σαν σε όνειρο, γιατί τότε ήμουνα μικρό κοριτσάκι, ούτε στο δημοτικό δεν είχα πάει ακόμη. Ήτανε αγρότης, ένα όμορφο ξανθό παλικάρι και πάντα χαμογελαστός. Όλοι τον περιγράφανε καλό οικογενειάρχη και χρήσιμο στον αγώνα του λαού.

Τον χτύπαγαν για να τραγουδήσει το "Ζέρβα μ' σε θέλει ο βασιλιάς". Αρνήθηκε.

Μετά άρχισαν να τον ρωτούν:

-Εσύ έχεις έναν ανιψιό, τον Α.Κ;

-Ναι, είναι φοιτητής της Νομικής...

-Ήτανε και στέλεχος στο ΕΑΜ;

-Αφού τα ξέρετε τι ρωτάτε; Αγωνίστηκε με όλους τους πατριώτες ενάντια στους καταχτητές.

-Που είναι τώρα; μολόγα...

-Δεν ξέρω...

-Φέρε ρε παλιοκομμούνι τα όπλα...

-Δεν έχουμε όπλα...

Συνέχισαν να τον χτυπούν όλοι μαζί.

Ένας συγχωριανός που είδε τι συνέβαινε, λέει στη μάνα μου: "Πήγαινε βρε γυναίκα σε κανένα διπλανό χωριό μήπως κι έχει κανείς πουθενά κάνα παλιοντούφεκο, να το φέρεις μήπως και γλυτώσει ο άντρας σου".

Έφυγε και η μάνα τρομοκρατημένη, 6 μηνών έγκυος, μήπως και βρει όπλο! Που να βρει, δεν βρήκε τίποτε. Γυρνώντας απελπισμένη, άκουσε την καμπάνα του χωριού να χτυπάει λυπητερά...

Πάει ο σύντροφός της. Τον σκοτώσανε τα σκυλιά, οι φασιστοσυμμορίτες. Κι όχι με όπλα αλλά με στυλιάρια. Του σπάσανε όλα τα κόκαλα, τα νεφρά και τους πνεύμονες. Τον κομμάτιασαν μέσα στην εκκλησία. Πριν ξεψυχήσει, φώναζε το όνομα της γυναίκας του, των παιδιών του και το αγέννητο μωρό του!

Τυλίξανε την οικογένεια μέσα στο πένθος και την ορφάνια. Και χιλιάδες άλλες οικογένειες στην Ευρυτανία. Αυτά τα γεγονότα συνέβησαν το 1945 τον Ιούλιο, ακριβώς ένα μήνα μετά το χαμό του Άρη.

Λίγο μετά γεννήθηκε το μωρό, κοριτσάκι κι αυτό. Όμορφο σαν το μπαμπά του. Η μάνα το θήλαζε, μα το γάλα που του έδινε ήταν σκέτο δηλητήριο από την πίκρα της, από τη μεγάλη στενοχώρια και το φόβο που έζησε. Από το πικραμένο γάλα της μάνας, έφυγε από το μωρό όλο το δέρμα του, έμεινε σκέτο κρέας. Βρέθηκε τότε ένας γιατρός και είπε στη γυναίκα: "δεν θα ξαναθηλάσεις το παιδί". Της έδωσε κάτι κόκκινα σαπούνια να το πλένει και σιγά-σιγά το μωρό έγινε καλά...

Κάθε λίγο και λιγάκι ερχότανε στο χωριό οι δήμιοι και φοβερίζανε τον κόσμο. Μια μέρα επιτέθηκαν στο μεγάλο αδερφό μου τον Κ., ετών 15. Του πετάξανε στο τέλος κι ένα κασμά και του είπανε: "σκάψε το λάκκο σου και θα γυρίσουμε πάλι". Το παιδί απελπισμένο, βρήκε μια ομάδα ανταρτών και έφυγε μαζί τους στο βουνό για να γλιτώσει από βέβαιο θάνατο. Δεν είπε τίποτε στη μάνα. Αυτή έψαξε παντού, μα δεν το βρήκε πουθενά. "Πάει κι αυτό" θρηνούσε. (Μετά από κάποια χρόνια η μάνα έλαβε ένα γράμμα: "Αγαπημένη μου μητέρα βρίσκομαι στη Ρουμανία...". Η μάνα ξαναναστήθηκε!)

Αυτά γίνονταν τότε παιδιά μου. Έτσι άρχισε ο εμφύλιος πόλεμος. Εκείνοι τον ξεκίνησαν, οι δήμιοι φασίστες μαζί με το κράτος τους και τους άγγλους φίλους τους. Οι αγωνιστές αλλά και πολλοί αθώοι άνθρωποι που καταδιώκονταν άδικα, βγήκαν στα βουνά για να γλυτώσουν και να σώσουν και όλους εμάς.

Όσο αφορά εμένα... Μετά τη δολοφονία του πατέρα μου, η αδερφή του η Β.Κ. είπε στη μητέρα μου: "το κοριτσάκι θα το πάρω εγώ κοντά μου και μεγάλο θα στο ξαναδώσω". Έτσι πήγα με την αγαπημένη μου θεία, την αδερφή του αδικοχαμένου πατέρα μου, σ' ένα διπλανό χωριό. Τα παιδιά της, τα δύο ξαδέρφια μου -ο Α.Κ. που ήτανε ο κυνηγημένος ΕΑΜίτης φοιτητής της Νομικής και ο άλλος αδερφός του ο Μ.Κ. που ήτανε παλιά στην ΕΠΟΝ- κρυβότανε.

Ακούστε τώρα ένα περιστατικό: Μια μέρα ξημερώματα, στα 1947, κυκλώσανε το σπίτι της θείας μου οι παρακρατικοί φονιάδες με σκοπό να το κάψουν. Τους κατάλαβε η θεία μου και βγήκε έξω με την πεθερά της. Η πεθερά της ήτανε μια πονεμένη γριούλα που οι Γερμανοί κάψανε μέσα στο σπίτι της στο Καρπενήσι την κόρη της Α.Ψ, το γαμπρό της Γ.Ψ, και την ενδεκάχρονη εγγονούλα της Ν.Ψ. Και να που τώρα έρχονταν οι "εθνικόφρονες" για να τους ξανακάψουν. Βγήκαν έξω οι γυναίκες και βάλανε τις φωνές. Οι φασιστοσυμμορίτες απειλούσαν: "πες μας που είναι οι γιοί σου, θα σας κάψουμε τώρα, εδώ". Τα ξαδέρφια μου όμως είχανε ήδη φύγει. Δεν ξέρω πως τα κατάφεραν, ρέμα-ρέμα, βουνό-βουνό, τους ξέφυγαν. Εγώ μικρό, κοιμόμουνα μέσα στο σπίτι. Μια κοπέλα που έμενε μαζί μας, η Κ.Σ που βοηθούσε τη θεία μου, άρχισε να φωνάζει: "Σταματήστεεεε, κοιμάται ένα κοριτσάκι μέσα"! Χυμάνε αμέσως οι γυναίκες μέσα στο σπίτι και με βγάζουν αγκαλιά έξω. Εκεί που οι φασίστες ετοιμάζονταν να κάψουν το σπίτι, ξαφνικά ακούστηκαν ντουφεκιές και ένα αντάρτικο τραγούδι: "Οι παρτιζάνοι βγήκανε στις πιο ψηλές ραχούλες κι όλοι μαζί φωνάξανε έχετε γεια μανούλες, σεις απ' τα πεζοδρόμια και μεις απ' τις ραχούλες μαζί θα λευτερώσουμε εξόριστους και δούλους"! Το θυμάμαι πολύ έντονα αυτό το τραγούδι, το τραγούδαγε και μετά για χρόνια ο κόσμος. Και δώστου, που λέτε, οι κουμπουριές, σηκώθηκε ο τόπος στο ποδάρι. Κάποιος είχε ειδοποιήσει τους αντάρτες που κατέφτασαν ευτυχώς γρήγορα. Αμέσως οι θρασύδειλοι φασίστες έγιναν λαγοί και εξαφανίστηκαν. Κι έτσι γλιτώσαμε. Κι όχι μόνο εμείς. Ο κόσμος περίμενε τους αντάρτες να τους σώσουνε απ' τα μανιασμένα θηρία. Έλεγαν: "Ακόμα δεν συνήλθαμε από τη γερμανική κατοχή, άλλη σκλαβιά μας βρήκε". Και οι γεροντότεροι λέγανε κι αυτοί: "Ξένος και ντόπιος φασισμός παιδιά μου"!

Μετά από αυτό το περιστατικό που λίγο έλειψε να μας στοιχίσει τη ζωή, η θεία με την πεθερά της φύγανε. Τα πράγματα ήταν πολύ επικίνδυνα κι εγώ μικρό κοριτσάκι δεν γινόταν να ακολουθήσω σε αυτή τη δύσκολη φυγή. Η θεία πριν φύγει ειδοποίησε τη μάνα που ήρθε με την ανιψιά της τη Β.Π. και με πήρε κοντά της.

Αργότερα, δόθηκε διαταγή από το κράτος και τους αμερικανούς να αδειάσουν τα χωριά της Ευρυτανίας και να πάει ο κόσμος στις πόλεις. Αυτό το κάνανε για να μην βρίσκουν οι αντάρτες ούτε τροφή ούτε υποστήριξη από τους χωρικούς. Κάνανε όλη την ύπαιθρο της Ευρυτανίας μια νεκρή ζώνη. Άλλη καταστροφή κι αυτή, καινούργιος ξεριζωμός. Πολλοί πήγανε στ΄ Αγρίνιο, άλλοι στο Καρπενήσι. Στοιβαχτήκανε εδώ κι εκεί, διωγμένοι, πρόσφυγες μέσα στην ίδια τους την πατρίδα.

Το δικό μας το χωριό το πήγανε στο Στένωμα, μια άλλη κοινότητα, που εκεί είχε στρατό. Στο δρόμο καθώς πηγαίναμε ήρθανε πάλι οι θρασύδειλοι και δέρνανε και απειλούσαν τον καταδιωγμένο κόσμο. Κάτι τέρατα απ' αυτούς λένε στη χήρα μητέρα μου που περπάταγε με τα παιδιά της: "Εσύ θα πάθεις ότι έπαθε κι ο άντρας σου". Σε μια άλλη γυναίκα έγκυο της λέει ένας φασίστας με ένα μαχαίρι στο χέρι: "θα σου βγάλω αυτό το κομμούνι που έχεις στην κοιλιά σου" (το μωρό ήταν η φίλη μου η Τ.Ν. που ζει και είμαστε πολύ αγαπημένες).

Κάποιοι σήμερα μπορεί και να λεγαν: Μαζευτείτε ψυχολόγοι όλου του κόσμου, μπορείτε να μας παρηγορήσετε;;; Θα μπορούσαν άραγε ή μήπως η δική μας ψυχική δύναμη ήταν και η γιατρειά μας!

Φτάσαμε τελικά στο Στένωμα. Εμάς μας φιλοξενήσανε τρεις ορφανές κοπέλες. Τη μία τη λέγανε Βικτόρια. Δεν θυμάμαι τις άλλες. Εκεί στο Στένωμα ήταν κι ένας φαντάρος, που υπηρετούσε τη θητεία του, ένα καλό δημοκρατικό παιδί που ξεχώριζε απ' άλλους. Όπως λέγανε κάποιοι άνθρωποι εκεί, αυτό το παιδί ήξερε την ιστορία του πατέρα μου και τα βάσανα της οικογένειάς μου. Μας έπαιρνε αγκαλιά, εμένα που θα ήμουνα τότε 8 χρονών και το μικρότερο αδερφό μου τον 5χρονο Σ., και μας πήγαινε στο στρατώνα, μάς έδινε σοκολάτες, κουραμάνα και έπαιζε μαζί μας. Δεν το ξεχνάω ποτέ.

Η μητέρα είχε έναν ξάδερφο το Σ.Λ. δικηγόρο. Αυτός υπηρετούσε τη θητεία του στα φυλάκια του στρατού που είχαν κυκλωμένο το Καρπενήσι. Εκείνος λοιπόν μας βοήθησε και μπήκαμε στην πόλη του Καρπενησιού. Που μείναμε; όχι βέβαια σε τίποτα παλάτια αλλά σε... μία αχυρώνα! Ήταν της γιαγιούλας, της πεθεράς της θείας μου, αυτής που σας είπα και πριν ότι της είχανε κάψει οι Γερμανοί ναζίδες τα παιδιά και την εγγονούλα της στο Καρπενήσι επί κατοχής.

Εμένα, ευτυχώς σε λίγο καιρό με πήρε ξανά η θεία μου και φύγαμε για την Αθήνα. Εκεί τα πράγματα ήταν κάπως διαφορετικά, δεν είχαμε τους φονιάδες και τους προδότες πάνω απ' το κεφάλι μας όπως στη μικρή κοινωνία των χωριών. Πολλά έζησα και στην Αθήνα αλλά αυτά θα σας τα πω μιαν άλλη φορά.

Ο ένας ξάδερφος πολέμησε αργότερα στο Γράμμο και στο Βίτσι. Εκεί μας έλεγε ότι έγιναν φοβερές μάχες. Ο άλλος ξάδερφος, ο φοιτητής της Νομικής, πήγε εξορία στην Ικαρία. Μας μιλούσε για τον καλό κόσμο αυτού του νησιού. Θυμάμαι που διηγούνταν για μια γιαγιά ικαριώτισσα που του 'λεγε: "έλα παιδάκι μου να σου δώσω κρύα φρούτα" και του τα πρόσφερε μέσα από τα συρματοπλέγματα.

Το 1950, μετά τον εμφύλιο, "επαναπατριστήκαμε" στα χωριά μας. Όχι όλοι. Άλλοι άφησαν τα κόκκαλά τους στα βουνά και στα εκτελεστικά αποσπάσματα, άλλοι έφυγαν για τα ανατολικά κράτη κι άλλοι έμειναν στην ανωνυμία της Αθήνας μπας και γλιτώσουν από τις ρουφιανιές και τις διώξεις των προδοτών στα χωριά. Αλλά τι να δουν τα μάτια σας. Τα χωριά κατεστραμμένα, η ύπαιθρος διαλυμένη, όλα ένα ρημαδιό !

Σιγά-σιγά άρχισε ο κόσμος να ορθοποδεί. Αλλά "οι στιγματισμένοι" και τι δεν τράβηξαν πάλι από τους "νικητές" του εμφυλίου! Άνοιξαν τα σχολεία... Ο άλλος μου ο αδερφός ο Φ., πήγαινε στην τελευταία τάξη του Δημοτικού. Είχανε εξετάσεις και γράφανε διαγώνισμα. Μόλις συμπλήρωσε την κόλα του ο αδερφός μου λέει: "εγώ τέλειωσα" και τεντώθηκε στο θρανίο ανακουφισμένος. Πάει ο δάσκαλος και αρχίζει το παιδί στα χαστούκια: "τι μιλάς εσύ ρε κομμουνιστή;"!!! Πηδάει από το παράθυρο ο αδερφός μου και πάει στο σπίτι να βρει τη μητέρα να της πει τι συνέβη στο σχολείο. Δεν τη βρήκε, η μητέρα ήταν στα χωράφια και έσκαβε. Η ηρωίδα μάνα, που παιδεύονταν εργάτρια της γης για να αναστήσει τα παιδιά της. Τότε ο αδερφός μου έγραψε ένα σημείωμα και έφυγε. Το σημείωμα έλεγε: "μάνα φεύγω από αυτό το χωριό, δεν πάει άλλο, θα πάω στο Καρπενήσι να δουλέψω. Ότι χρειαστείς για σένα και τ' αδέρφια μου έλα στο τάδε μαγαζί να ψωνίσεις"!

Έτσι δούλευε μια σταλιά παιδάκι για να στηρίξει κι αυτό απ' τη μεγάλη καταστροφή την οικογένεια. Μόλις έγινε 19 χρονών ξενιτεύτηκε στην Αμερική, με πολλά βάσανα γιατί στα χαρτιά τον είχανε για κομμουνιστή. Από τη μια σκλαβιά στην άλλη. Δουλειά, δουλειά, νύχτα μέρα, κατόρθωσε τελικά και πήρε κοντά του στην Αμερική και άλλα τέσσερα απ΄ τα αδέρφια. Τα 3 αδέρφια μου πεθάνανε στην ξειντειά, δεν ξαναγύρισαν για μόνιμα στον τόπο μας. Ο ήρωας της οικογένειας, δόξα τω Θεώ, ζει, είναι καλά και πολλές φορές τα λέμε απ΄ το τηλέφωνο.

Ποτέ ξανά φασισμός, ποτέ τυραννία, ποτέ προδότες, ποτέ αδικίες.

Σεβασμός και αγάπη μεταξύ του λαού γιατί αυτός ο παιδεμένος λαός πρέπει να είναι ενωμένος αν θέλει να δει προκοπή και να μην έχει τυράννους στο κεφάλι του.

Σεβασμός και στη μνήμη όσων αντιστάθηκαν και θυσιαστήκανε στον αγώνα για να δει αυτή η πατρίδα μια καλύτερη μέρα χωρίς σκλαβιά και εκμετάλλευση...

Τα ανταρτάκια που μας γλύτωσαν τότε από τα νύχια των παρακρατικών, αν ζουν να είναι ευλογημένα. Αν είναι στην αιώνια γειτονιά ας νιώθουν έστω εκεί ελεύθερα γιατί γι' αυτό αγωνιστήκανε και δώσανε τα νιάτα τους.

Εκείνο το δημοκρατικό φανταράκι στο Στένωμα, που πρόσεχε τα ορφανά, αν ζει, άγγελος να τον φυλάει. Αν είναι στην αιώνια πατρίδα, άγγελος να είναι και να μας φυλάει...

Τελειώνοντας αυτή τη διήγηση για τη δική μου "Οδύσσεια" θέλω να σας πω παιδιά μου και κάτι άλλο. Με πολλά βάσανα κατορθώσαμε και ανεβήκαμε. Κάποιος σοφός είπε ότι το θέμα δεν είναι να μη λυγίσεις, γιατί όλοι κάποτε λυγάνε. Σημασία έχει να μην σπάσεις! Τώρα ξέσπασε η κρίση που τη φτιάξανε οι ίδιοι οι τύραννοι για να μοιράσουν τα πλούτη μεταξύ τους και να ξανακάνουν το λαό και τη νεολαία σκλάβους που θα δουλεύουν για ένα ξεροκόμματο. Ότι έχτισε ο κόσμος πετραδάκι-πετραδάκι με κόπο και ιδρώτα, κάποτε το καίγανε, τώρα θέλουνε να τα πλειστηριάσουνε. Αμάν πια!

Ας προσέξουν όμως να μην πέσει η οργή του αδικημένου κόσμου στα κεφάλια τους.

Γιατί "κι αν χιονίζει και αν βρέχει τ' αγριολούλουδο αντέχει" που λέει και το τραγούδι.

Από την κ. Ε. Σ-Τ
"Η δική μου διήγηση για τα δικά μου πέτρινα χρόνια..."

(Μαρτυρία για το blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης")

ΥΓ: Η εικόνα επιλέχθηκε από το διαδίκτυο. Τα πλήρη ονόματα και τα στοιχεία για όλα και όσους αναφέρονται στη συγκλονιστική διήγηση της κ. Ε. Σ-Τ είναι διασταυρωμένα και βρίσκονται στη διάθεση του blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης".

blog "Ευρυτάνας ιχνηλάτης"

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Σπάνιο ντοκουμέντο: η δίκη της ΣΤΕΝΗΣ ΑΥΤΟΑΜΥΝΑΣ (ΟΠΛΑ) Θεσ/νίκης. Έρευνα: Τ. Κατσαρός

0

"Οι εικόνες που θα δείξουμε είναι ένα ντοκουμέντο απ' τη δίκη της ΣΤΕΝΗΣ ΑΥΤΟΑΜΥΝΑΣ (Ο.Π.Λ Α.) Θεσσαλονίκης που διαδραματίστηκε στον τελευταίο όροφο της οδού Αγίας Σοφίας αρ. 3, στις μετέπειτα σχολές Βαλαγιάννη. Κάποιοι την ξέρουν και σαν Βιομηχανική Σχολή.

Οι εικόνες προέρχονται απ' το ντοκυμαντέρ «Βίοι Παράλληλοι του Εμφυλίου Πολέμου» αρ. 5. Το Έκτακτο Στρατοδικείο διήρκησε 17 μέρες, απ' τις 28/8 έως τις 14/9 του 1947. Απ' τους 67 κατηγορούμενους καταδικάστηκαν σε θάνατο οι 52. Το Στρατοδικείο έδωσε χάρη σε 5 απ' αυτούς, που μετατράπηκε η ποινή τους σε ισόβια κάθειρξη. Οι άλλοι 47 εκτελέστηκαν σε τρία γκρουπ λίγο καιρό μετά, πίσω απ' τις φυλακές του Γεντί Κουλέ. Στα αρχεία της ΕΡΤ αναφέρεται λανθασμένα ότι οι εικόνες αυτές προέρχονται από ένα Στρατοδικείο του Βόλου.

Είμαι απόλυτα βέβαιος, μετά από ενδελεχή έρευνα, ότι πρόκειται για τη δίκη της ΣΤΕΝΗΣ ΑΥΤΟΑΜΥΝΑΣ. Τώρα πώς έμειναν αυτές οι εικόνες που όμως δεν έχουν ήχο;

Από κατηγορούμενους που επέζησαν και τους είχα πάρει συνέντευξη μου είπαν ότι το 1947 μόλις είχαν έρθει οι Αμερικάνοι στην Ελλάδα και μαζί τους έφεραν και την τεχνολογία τους, μικρόφωνα, κάμερες κλπ. Έτσι αποτυπώθηκαν ίσως για πρώτη φορά εικόνες από Έκτακτο Στρατοδικείο του εμφυλίου και μάλιστα ενός απ' τα μεγαλύτερα που έγινε στη χώρα μας.

Πολλά παιδιά, που όπως φαίνεται άλλωστε, δεν ξεπερνούσαν το εικοστό πέμπτο έτος της ηλικίας τους, εκτελέστηκαν άδικα απ' το μοναρχοφασιστικό καθεστώς της εποχής, που τότε εκπροσωπούνταν από τον κεντρώο πρωθυπουργό Θεμιστοκλή Σοφούλη, χωρίς να έχουν άμεση σχέση με τα αδικήματα, σε μια προσπάθεια να εξοντωθεί ο ανθός της ελληνικής νεολαίας.

Εβδομήντα χρόνια μετά (1947-2017) ο αγώνας της Μνήμης ενάντια στη Λήθη συνεχίζεται..."

Τάσος Κατσαρός, Ιούνιος του 2017.

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ

Πωλ Ελυάρ: Ο μεγάλος επαναστάτης ποιητής που επισκέφτηκε τον Γράμμο το 1949.

0

Υπήρξε απ' εκείνους τους διανοούμενους που συμπαραστάθηκε μαχητικά στους αγώνες του λαούς μας κατά των αγγλοαμερικάνων ιμπεριαλιστών και των ντόπιων μοναρχοφασιστών.
Επισκέφτηκε πολλές φορές τη χώρα μας και τελευταία τον Ιούνη του 1949 στο Γράμμο για συμπαράσταση-αλληλεγγύη στον ηρωικό αγώνα του ένδοξου Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ).

"Η ΠΟΙΗΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΠΡΑΧΤΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ"

"Άσκοπα ζείτε εσείς χωρίς να δείτε πως οι άνθρωποι
Έχουν ανάγκη την ενότητα να ελπίζουν ν” αγωνίζονται
Να μάθουνε τον κόσμο και να τον αλλάξουν...."

Στις ελληνίδες αδελφές μου (Γράμμος, Ιούνης ’49)

Έχετε κλείσει συμφωνία ενάντια στο θάνατο
Ω, αθάνατες αγαπημένες μου,
Παίζετε τη ζωή σας
Για να θριαμβεύσει η ζωή
Είναι κοντά η μέρα, ω, αδελφές μου του μεγαλείου,
Που θα κοροϊδεύουμε τις λέξεις πόλεμος και μιζέρια
Γιατί θα έχετε νικήσει
Προσεύχονται οι χήρες και οι μανάδες
….Με τα όπλα και με το αίμα
λυτρώστε μας από το φασισμό
Νανουρίζαμε ολάκερο το φως
και τα στήθη μας φούσκωναν γάλα
Αφήστε μας να πάρουμε τουφέκι
να βάλουμε σημάδι τους φασίστες…

Στις 14 Δεκεμβρίου του 1895, γεννιέται στο Παρίσι ο Πωλ Ελυάρ, ο μεγάλος επαναστάτης ποιητής, ο οποίος έζησε τη ζωή του με πάθος, ενώ έγραψε και αγωνίστηκε για την ελευθερία της σκέψης και των λαών. Πέθανε από ανακοπή το 1952.

Αυτό που περισσότερο γνωρίζουμε για τη ζωή και το έργο του μεγάλου αυτού Γάλλου, είναι η επαφή του Ελυάρ με τους «μεγάλους» του γαλλικού σουρεαλισμού, Λουί Αραγκόν, και Αντρέ Μπρετόν και τη «στράτευσή» του(ς) στην ιδέα του Ντανταϊσμού (μαζί με άλλους σπουδαίους δημιουργούς, όπως ο Μαξ Ερνστ.

Γνωρίζουμε, επίσης ότι οι τρεις ποιητές οργανώθηκαν στο Κομμουνιστικό Κόμμα Γαλλίας και στήριξαν μάχιμα τα ιδεώδη του κομμουνισμού. Κατά τη διάρκεια του Β’Παγκοσμίου πολέμου πήρε ενεργό μέρος στην Αντίσταση, ως μέλος του κομμουνιστικού κόμματος.

Ωστόσο, η στάση του ποιητή απέναντι στην Ιστορία που γραφόταν στις μέρες του δεν ήταν παθητική. Ο Ελυάρ υποστήριξε την Μαροκινή Επανάσταση (ενάντια στους Ισπανούς ως κατακτητές) το 1925 και αργότερα κράτησε μία μαχητική θέση απέναντι στον φρανκισμό. Εκείνη την περίοδο ο επιστήθιος φίλος του είναι ο Πάμπλο Πικάσο. Ο ποιητής γράφει το ποίημα «Νίκη για τη Γκερνίκα» και ο ζωγράφος ζωγραφίζει τον γνωστό πίνακα. Ο Ελυάρ ανακηρύσσεται μεγάλος ποιητής της Αντίστασης (μαζί με τον Αραγκόν), καθώς κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1943, συγκεντρώνει σε ένα τόμο τα έργα ποιητών που γράφουν υπέρ της Αντίστασης.

Ο Ελυάρ και ο Δημοκρατικός Στρατός
Κι εδώ θα θέλαμε να κάνουμε ιδιαίτερη μνεία στη σχέση του Ελυάρ με τον δικό μας Δημοκρατικό Στρατό, κατά την περίοδο του Εμφυλίου.
Ο ποιητής συμμετέχει σε διάφορα συμβούλια και αποστολές για την Παγκόσμια Ειρήνη και επισκέπτεται αρκετές φορές την Ελλάδα.
Στις 9 Δεκέμβρη του 1944 αρχίζει η αποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων από την Αθήνα γράφει το ποίημα “Αθήνα”.

Έλληνα λαέ βασιλιά απελπισμένε

Να χάσεις άλλο πια δεν έχεις πάρεξ τη λευτεριά
Τον έρωτα σου για τη λευτεριά και για τη δικαιοσύνη
Και τον άπειρο σεβασμό του ίδιου του εαυτού σου

Βασιλιά λαέ δε σ' απειλεί ο θάνατος
Στον έρωτά σου είσ' όμοιος είσαι αγαθός
Και το κορμί σου κι η καρδιά πεινούν για αιωνιότητα
Βασιλιά λαέ που πίστεψες πως σου χρωστούν το ψωμί

Και πως σου δίναν τίμια τ' άρματα να σηκώσεις
Τίμια δικιά σου σώζοντας βάζοντας το δικό σου νόμο
Λαέ απελπισμένε στα δικά σου μόνο τ' άρματα εμπιστέψου
Ελεημοσύνη σαν τα δώσανε κάνε τα εσύ ελπίδα

Και τη ελπίδα τούτη όρθωσε στο μαύρο φως αντίκρυ
Στον ανελέητο Χάροντα που δίπλα σου δεν βολεύετεια
Λαέ απελπισμένε ήρωα λαέΛαέ πεινασμένων λαίμαργων της πατρίδας

Μικρέ και μεγάλε στα μέτρα του καιρού σου
Έλληνα λαέ αφέντη παντοτινέ των πόθων σου
Συνταιριασμένα το ιδανικό της σάρκας κι η σάρκα η ίδια
Η φυσική λαχτάρα το ψωμί κι η λευτεριά

Η λευτεριά όμοια με τη λιόλουστη θάλασσα
Το ψωμί όμοιο με τους θεούς το ψωμί που σμίγει τους ανθρώπους
Το αληθινό ολόφωτο αγαθό πιο δυνατό απ' όλα
Πιο δυνατό απ' τον πόνο και τους εχθρούς μας όλους

Τον Ιούνιο του 1949 ανεβαίνει για κάποιες μέρες στον Γράμμο, θέλοντας να βρεθεί στο πλευρό των Ελλήνων ανταρτών.  Παίρνει την ντουντούκα και αρχίζει να απαγγέλει ποιήματα στους αντάρτες. Βλέποντας τις τραγικές συνθήκες μέσα στις οποίες πολεμούσαν οι αγωνιστές τους Δημοκρατικού Στρατού και γνωρίζοντας από κοντά τον ηρωικό τους αγώνα γράφει ποιήματα για τις γυναίκες αγωνίστριες και τις μανάδες και ξαναπαίρνει την ντουντούκα για να απευθύνει έκκληση στους στρατιώτες του Εθνικού Στρατού.

Έκκληση του Πωλ Ελυάρ στους στρατιώτες του Εθνικού Στρατού στο μέτωπο του Γράμμου (Ιούνης 1949)

Γιοι της Ελλάδας,
Απευθύνομαι σ” εσάς τους αγρότες, τους εργάτες, τους διανοούμενους που υπηρετείτε αναγκαστικά στο στρατό μιας κυβέρνησης που δεν σας εκπροσωπεί. Και πρώτα απ” όλα θέλω να σας διαβεβαιώσω πως ήρθα για να διαπιστώσω με τα ίδια μου τα μάτια την εδώ κατάσταση και πως μοναδικός λόγος που με παρότρυνε σ” αυτό είναι το ζωηρό ενδιαφέρον μου για την αλήθεια αλλά και το πάθος μου για την ειρήνη. Ένας εμφύλιος πόλεμος όπως ο δικός σας είναι ο πιο φοβερός απ” τους πολέμους και οι μόνοι που ωφελούνται είναι εκείνοι που σας οδήγησαν σ” αυτόν.

Αυτό που είδα στην ελεύθερη Ελλάδα είναι ο ακατανίκητος Λαϊκός Στρατός του οποίου η αγάπη για την πατρίδα και την ελευθερία ενώνει αδελφικά τους αξιωματικούς και τους στρατιώτες του. Κανένας ξένος δεν υπάρχει στις γραμμές τους, εφόσον το όραμά τους είναι η ανεξαρτησία και το μεγαλείο, σε ευτυχία και ειρήνη, της χώρας τους. Είδα την αθώα καρδιά τους, τα τίμια μάτια τους και κάτω απ” τον γαλάζιο ουρανό τους να χορεύουν και να τραγουδάνε σαν παιδιά. Είδα όμως και το μέτωπό τους να σκοτεινιάζει με τη σκέψη ότι έχουν απέναντί τους τους αντιπάλους στη μάχη τα αδέλφια, τους γονείς και τους πατεράδες τους. Όμως πολλές περιοχές πρέπει ακόμα να ελευθερωθούν, πολλά ερείπια να ανορθωθούν, πολλή χέρσα γη να καλλιεργηθεί και κυρίως να επιτευχθεί η απελευθέρωση απ” τα μαρτύρια.

Σας ικετεύω όλους εσάς που βρίσκεστε απ” τη μεριά των δεσμοφυλάκων και των δήμιων να αναλογιστείτε τους αθώους που κάθε μέρα πληρώνουν το δικό σας μέλλον με το αίμα τους. Σας ικετεύω να αναλογιστείτε τη φρίκη της Μακρονήσου και των φυλακών της χώρας σας, όπου χιλιάδες πατριώτες, βέβαιοι για τη νίκη τους, περιμένουν κάθε μέρα τα βασανιστήρια και το θάνατο.
Όπου κι” αν πήγα είδα παντού εδώ στο μέτωπο, στην πρώτη γραμμή ή στα μετόπισθεν, τους αιχμαλώτους συναδέλφους σας να απολαμβάνουν τον πιο μεγάλο σεβασμό και την ανθρωπιά και να διατρέφονται ακριβώς όπως και οι αντάρτες, είδα να περιποιούνται τους τραυματίες σας με την ίδια φροντίδα όπως και εκείνους του Δημοκρατικού Στρατού. Αυτοί οι αιχμάλωτοι, που κάθε μέρα γίνονται περισσότεροι, είναι ελεύθεροι να επιστρέψουν στα σπίτια τους ή να ενταχθούν στο Δημοκρατικό Στρατό. Οι πιο πολλοί διαλέγουν τη δεύτερη λύση.

Είναι η πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία που ένα στρατός αισθάνεται τόσο δυνατός, τόσο βέβαιος για τη νίκη ώστε να είναι σε θέση να δείχνει τέτοια εμπιστοσύνη στον άνθρωπο. Είναι επίσης που ένας στρατός δείχνει τόσο πρόθυμος να προσφέρει την ειρήνη, όσο περισσότερο αυξάνουν οι δυνάμεις του. Η μόνη νίκη που εύχεται αυτός ο στρατός είναι η καθολική ενότητα του λαού και το τέλος των δεινών του πολέμου που έχουν επιβάλλει οι αγγλοσάξονες ιμπεριαλιστές.
Σ” ολόκληρο τον κόσμο οι απλοί άνθρωποι αγωνίζονται για την ειρήνη. Ο γενναίος ελληνικός λαός, γεμάτος δόξα βρίσκεται στην πρωτοπορία αυτού του αγώνα.

Στην μικρή αυτή αναφορά στον Πωλ Ελυάρ, ένα ακόμη ποίημά του.

Ρίμα της δύναμης του έρωτα (13 Απρίλη 1947)

Μέσα από τα βάσανά μου όλα στο θάνατο ανάμεσα και μένα
Στην απελπισία μου ανάμεσα και τη δίψα της ζωής
Είναι το άδικο και των ανθρώπων η μιζέρια
Που αχώνευτα μου είναι είναι ο θυμός μου
Είναι τ” αντάρτικα που “χουν για χρώμα το αίμα της Ισπανίας
Είναι τ” αντάρτικα που “χουν για χρώμα της Ελλάδας τον ουρανό
Το ψωμί το αίμα ο ουρανός και το δικαίωμα στην ελπίδα
Για όλους όσους αθώους μισούν το Κακό
Το φως πάντα είναι έτοιμο να τρεμοσβήσει
Η ζωή πάντα ετοιμάζεται να γίνει κοπριά
Μα η άνοιξη ξανά γεννιέται κι ούτε αυτό ποτέ τελειώνει
Απ” τη μαυρίλα μπουμπούκι ένα αναπηδά κι έρχεται η ζέστη
Κι η ζέστη θα νικήσει τους εγωπαθείς
Δε θ” αντέξουν οι άτροφες αισθήσεις τους
Κι ακούω τη φωτιά γελώντας να μιλά για υποθερμία
Ακούω έναν άνδρα να λέει ότι δεν πόνεσε
Συ που της σάρκας μου υπήρξες αισθητή συνείδηση
Συ που πάντα μου αγαπώ συ που μ” έχει εφεύρει
Δεν άντεχες τον καταναγκασμό ούτε την ύβρη
Τραγουδούσες κι ονειρευόσουν τη γήινη ευτυχία
Λεύτερη να σαι ονειρευόσουν εγώ σε συνεχίζω.

Το βρήκαμε εδώ: Λουκάς Σαγιάς

ΔΙΑΒΑΣΕ ΤΟ